Oanh tạc cơ Tu-95 được nâng cấp ra sao để sống sót qua nhiều thế hệ vũ khí?

Điều đặc biệt ở Tu-95 không chỉ nằm ở tuổi đời mà còn ở khả năng thích nghi. Từ một oanh tạc cơ chiến lược mang bom hạt nhân, dòng máy bay này lần lượt được cải tiến để sử dụng tên lửa không đối đất, tên lửa hành trình tầm xa và các hệ thống điện tử ngày càng hiện đại.

Những chiếc oanh tạc cơ Tu-95 sản xuất đầu tiên được NATO định danh là Bear-A. Sau đó, Tu-95M xuất hiện với động cơ Kuznetsov NK-12M mạnh và tiết kiệm nhiên liệu hơn.

Tuy nhiên, bước thay đổi quan trọng nhất đến khi Liên Xô chuyển Tu-95 sang vai trò máy bay mang tên lửa.

Oanh tạc cơ Tu-95K và Tu-95KD được thiết kế để mang tên lửa Kh-20, một loại tên lửa không đối đất tầm xa có kích thước lớn, cho phép oanh tạc cơ tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa thay vì phải bay sâu vào vùng phòng không đối phương.

Oanh tạc cơ Tu-95KD còn được trang bị hệ thống tiếp dầu trên không.

Đến Tu-95KM, hệ thống điện tử và trinh sát tiếp tục được nâng cấp. Những thay đổi này cho thấy Tu-95 không còn đơn thuần là một máy bay thả bom.

Nó ngày càng trở thành một phương tiện mang vũ khí tầm xa, trong đó máy bay đảm nhiệm nhiệm vụ đưa tên lửa đến khu vực phóng và cung cấp nền tảng cho hệ thống tác chiến.

Bước ngoặt lớn hơn xuất hiện với oanh tạc cơ Tu-95MS. Đây không phải những chiếc Tu-95 đời cũ được cải tạo đơn giản.

Oanh tạc cơ Tu-95MS là một nhánh phát triển mới dựa trên khung thân của máy bay tuần tra chống ngầm Tu-142, bản thân Tu-142 cũng được phát triển từ thiết kế Tu-95.

Dòng máy bay này được đưa vào sản xuất hàng loạt từ năm 1981 và trở thành nền tảng phóng tên lửa hành trình Kh-55.

Oanh tạc cơ Tu-95MS6 có thể mang 6 tên lửa Kh-55 trên giá phóng xoay trong khoang vũ khí. Tu-95MS16 được bổ sung các giá treo bên ngoài, cho phép mang số lượng tên lửa lớn hơn tùy cấu hình.

Sau đó, máy bay còn được tích hợp tên lửa Kh-555, biến thể sử dụng đầu đạn thông thường dựa trên họ Kh-55.

Đến oanh tạc cơ Tu-95MSM, quá trình hiện đại hóa bước sang một cấp độ khác. Máy bay được nâng cấp radar, hệ thống hiển thị thông tin, hệ thống phòng vệ và động cơ NK-12MPM.

Quan trọng hơn, cấu hình mới cho phép sử dụng tên lửa hành trình Kh-101 và biến thể mang đầu đạn hạt nhân Kh-102.

Do kích thước lớn, các tên lửa này được bố trí trên giá treo bên ngoài thay vì chỉ sử dụng khoang vũ khí bên trong.

Như vậy, bí quyết kéo dài tuổi thọ của oanh tạc cơ Tu-95 không nằm ở việc giữ nguyên mọi thứ. Khung thân và đặc tính bay cơ bản được duy trì, trong khi động cơ, radar, điện tử, hệ thống phòng vệ và đặc biệt là vũ khí liên tục thay đổi.

Từ Kh-20 đến Kh-55 rồi Kh-101 và Kh-102, Tu-95 đã nhiều lần thay đổi “bộ não” và “nắm đấm” mà không cần từ bỏ toàn bộ nền tảng.

Đó cũng là lý do một thiết kế ra đời từ đầu thập niên 1950 vẫn có thể tiếp tục xuất hiện trong các nhiệm vụ tác chiến của thế kỷ XXI.