Ông Léo Purguette, Giám đốc xuất bản kiêm Tổng biên tập Báo La Marseillaise (Cộng hòa Pháp): Những chiến sĩ anh hùng làm nên 33 số báo giữa lửa đạn chiến tranh

Phóng viên (PV): Khi tiếp cận 33 số báo QĐND xuất bản ngay tại Mặt trận Điện Biên Phủ, ấn tượng đầu tiên của ông về mô hình tòa soạn giữa chiến trường là gì?

Ông Léo Purguette: Báo QĐND thành lập và duy trì một tòa soạn ở ngoài mặt trận là một mô hình hết sức đặc biệt. Có lẽ là độc nhất trên thế giới. Nhưng trước hết hãy để tờ La Marseillaise của chúng tôi tự kể câu chuyện của chính mình. Bởi tờ La Marseillaise của chúng tôi cũng ra đời giữa một vùng chiến sự, ngay trong trung tâm phong trào kháng chiến chống lại sự chiếm đóng của phát xít Đức. Những người biên tập đầu tiên của La Marseillaise đã phải ẩn náu để viết, xuất bản và duy trì tờ báo, cho đến tháng 8-1944 - thời điểm nổ ra cuộc chiến giải phóng Marseille. Khi ấy, những người sáng lập tờ báo, vốn là các chiến sĩ cộng sản, đã cầm vũ khí để đánh đuổi quân phát xít và chiếm giữ từ tay phát xít chính tòa nhà nơi báo đang đặt trụ sở.

Ông Léo Purguette.

Tại sao họ làm điều đó? Bởi thời điểm ấy, trong tòa nhà có một máy in quay cỡ lớn, thuộc sở hữu của một tờ báo thân Đức quốc xã. Nhờ có công cụ này, lực lượng kháng chiến đã có thể in tờ La Marseillaise hằng ngày và kêu gọi nhân dân đứng lên giải phóng. Đối với chúng tôi, câu chuyện ra đời của La Marseillaise vốn đã là một kỳ tích, song nếu so với tờ báo mà chúng ta đang nhắc đến tại Việt Nam-Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ thì vẫn dễ dàng hơn rất nhiều. Bởi Báo QĐND đã được xuất bản liên tục ngay trong một vùng chiến sự, khác với La Marseillaise trước khi giành được quyền làm chủ máy in của mình.

PV: Ông vừa nhắc đến những người đã làm nên La Marseillaise giữa lòng kháng chiến. Vậy 33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ gợi cho ông điều gì?

Ông Léo Purguette: Quá trình hoạt động báo chí của La Marseillaise có nhiều điểm tương đồng với hoạt động của tờ báo QĐND. Với Báo La Marseillaise, bậc tiền bối làm nên tờ báo của chúng tôi là những chiến sĩ trong lực lượng kháng chiến, tham gia đấu tranh giải phóng nước Pháp. Trong thời chiến, có những chiến sĩ của La Marseillaise đã hy sinh trên chiến tuyến trong lúc đem báo đến các vùng giao tranh. La Marseillaise luôn tự hào vì đã có thể đóng góp cho cuộc chiến đẩy lùi chủ nghĩa phát xít. La Marseillaise có những chiến sĩ anh hùng làm nên tờ báo và Báo QĐND cũng có những chiến sĩ anh hùng làm nên 33 số báo giữa lửa đạn chiến tranh trong khu rừng nhiệt đới.

Nhưng những điều kiện ấy không hoàn toàn giống và cũng không khắc nghiệt bằng hoàn cảnh của tờ Báo QĐND. Có lẽ đây là một ví dụ khá độc đáo về một cơ quan báo chí có thể gắn kết hoạt động nghề nghiệp của mình với sự nghiệp giải phóng dân tộc. Vì vậy, tôi chỉ có thể bày tỏ lòng kính phục những nhà báo ấy, những người cũng là chiến sĩ, những chiến sĩ chiến đấu cho độc lập, tự do của Việt Nam, đất nước các bạn. Họ xứng đáng được tôn vinh vì đã hoàn thành một công việc vô cùng xuất sắc.

PV:Theo ông, những thông tin được truyền đi từ Mặt trận Điện Biên Phủ thông qua 33 số báo này có ý nghĩa như thế nào đối với dư luận quốc tế thời điểm đó?

Ông Léo Purguette: Tôi muốn nói rằng Báo La Marseillaise của chúng tôi đã ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam. Do đó, những thông tin mà các đồng nghiệp Việt Nam thu thập, biên tập và truyền ra từ vùng chiến sự không chỉ có giá trị đối với nhân dân Việt Nam mà còn mang lại ý nghĩa, sự hiểu biết và tác động đối với nhân dân ở châu Âu và trên thế giới đang đấu tranh bảo vệ lý tưởng giải phóng thuộc địa và bảo vệ quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Chính vì tất cả những lý do đó mà tôi cho rằng: Đó là một quá trình làm báo thật sự đặc biệt và hiếm có.

Đại tá, nhà báo Phạm Phú Bằng, một trong 5 người làm 33 số báo tại Mặt trận Điện Biên Phủ, trò chuyện với phóng viên Báo QĐND về kinh nghiệm làm báo chiến trường (ảnh chụp tại Phòng truyền thống Báo QĐND, tháng 4-2018). Ảnh: PHÚ SƠN

Một lần nữa, tôi có thể nói rằng, những gì các nhà báo-chiến sĩ Việt Nam đã thực hiện là điều đặc biệt. Tôi nghĩ rằng, trên thế giới chưa từng có một tòa soạn báo nào như Báo QĐND về việc tổ chức xuất bản báo ngay tại mặt trận. Mặc dù phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, nhưng tờ báo vẫn có thể xuất bản liên tục, phục vụ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

PV: Ông có thể chia sẻ thêm về những tình cảm đặc biệt dành cho Báo QĐND?

Ông Léo Purguette: Cho phép chúng tôi, Báo La Marseillaise coi mình như “người anh em họ” của Báo QĐND. Chúng tôi rất trân trọng tính đặc biệt và giá trị mà tờ báo cách mạng Việt Nam đã tạo ra. Tôi vô cùng kính phục những nhà báo-chiến sĩ Báo QĐND đã góp phần vào cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc và vì quyền được thông tin của nhân dân.

Xin hãy biết rằng, trong trái tim chúng tôi luôn có một phần là Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi trở thành một vĩ nhân của nhân loại, đã đến Pháp, qua Marseille, không xa văn phòng tòa soạn Báo La Marseillaise của chúng tôi. Bác Hồ đã tham gia Đại hội đầu tiên của Đảng Cộng sản Pháp và là một người truyền cảm hứng cho các thế hệ làm báo chúng tôi. Chúng tôi luôn dành sự kính trọng, ngưỡng mộ và cảm mến sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hiện nay, ngay trước cửa tòa nhà trụ sở Báo La Marseillaise, chúng tôi hân hạnh được gắn biển tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên đặt chân tới Pháp trên hành trình đi tìm đường cứu nước. Đây là một niềm vinh dự lớn đối với Báo La Marseillaise của chúng tôi.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!