Gìn giữ nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội, tín ngưỡng

Không gian sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng tại đền Phủ Na.

Xã Xuân Du là địa bàn có đời sống văn hóa, tín ngưỡng phong phú gắn với nhiều di tích và lễ hội truyền thống được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trên địa bàn xã hiện có 3 lễ hội lớn: Lễ hội Phủ Na, lễ hội cơm mới, lễ hội Sết Boóc Mạy đều diễn ra vào dịp đầu xuân. Trong đó, lễ hội Phủ Na là một lễ hội lớn diễn ra tại Khu di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh đền Phủ Na được tổ chức hằng năm kéo dài trong tháng giêng và tháng hai âm lịch.

Đền Phủ Na là nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh - một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Không chỉ là không gian sinh hoạt tâm linh quan trọng của người dân địa phương, Phủ Na còn là điểm đến quen thuộc của du khách thập phương. Mỗi năm đền Phủ Na thường đón khoảng 90.000 lượt khách đến tham quan, chiêm bái. Để xây dựng nếp sống văn minh trong lễ hội dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xã Xuân Du đã chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội trên địa bàn xã; phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tổ chức lễ hội theo hướng văn minh, an toàn, đúng thuần phong mỹ tục.

Ban quản lý Di tích Phủ Na đã xây dựng kế hoạch tổ chức quản lý di tích, tổ chức lễ hội năm 2026 và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Tại thời điểm cuối năm, ban quản lý đang tập trung chuẩn bị tốt các phương án đảm bảo an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, phân luồng giao thông. Trong suốt mùa lễ hội, ban quản lý sẽ kiểm tra thường xuyên các loại hình dịch vụ, hoạt động an ninh trật tự, an toàn vệ sinh thực phẩm.

Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du, Trưởng Ban quản lý Di tích Phủ Na, Lê Viết Hương cho biết: “Xây dựng môi trường văn minh trong lễ hội chính là cách để bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người dân. Vì vậy, công tác tổ chức lễ hội, đặc biệt là Lễ hội đền Phủ Na phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, quản lý chặt chẽ ngay từ cơ sở. Xã và ban quản lý sẽ tăng cường tuyên truyền thực hành tín ngưỡng văn minh, bố trí lực lượng bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, quản lý hoạt động dịch vụ và kiên quyết ngăn chặn các biểu hiện lệch chuẩn, phản cảm để tạo hình ảnh đẹp về đất và người Xuân Du trong lòng Nhân dân và du khách”.

Trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xã Hoằng Giang diễn ra 13 lễ hội truyền thống, điều này đã đặt ra yêu cầu cao đối với việc xây dựng môi trường lễ hội văn minh, nền nếp. Ngay từ đầu tháng 1/2026, xã đã rà soát toàn bộ hệ thống lễ hội truyền thống, xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội và thực hành tín ngưỡng tại các di tích, bảo đảm các nghi lễ được thực hành đúng thuần phong mỹ tục, phù hợp điều kiện thực tế từng thôn, từng di tích. Ban tổ chức lễ hội tại cơ sở được kiện toàn, phân công rõ trách nhiệm, gắn vai trò của các đoàn thể trong việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân tham gia lễ hội với thái độ thành kính, đúng mực.

Cùng với việc giữ gìn các nghi lễ truyền thống, xã Hoằng Giang đặc biệt chú trọng xây dựng môi trường lễ hội văn minh, an toàn. Các nội dung như bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy được triển khai đồng bộ trong suốt thời gian diễn ra lễ hội. Hoạt động dịch vụ quanh khu vực lễ hội được nhắc nhở, chấn chỉnh kịp thời; tình trạng mê tín dị đoan, phô trương lễ vật, lấn chiếm không gian sinh hoạt chung từng bước được hạn chế.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hoằng Giang, Khương Bá Sơn cho biết: “Việc xây dựng nếp sống văn minh trong hoạt động tín ngưỡng, lễ hội không chỉ nhằm bảo đảm trật tự tại không khí vui xuân, đón tết mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Khi lễ hội được tổ chức nền nếp, đúng quy định, người dân không chỉ thỏa mãn nhu cầu tâm linh chính đáng mà còn nâng cao ý thức cộng đồng, trách nhiệm chung trong bảo vệ di sản văn hóa của quê hương”.

Xây dựng môi trường văn minh trong hoạt động tín ngưỡng, lễ hội không còn là yêu cầu riêng lẻ mà đã trở thành nhiệm vụ chung của toàn tỉnh trong mỗi mùa lễ hội xuân. Do đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã sớm ban hành các văn bản về việc xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội, thực hành tín ngưỡng tại các di tích trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Theo đó, các địa phương và ban quản lý đã chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức lễ hội.

Việc chủ động chuẩn bị từ sớm, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, địa phương, đặc biệt, việc tăng cường quản lý ngay từ cơ sở, gắn trách nhiệm của chính quyền với ý thức tự giác của người dân đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong tổ chức lễ hội. Khi các nghi lễ được thực hành đúng mực, không gian lễ hội được giữ gìn an toàn, sạch đẹp, các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn được lan tỏa một cách bền vững. Đây chính là nền tảng quan trọng để lễ hội thực sự trở thành sinh hoạt văn hóa lành mạnh, đáp ứng nhu cầu tâm linh chính đáng của Nhân dân, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, xây dựng hình ảnh Thanh Hóa văn minh, giàu bản sắc trong dòng chảy phát triển hiện nay.

Bài và ảnh: Thùy Linh