Ông Lula tái đắc cử Tổng thống Brazil

Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva vẫy cờ tại cuộc vận động tranh cử ở São Paulo ngày 3-10, một ngày trước cuộc tổng tuyển cử. Ảnh: AP

Theo số liệu của Tòa án Bầu cử tối cao Brazil (TSE), với hơn 99,8% số phiếu được kiểm, ông Lula da Silva giành khoảng 51,75% số phiếu hợp lệ, vượt qua mức 48,25% của đối thủ Flávio Bolsonaro, con trai cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Kết quả khép lại cuộc đua quyết liệt giữa hai đại diện của những khuynh hướng chính trị đối lập, đồng thời cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong xã hội Brazil.

Đáng chú ý, ông Lula đã đảo ngược tình thế sau khi đứng thứ hai ở vòng một ngày 4-10, với 45,16% số phiếu, trong khi ông Flávio Bolsonaro đạt 47,03%. Trong những tuần cuối của chiến dịch tranh cử, nhà lãnh đạo cánh tả tăng cường vận động trực tiếp, đẩy mạnh hoạt động trên mạng xã hội và nhấn mạnh những thành tựu về giảm nghèo, thu hẹp bất bình đẳng và cải thiện đời sống người dân.

Chiến thắng này tiếp tục khẳng định sức bền chính trị của ông Lula, người xuất thân từ một gia đình nghèo ở bang Pernambuco, từng làm công nhân luyện kim và nổi lên từ phong trào công đoàn. Sau ba lần thất bại trong các cuộc bầu cử tổng thống, ông giành chiến thắng năm 2002, tái đắc cử năm 2006 và trở lại nắm quyền năm 2023 sau khi đánh bại ông Jair Bolsonaro trong cuộc bầu cử năm 2022.

Trong những nhiệm kỳ trước, chính phủ của ông Lula triển khai nhiều chương trình an sinh xã hội, nổi bật là Bolsa Família, hỗ trợ các hộ nghèo gắn với việc trẻ em đến trường và tiếp cận dịch vụ y tế. Những chính sách này góp phần cải thiện đời sống của người dân có thu nhập thấp, đặc biệt tại khu vực Đông Bắc Brazil. Trong nhiệm kỳ gần nhất, ông tiếp tục thúc đẩy các chương trình giảm nghèo, tạo việc làm và hạn chế nạn phá rừng tại Amazon.

Thách thức từ phân cực chính trị và kinh tế

Dù giành chiến thắng, ông Lula sẽ phải đối mặt với một môi trường chính trị phức tạp. Hơn 48% số phiếu dành cho ông Flávio Bolsonaro cho thấy lực lượng bảo thủ vẫn có nền tảng ủng hộ rộng lớn. Việc hàn gắn chia rẽ và tạo đồng thuận xã hội vì thế sẽ là nhiệm vụ quan trọng đối với chính quyền mới.

Thách thức càng lớn khi Quốc hội Brazil có xu hướng nghiêng về cánh hữu và trung hữu. Điều này có thể gây khó khăn cho việc thông qua ngân sách, triển khai các chương trình phúc lợi và thực hiện cải cách kinh tế. Để thúc đẩy chương trình nghị sự, chính phủ của ông Lula sẽ phải tăng cường đối thoại, xây dựng liên minh với các lực lượng trung dung và tìm kiếm sự ủng hộ từ những nhóm chính trị có quan điểm khác biệt.

Bên cạnh đó, Brazil phải cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ người nghèo với yêu cầu bảo đảm kỷ luật tài chính, kiểm soát nợ công, thu hút đầu tư và nâng cao năng suất. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế đối mặt nhiều sức ép, khả năng tạo thêm việc làm có chất lượng và duy trì các chính sách xã hội sẽ là thước đo quan trọng đối với hiệu quả điều hành của ông Lula.

Vấn đề môi trường cũng tiếp tục giữ vị trí nổi bật trong chương trình nghị sự. Brazil quản lý phần lớn diện tích rừng Amazon, hệ sinh thái có vai trò quan trọng đối với đa dạng sinh học và ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc kiểm soát phá rừng, đồng thời bảo đảm sinh kế cho cộng đồng địa phương và cân bằng lợi ích của các ngành nông nghiệp, khai khoáng, sẽ đòi hỏi những chính sách nhất quán và khả năng thực thi hiệu quả.

Duy trì vị thế quốc tế, mở rộng hợp tác

Trên trường quốc tế, ông Lula theo đuổi chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ và tăng cường hợp tác giữa các nước đang phát triển. Brazil hướng tới phát huy vai trò trong các diễn đàn quốc tế, mở rộng quan hệ với Trung Quốc và các thành viên BRICS, đồng thời duy trì hợp tác với Mỹ và các đối tác phương Tây trên cơ sở lợi ích quốc gia.

Tuy nhiên, định hướng đối ngoại này có thể gặp sức ép trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ưu tiên các đối tác có lập trường gần gũi hơn với Washington. Ông Lula nhiều lần nhấn mạnh quyền tự chủ của Brazil, phản đối việc nước này bị coi là khu vực chịu ảnh hưởng của bất kỳ cường quốc nào. Vì vậy, duy trì quan hệ kinh tế với các đối tác lớn mà không làm tổn hại lợi ích quốc gia sẽ là bài toán đáng chú ý trong nhiệm kỳ mới.

Sau chiến thắng của ông Lula, nhiều nhà lãnh đạo Mỹ Latinh, trong đó có Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum và Tổng thống Uruguay Yamandú Orsi, đã gửi lời chúc mừng, bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ với Brazil và tăng cường hội nhập khu vực.

Chiến thắng ngày 25-10 mở ra cơ hội để ông Lula tiếp tục theo đuổi định hướng phát triển gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, với sự phân cực chính trị sâu sắc và những sức ép kinh tế, đối ngoại hiện hữu, nhiệm kỳ mới sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng tập hợp lực lượng, năng lực điều hành và tầm ảnh hưởng của nhà lãnh đạo kỳ cựu này.