Ông Tập và ông Putin gặp nhau tại Bắc Kinh để thảo luận hàng loạt vấn đề quan trọng

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình duyệt đội danh dự trong buổi lễ đón tiếp tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 20/5. Ảnh: Reuters.

Chỉ vài ngày sau khi ông Donald Trump rời Bắc Kinh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lại chuẩn bị tiếp đón một vị khách đặc biệt khác: Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Nhưng nếu chuyến thăm của ông Trump được phủ đầy nghi thức ngoại giao được tính toán kỹ lưỡng, thì cuộc gặp giữa ông Tập và ông Putin lần này lại mang màu sắc rất khác – gần gũi hơn, riêng tư hơn và mang đậm thông điệp về mối quan hệ “đồng minh chiến lược” giữa hai cường quốc đang muốn định hình lại trật tự thế giới.

Theo lịch trình được công bố, ông Putin sẽ có cuộc hội đàm chính thức với ông Tập tại Bắc Kinh trong ngày 20/5, trước khi hai nhà lãnh đạo bước vào một cuộc trà đàm riêng tư theo kiểu “những người bạn cũ”. Đây được xem là điểm nhấn mang tính biểu tượng của chuyến thăm.

Truyền thông Nga và Trung Quốc đều đặc biệt nhấn mạnh chi tiết này. Điện Kremlin cho biết sau hội đàm, ký kết văn kiện và quốc yến, hai nhà lãnh đạo sẽ tiếp tục trao đổi “trong không khí thân mật” về các vấn đề quốc tế lớn.

Năm ngoái, khi ông Putin thăm Trung Quốc, hai nhà lãnh đạo từng bỏ cà vạt, ngồi uống trà ngoài trời tại Trung Nam Hải – khu phức hợp quyền lực từng là vườn ngự uyển của hoàng gia Trung Quốc, nay là trung tâm đầu não của chính phủ Trung Quốc.

Hình ảnh đó được truyền thông Trung Quốc mô tả là “thư thái hiếm thấy”, phản ánh mức độ tin cậy đặc biệt giữa Bắc Kinh và Moscow.

Trong khi đó, chuyến thăm của ông Trump tuần trước dù được Bắc Kinh tiếp đón trọng thị, với các hoạt động như tham quan Thiên Đàn hay dạo vườn bí mật ở Trung Nam Hải, vẫn bị nhiều nhà quan sát đánh giá là mang tính ngoại giao nhiều hơn.

Ông Graeme Smith, chuyên gia thuộc Đại học Quốc gia Australia, nhận định Bắc Kinh đang tận dụng tối đa hiệu ứng từ việc liên tiếp đón lãnh đạo Mỹ và Nga chỉ trong vài ngày.

“Trung Quốc mong muốn hình ảnh họ trở thành trung tâm chú ý của thế giới,” ông nói. “Họ sẽ khai thác điều đó tối đa cho khán giả trong nước.”

Theo ông Smith, mối quan hệ cá nhân giữa ông Tập và ông Putin giờ đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược hình ảnh của cả hai nước.

Ngay khi đặt chân xuống sân bay Bắc Kinh tối 19/5, ông Putin đã được Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trực tiếp ra đón trên thảm đỏ. Đội danh dự đứng chào, trong khi thanh niên Trung Quốc vẫy cờ hai nước giữa tiếng hô “chào mừng”.

Đó là nghi thức thường chỉ dành cho những đối tác được Bắc Kinh đánh giá rất cao về mặt chiến lược.

Trong thông điệp gửi người dân Trung Quốc trước chuyến thăm, ông Putin gọi ông Tập là “người bạn lâu năm thân thiết”, còn truyền thông Trung Quốc nhiều lần nhắc tới nhà lãnh đạo Nga như “người bạn cũ”.

Từ khi ông Tập lên nắm quyền năm 2013, hai người đã gặp nhau hơn 40 lần – con số vượt xa bất kỳ lãnh đạo phương Tây nào.

Giữa lúc phương Tây tiếp tục siết trừng phạt Moscow vì chiến sự Ukraine, Trung Quốc vẫn là phao cứu sinh kinh tế quan trọng với Nga. Sau giai đoạn chững lại năm ngoái, thương mại song phương đã tăng mạnh trở lại trong những tháng đầu năm nay.

Theo số liệu hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại Nga - Trung trong 4 tháng đầu năm tăng hơn 16% so với cùng kỳ năm trước. Dù tổng thương mại năm 2025 giảm nhẹ xuống khoảng 240 tỷ USD sau giai đoạn bùng nổ hậu xung đột Ukraine, Moscow vẫn coi Bắc Kinh là đối tác kinh tế sống còn.

Ông Putin cũng công khai thừa nhận cần đảo ngược xu hướng suy giảm thương mại, trong bối cảnh kinh tế Nga chịu áp lực lớn từ chiến sự kéo dài và các lệnh trừng phạt.

Phái đoàn Nga đi cùng lần này rất lớn, bao gồm các phó thủ tướng, bộ trưởng, lãnh đạo ngân hàng lớn và nhiều tập đoàn nhà nước chiến lược.

Theo Điện Kremlin, khoảng 40 văn kiện hợp tác sẽ được ký kết, cùng một tuyên bố chung dài 47 trang về việc tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.

Một trợ lý Điện Kremlin cho biết hai bên cũng sẽ ra tuyên bố riêng về việc thúc đẩy “trật tự thế giới đa cực” và xây dựng “một kiểu quan hệ quốc tế mới” – thông điệp được xem là nhằm thách thức vai trò dẫn dắt toàn cầu của Mỹ.

Một trong những chủ đề được giới phân tích chú ý nhất là dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2, vốn được kỳ vọng sẽ đưa khí đốt Nga sang miền bắc Trung Quốc.

Các chuyên gia năng lượng cho rằng khủng hoảng nguồn cung liên quan tới xung đột Iran hiện nay có thể giúp Moscow có thêm lợi thế thúc đẩy dự án này. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn tỏ ra thận trọng vì muốn duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng thay vì phụ thuộc quá lớn vào Nga.

Dù vậy, chuyến thăm lần này vẫn được xem là lời khẳng định rõ ràng rằng quan hệ Nga - Trung đang ngày càng khăng khít hơn trong bối cảnh thế giới phân cực sâu sắc.

Và ở Bắc Kinh lúc này, hình ảnh ông Tập uống trà cùng ông Putin có lẽ đang mang nhiều ý nghĩa địa chính trị hơn bao giờ hết.