Ông Trump còn những quyền hạn nào sau bầu cử giữa kỳ Mỹ?

Theo Al Jazeera, việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát quốc hội sau cuộc bầu cử giữa kỳ sẽ ảnh hưởng đáng kể đến chương trình nghị sự của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Tuy nhiên, ông Trump vẫn còn những phương tiện để duy trì chính sách của mình, bao gồm quyền phủ quyết và quyền hạn trong lĩnh vực đối ngoại.

Về cơ bản, việc nắm quyền kiểm soát quốc hội sẽ giúp đảng Dân chủ tăng cường giám sát các chính sách của Tổng thống Trump, đồng thời có thêm khả năng ngăn cản những dự luật mà đảng này phản đối. Ngược lại, tổng thống Mỹ vẫn có những quyền hạn để đưa ra quyết định mà không cần thông qua quốc hội.

Một trong những công cụ mà Tổng thống Trump từng sử dụng khi vừa trở lại Nhà Trắng là ban hành sắc lệnh hành pháp thông qua việc viện dẫn tình trạng khẩn cấp quốc gia. Đây là cách ông Trump điều chuyển hàng tỷ USD để xây dựng hàng rào biên giới vào tháng 1/2025.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: NYT

Trên thực tế, quốc hội Mỹ có thể thông qua nghị quyết chung nhằm chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia do tổng thống ban bố. Tuy nhiên, tổng thống cũng có quyền phủ quyết nghị quyết này. Để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, đảng Dân chủ cần nhận được ít nhất 2/3 số phiếu ủng hộ tại cả Hạ viện và Thượng viện. Trường hợp này cho thấy quyền phủ quyết sẽ là công cụ quan trọng của ông Trump để tìm kiếm thỏa thuận với quốc hội.

Ngoài quyền phủ quyết, hiến pháp Mỹ còn trao cho tổng thống những quyền hạn rộng trong lĩnh vực đối ngoại. Đây có thể là một trong những lĩnh vực được ông Trump ưu tiên trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ, dù các quyết định liên quan đến ngân sách và thỏa thuận quốc tế vẫn cần sự phối hợp từ quốc hội.

Về vấn đề Iran, Nghị quyết về quyền hạn chiến tranh rất khó có thể "kìm hãm" ông Trump, đặc biệt là khi tổng thống Mỹ có quyền sử dụng lực lượng quân sự để đẩy lùi một cuộc tấn công sắp xảy ra, với điều kiện chiến dịch này phải kết thúc trong 60 ngày. Tất nhiên, các nghị sĩ đảng Dân chủ có thể cân nhắc dừng cấp kinh phí cho các hoạt động quân sự, nhưng động thái này sẽ vấp phải nhiều cản trở khi binh lính Mỹ vẫn đang làm nhiệm vụ ở Trung Đông.

Về vấn đề thuế quan, đảng Dân chủ có thể thúc đẩy các trường hợp miễn trừ, qua đó giúp một số nhà xuất khẩu giảm bớt gánh nặng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, những thay đổi sâu rộng hơn trong chính sách thương mại của Mỹ sẽ phải chờ đến sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, bởi ông Trump có thể sử dụng những cơ sở pháp lý khác để tiếp tục áp thuế ngay cả khi bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

"Khả năng triển khai chương trình nghị sự vào cuối nhiệm kỳ của ông Trump sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng các quyền hạn hiến định, duy trì sự ủng hộ trong nội bộ đảng Cộng hòa và tìm kiếm những thỏa thuận với phe Dân chủ. Mặt khác, việc đây là nhiệm kỳ cuối cùng có thể khiến ông Trump cảm thấy ít bị ràng buộc hơn, qua đó sẵn sàng đưa ra những biện pháp quyết liệt", nhà nghiên cứu chính trị James Boys nói với Al Jazeera.