Ông Trump dọa tước vũ khí của Kyiv nếu châu Âu không tham gia Liên minh Hormuz

Theo các nguồn tin thân cận với những cuộc đàm phán, Tổng thống Donald Trump đã đe dọa cắt nguồn cung cấp vũ khí cho Ukraine để gây áp lực buộc các đồng minh châu Âu tham gia "liên minh các nước sẵn sàng" nhằm giải tỏa tắc nghẽn eo biển Hormuz.

Iran đã đóng cửa eo biển này, nơi thường vận chuyển 20% lượng dầu xuất khẩu của thế giới, sau khi Mỹ và Israel tấn công Cộng hòa Hồi giáo vào cuối tháng 2/2026.

Tháng trước, ông Trump đã yêu cầu NATO hỗ trợ hải quân để giải tỏa một eo biển hẹp, nhưng đã bị từ chối với lý do không thể thực hiện được đề nghị chừng nào giao tranh còn tiếp diễn, và một số nước cũng nhận xét rằng đây "không phải là cuộc chiến của chúng ta".

3 quan chức quen thuộc với các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã đáp trả bằng cách đe dọa ngừng cung cấp hàng hóa theo chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), một sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Kyiv do các nước châu Âu tài trợ.

Đáp lại yêu cầu từ Mỹ, theo lời kêu gọi của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm các quốc gia bao gồm những thành viên chủ chốt của liên minh Bắc Đại Tây Dương là Pháp, Đức và Vương quốc Anh đã đưa ra một tuyên bố được nhất trí vào ngày 19/3.

Tuyên bố trên nêu rõ: “Chúng tôi bày tỏ sự sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực thích hợp để đảm bảo an toàn cho việc đi lại qua eo biển Hormuz”.

Một trong những quan chức nắm rõ thông tin cho biết: "Chính ông Rutte là người khăng khăng đòi một tuyên bố chung vì nếu không, Tổng thống Trump đe dọa sẽ rút lại sự hỗ trợ cho chương trình PURL và toàn bộ Ukraine".

"Một tuyên bố đã được soạn thảo vội vàng vào thời điểm đó, và các quốc gia khác sau đó đã tham gia vì không có thời gian để mời tất cả mọi người cùng một lúc", quan chức trên giải thích.

Hai quan chức khác cho biết, để giải quyết nút thắt, ông Rutte đã có một loạt cuộc điện đàm với Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio 2 ngày trước khi tuyên bố được đưa ra.

Trong cuộc điện đàm với Pháp, Đức và Anh, ông Rutte giải thích rằng Tổng thống Trump "cực kỳ tức giận" vì việc các nước châu Âu từ chối bảo vệ eo biển Hormuz, một quan chức khác cho biết.

Giới chức Anh làm rõ rằng London và Washington đã thảo luận các phương án đảm bảo an ninh eo biển "trên cơ sở riêng lẻ" cho đến ngày 19/3, nhưng không phủ nhận việc Mỹ đã đe dọa rút hỗ trợ cho Ukraine nếu các nước NATO không tăng cường nỗ lực của họ.

Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly cho biết: "Tổng thống Trump đã bày tỏ rõ sự thất vọng của mình đối với NATO và các đồng minh khác, đồng thời nhấn mạnh rằng 'Mỹ sẽ ghi nhớ điều này'".

Ông Trump đã nhiều lần bày tỏ sự thất vọng vì các đồng minh châu Âu không giúp đỡ Mỹ trong cuộc chiến với Iran, nhưng đồng thời chính ông lại gọi cuộc xung đột ở Ukraine là "vấn đề của châu Âu".

"Chúng tôi đang giúp NATO tự vệ, kể cả trước Nga. Nhưng họ lại không giúp chúng tôi. Điều này thật là quá đáng", ông Trump nói tại một cuộc họp nội các tuần trước.

Trước đó, Tổng thống Trump đã gây sốc khi nói với hãng tin Reuters rằng ông "chắc chắn" sẽ cân nhắc việc đưa nước Mỹ rời khỏi NATO.

Người phát ngôn của NATO cho biết liên minh không bình luận về nội dung các cuộc điện đàm của ông Rutte với các nhà lãnh đạo khác, dẫn lời tuyên bố công khai của tổng thư ký ngày 19/3.

Khi được hỏi về sự tức giận của Tổng thống Trump đối với các đồng minh NATO liên quan đến eo biển Hormuz, ông Rutte trả lời: "Tôi không nghi ngờ gì về việc các đồng minh, như mọi khi, sẽ làm mọi thứ để hỗ trợ các lợi ích chung của chúng ta".

Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer hôm thứ 1/4 cho biết ông sẽ tổ chức các cuộc đàm phán trong tuần này giữa 35 quốc gia đã ký thỏa thuận thành lập liên minh để dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz "sau khi chấm dứt chiến sự".

Chiến dịch của Mỹ và Israel tấn công Iran đã làm gia tăng cạnh tranh toàn cầu về tên lửa đánh chặn PAC-3 cho hệ thống phòng không Patriot, vốn bảo vệ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư khỏi các cuộc tấn công của Iran.

Tuy nhiên chính những hệ thống này lại đóng vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Ukraine chống lại tên lửa Nga, do vậy việc Mỹ chặn nguồn vũ khí sẽ mang tới rắc rối lớn cho châu Âu.

Mặc dù vậy, Ngoại trưởng Mỹ Rubio tuyên bố rằng cuộc chiến ở Trung Đông không ảnh hưởng đến việc cung cấp quân sự cho Ukraine thông qua cơ chế PURL khi khẳng định: "Cho đến nay, chưa có gì bị chuyển hướng".

Tuy nhiên ông Rubio không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ vẫn sẽ chuyển hướng vũ khí ban đầu dự định dành cho Ukraine để bổ sung cho kho vũ khí nước này đã tiêu hao trong cuộc chiến với Iran.

"Nếu chúng ta cần thứ gì đó cho nước Mỹ, và nó được sản xuất tại Mỹ, thì trước hết chúng ta sẽ giữ nó cho riêng mình", ông Rubio kết luận.

Để hạn chế bớt khó khăn, Mỹ đang đề xuất nhận thêm tên lửa đánh chặn từ một số quốc gia đồng minh châu Á như Nhật Bản, đây cũng chính là cứu cánh của cả châu Âu lẫn Ukraine vào lúc này.