Ông Trump muốn Ukraine cử người khác đàm phán thay ông Zelensky

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Donald Trump. Ảnh: AFP

Ukraine nên tìm người thay ông Zelensky

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19-10 tiếp tục gây sức ép lên Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho rằng đã đến lúc Kiev cân nhắc để một người khác đứng ra đàm phán chấm dứt xung đột với Nga. Phát biểu với phóng viên trước khi rời Nhà Trắng để tham gia vận động tranh cử tại bang Kansas, ông Trump cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine đã bỏ lỡ nhiều cơ hội đạt được thỏa thuận hòa bình. "Nếu nghe lời tôi, ông ấy đã có thể đạt được một thỏa thuận tốt hơn nhiều từ lâu rồi", ông Trump nói, đồng thời cho rằng việc tiếp tục chiến sự khiến nhiều người thiệt mạng và Ukraine chịu tổn thất nghiêm trọng về nhân lực. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, ông Zelensky không đóng góp hiệu quả cho nỗ lực chấm dứt xung đột. Ông cũng cáo buộc Ukraine chưa mang lại lợi ích tương xứng với những hỗ trợ mà Washington đã cung cấp.

Trước đó, ngày 10-10, ông Trump từng kêu gọi Ukraine tìm kiếm một nhà lãnh đạo mới có khả năng đạt thỏa thuận với Nga. Ông cũng bày tỏ sẵn sàng cân nhắc gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để thảo luận về Ukraine mà không có sự tham dự của ông Zelensky.

Tổng thống Ukraine đã bác bỏ quan điểm cho rằng việc thay đổi lãnh đạo có thể giúp tháo gỡ những trở ngại trong đàm phán. Ông khẳng định bất kỳ người kế nhiệm nào cũng phải tiếp tục bảo vệ đất nước và việc lựa chọn tổng thống thuộc về người dân Ukraine.

Căng thẳng giữa Washington và Kiev gia tăng trong bối cảnh hai bên bất đồng về các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở lọc dầu Nga và những điều kiện để chấm dứt chiến sự. Ông Trump cho rằng các cuộc tấn công này gây ảnh hưởng đến nguồn cung dầu diesel toàn cầu, trong đó có thị trường Mỹ. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bảo vệ các quyết định liên quan đến việc nới lỏng hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga và trì hoãn một số biện pháp trừng phạt nhằm tránh ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán hòa bình. Trong khi đó, Ukraine lo ngại những bất đồng với Washington có thể tác động đến nguồn cung vũ khí và thông tin tình báo, vốn đóng vai trò quan trọng trong năng lực phòng thủ trước các cuộc tập kích của Nga.

Ukraine đề nghị đổi ngừng tấn công lấy tên lửa Patriot

Trong cuộc họp trực tuyến ngày 19-10 với một nhóm thượng nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng, Tổng thống Zelensky kêu gọi các nghị sĩ gây sức ép để Washington duy trì hỗ trợ quân sự và chia sẻ thông tin tình báo cho Kiev. Ông cho biết Ukraine đang gặp khó khăn trong việc bổ sung tên lửa đánh chặn Patriot, đồng thời phản ánh tình trạng gián đoạn trong cảnh báo sớm trước các cuộc tấn công của Nga. Theo ông Zelensky, Ukraine đã ba lần không nhận được cảnh báo sớm từ Mỹ trong tuần trước. Nhà lãnh đạo Ukraine cũng cáo buộc Lầu Năm Góc trì hoãn việc chuyển giao một số tên lửa mà các đồng minh châu Âu đã mua cho Kiev thông qua chương trình Danh mục Yêu cầu Ưu tiên cho Ukraine (PURL). Tuy nhiên, phía Mỹ đã bác bỏ các cáo buộc về việc cố tình hạn chế chia sẻ thông tin tình báo; Lầu Năm Góc cũng khẳng định không có thay đổi trong chính sách chia sẻ thông tin tình báo.

Trong bối cảnh nguồn cung tên lửa phòng không bị hạn chế, ông Zelensky đưa ra đề xuất Ukraine tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga trong 30 ngày, đổi lại Mỹ hỗ trợ tên lửa đánh chặn Patriot để bảo vệ không phận Ukraine trong cùng thời gian. Ông Zelensky cho biết Ukraine gần như đã cạn kiệt tên lửa Patriot do Mỹ cung cấp, trong khi Nga tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Trước đó, Kiev từng đề xuất hai bên ngừng tấn công cơ sở năng lượng của nhau. Theo phương án này, Ukraine sẽ dừng các cuộc tập kích vào nhà máy lọc dầu Nga nếu Moscow chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống điện của Ukraine. Tuy nhiên, ông Zelensky cho biết Tổng thống Putin đã bác bỏ đề xuất. Nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định Kiev sẵn sàng tìm kiếm giải pháp giảm leo thang, nhưng cần có những cam kết cụ thể từ phía đối tác. Đề xuất ngừng tấn công trong 30 ngày được xem là một nỗ lực nhằm vừa hạn chế các cuộc tập kích vào cơ sở dầu mỏ Nga, vừa cải thiện năng lực phòng thủ của Ukraine.

Những diễn biến trên cho thấy quan hệ giữa Washington và Kiev đang chịu sức ép từ bất đồng về chiến lược quân sự, viện trợ và điều kiện đàm phán. Trong khi ông Trump muốn thúc đẩy một thỏa thuận chấm dứt xung đột và tiếp tục gây sức ép lên ông Zelensky, Ukraine vẫn tìm cách duy trì sự hỗ trợ của Mỹ để đối phó với các cuộc tấn công từ Nga. Khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc tiến triển trong đàm phán vẫn chưa rõ ràng, khi các bên tiếp tục bất đồng về điều kiện chấm dứt chiến sự và những bảo đảm an ninh cần thiết cho Ukraine.