Lý do Tổng thống Trump phải chi 8 tỷ USD cứu trợ nông dân Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Tổng thống Donald Trump hôm 20/10 tuyên bố Bộ Nông nghiệp Mỹ sẽ cung cấp 8 tỷ USD hỗ trợ tài chính cho những nông dân chịu thiệt hại do giá dầu diesel tăng cao.

Đây là lần thứ hai trong vòng hai năm ông Trump phê duyệt các gói cứu trợ trị giá hàng tỷ USD dành cho nông dân bị ảnh hưởng bởi những chính sách của chính quyền. Động thái diễn ra chỉ 15 ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong bối cảnh những nông dân và chủ trang trại bất mãn có thể trở thành lực lượng quyết định kết quả tại các cuộc đua sít sao trên khắp nước Mỹ.

Theo kế hoạch mang tên Chương trình Hỗ trợ nhiên liệu mùa vụ (Harvest Fuel Relief Program), Bộ Nông nghiệp Mỹ sẽ sử dụng công thức tính toán dựa trên diện tích đất canh tác và loại cây trồng để hoàn trả một phần thiệt hại cho nông dân. Nguồn kinh phí được trích từ Tập đoàn Tín dụng Hàng hóa (Commodity Credit Corporation), một tổ chức tài chính được Bộ Nông nghiệp Mỹ sử dụng để cấp vốn cho các chương trình bảo hiểm cây trồng và hỗ trợ thiên tai.

Mức hỗ trợ cụ thể sẽ được công bố vào tháng tới, còn thời điểm chi trả sẽ được xác định sau đó.

Nông dân sử dụng dầu diesel cho máy móc và hệ thống tưới tiêu, đặc biệt vào mùa thu, khi họ vận hành máy gặt đập liên hợp. Trong những tuần gần đây, giá dầu diesel bình quân tại phần lớn nước Mỹ đã lên tới ít nhất 6 USD/gallon (khoảng 3,8 lít), so với mức khoảng 3,5 USD/gallon vào mùa thu năm ngoái. Điều này khiến nhiều nông dân phải gánh thêm hàng nghìn USD chi phí.

Mức độ ảnh hưởng của giá dầu diesel tăng cao không đồng đều giữa các loại cây trồng. Theo Cục Nông nghiệp Mỹ (Farm Bureau), một tổ chức vận động hành lang trong lĩnh vực nông nghiệp, chi phí sản xuất một mẫu Anh lúa mì đã tăng thêm 6 USD do giá nhiên liệu tăng, trong khi mức tăng đối với lúa gạo lên tới 52 USD. Chi phí phân bón, vốn có mối liên hệ chặt chẽ với giá nhiên liệu, cũng tăng trong mùa xuân và mùa hè năm nay.

Nông dân vốn là nhóm cử tri có truyền thống ủng hộ vững chắc đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng cao, cùng với thuế quan và những gián đoạn thương mại, đang làm suy giảm triển vọng bầu cử của một số ứng cử viên đảng Cộng hòa tại những khu vực trước đây được xem là thành trì của đảng này.

Tối 19/10, ông Trump tham gia vận động tranh cử cho Thượng nghị sĩ Roger Marshall, thành viên đảng Cộng hòa tại bang Kansas, ở khu vực ngoại ô thành phố Wichita.

Ông Marshall từng giành chiến thắng cách biệt 11 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử năm 2020. Tuy nhiên, phần lớn các cuộc thăm dò hiện nay cho thấy ông đang ngang bằng hoặc bị đối thủ thuộc đảng Dân chủ Adam Hamilton dẫn trước đôi chút. Các tổ chức cấp quốc gia của đảng Cộng hòa đang điều chuyển nguồn lực tài chính tới Kansas nhằm củng cố cơ hội tái đắc cử của ông Marshall.

Khi công bố gói hỗ trợ nông dân, ông Trump cũng tìm cách ghi nhận công lao của vị thượng nghị sĩ này. “Roger Marshall là người đi đầu đấu tranh để điều đó trở thành hiện thực”, ông Trump nói.

Trong những tháng đầu của cuộc chiến tại Iran, hoạt động xuất khẩu dầu mỏ qua vịnh Ba Tư gần như đình trệ, đẩy giá dầu lên cao. Dòng chảy dầu mỏ và nhiên liệu tinh chế đã được khôi phục với sự hỗ trợ của quân đội Mỹ, nhưng sản lượng vận chuyển vẫn thấp hơn mức trước chiến tranh.

Gói cứu trợ mới được công bố hai tuần sau khi ông Trump ký một sắc lệnh hành pháp có quy mô khiêm tốn hơn nhằm giúp nông dân đối phó với giá dầu diesel cao, tại một cuộc vận động ở bang Nebraska, cũng thuộc vùng Trung Tây nước Mỹ.

Sắc lệnh cho phép sử dụng loại dầu diesel nhuộm màu — vốn thường chỉ được dùng cho máy móc hoạt động ngoài đường giao thông công cộng, như máy kéo — đối với các phương tiện lưu thông trên đường bộ. Biện pháp này cũng cho phép hoãn và có thể miễn một số loại thuế áp dụng đối với nhiên liệu đó. Tuy nhiên, khoản tiền mà nông dân dự kiến tiết kiệm được từ sắc lệnh này thấp hơn nhiều so với 8 tỷ USD hỗ trợ theo Chương trình Hỗ trợ nhiên liệu mùa vụ.

Gói cứu trợ mới nhất có nét tương đồng với Chương trình Hỗ trợ bắc cầu cho nông dân (Farmer Bridge Assistance Program) trị giá 12 tỷ USD mà Bộ Nông nghiệp Mỹ triển khai hồi tháng 12 năm ngoái. Chương trình khi đó được gọi là một kế hoạch hỗ trợ thiệt hại kinh tế, được đưa ra sau nhiều tháng xuất khẩu nông sản Mỹ thấp hơn bình thường do các chính sách thuế quan và thương mại của chính quyền Trump.