Ông Trump nổi giận, áp thuế toàn cầu 10% sau quyết định bất ngờ của Tòa án Tối cao

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, sau phán quyết của Tòa án Tối cao tại Washington, D.C., Mỹ ngày 20/2. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phản ứng đầy giận dữ trước phán quyết của Tòa án Tối cao hôm 20/2 rằng ông không có quyền đơn phương áp thuế lên hàng nhập khẩu, công kích các thẩm phán và tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến thương mại toàn cầu vốn đã khiến thế giới căng thẳng suốt một năm qua.

Khẳng định không hề nao núng trước điều mà ông nhiều lần gọi là phán quyết “lố bịch”, ông Trump tuyên bố ngay lập tức áp thêm mức thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia, bên cạnh các mức thuế hiện có. Luật cho phép ông áp dụng mức thuế này trong 150 ngày, dù quyết định có thể tiếp tục đối mặt với các thách thức pháp lý.

Phán quyết mang tính bước ngoặt với tỷ lệ 6-3 của Tòa Tối cao đã làm suy yếu đòn bẩy mà ông Trump và các đặc phái viên thương mại của ông sử dụng trong các cuộc đàm phán với chính phủ nước ngoài nhằm tái định hình quan hệ ngoại giao và thị trường toàn cầu.

Quyết định này ban đầu khiến các chỉ số chứng khoán Mỹ tăng vọt, trước khi chốt phiên chỉ tăng nhẹ khi giới phân tích cảnh báo về nguy cơ hỗn loạn mới trên thị trường toàn cầu trong lúc chờ đợi các bước đi tiếp theo của ông Trump.

Thỏa thuận thương mại và nguồn thu bị đặt dấu hỏi

Phán quyết đã đặt dấu hỏi đối với các thỏa thuận thương mại mà đặc phái viên của ông Trump đã đàm phán trong những tháng gần đây dưới sức ép đe dọa áp thuế cao. Nó cũng khiến tương lai của 175 tỷ USD mà ông Trump đã thu từ các nhà nhập khẩu Mỹ trở nên bất định, sau khi tòa án cho rằng ông đã diễn giải sai luật.

“Tôi xấu hổ vì một số thành viên của tòa án, thực sự xấu hổ, vì họ không có đủ dũng khí làm điều đúng đắn cho đất nước chúng ta”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng, phàn nàn rằng các quốc gia nước ngoài đang vui mừng trước phán quyết và “nhảy múa ngoài đường”.

Ông còn ám chỉ, không đưa ra bằng chứng, rằng đa số thẩm phán đã khuất phục trước ảnh hưởng nước ngoài: “Họ rất thiếu yêu nước và không trung thành với Hiến pháp của chúng ta. Theo tôi, tòa án đã bị tác động bởi các lợi ích nước ngoài và một phong trào chính trị nhỏ hơn nhiều so với mọi người nghĩ”.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng cách đây 13 tháng, ông Trump khẳng định ông có thứ mà tòa án gọi là “quyền lực đặc biệt để đơn phương áp thuế với mức độ, thời hạn và phạm vi không giới hạn”. Dẫn tình trạng khẩn cấp quốc gia, ông cho rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) cho phép ông đặt thuế ở bất kỳ mức nào ông lựa chọn.

Trong ý kiến do Chánh án John Roberts chấp bút, tòa án viện dẫn Hiến pháp Mỹ: “Quốc hội có quyền đặt và thu thuế, thuế quan, phí nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt”.

Lập luận của chính quyền ông Trump rằng họ đã tìm thấy một tình trạng khẩn cấp tương tự thời chiến để tạo ra kẽ hở pháp lý đã không thuyết phục được tòa.

“Chính phủ do đó thừa nhận, và buộc phải thừa nhận, rằng Tổng thống không có thẩm quyền vốn có để áp thuế trong thời bình”, ông Roberts viết. “Và họ cũng không bảo vệ các mức thuế bị thách thức như một sự thực thi quyền lực thời chiến của Tổng thống. Rốt cuộc, Mỹ không ở trong tình trạng chiến tranh với mọi quốc gia trên thế giới”

Dù phán quyết nêu rõ tổng thống đã vượt quá thẩm quyền, ông Trump vẫn nói với báo giới: “Thật lố bịch, nhưng không sao, vì chúng ta còn nhiều cách khác, rất nhiều cách khác”.

Bất ổn kinh tế gia tăng

Sau một năm các thông báo thuế quan thường mang tính đột ngột của ông Trump khiến thị trường và kinh tế toàn cầu chao đảo, phán quyết này cùng phản ứng của ông đã tái thổi bùng mức độ bất định mà các nhà kinh tế, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách từng hy vọng đã lùi lại phía sau.

“Tôi nghĩ điều này sẽ mở ra một giai đoạn bất định cao mới trong thương mại toàn cầu, khi mọi người cố gắng tìm hiểu chính sách thuế quan của Mỹ sẽ đi theo hướng nào”, Varg Folkman, nhà phân tích tại tổ chức nghiên cứu European Policy Centre, nhận định.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết phán quyết của tòa có thể mang lại những hệ quả trái chiều.

“Tòa Tối cao đã tước đi đòn bẩy của Tổng thống, nhưng theo một cách nào đó, họ khiến đòn bẩy còn lại trở nên cứng rắn hơn vì họ đồng ý rằng ông ấy có quyền áp đặt một lệnh cấm vận hoàn toàn”, ông Bessent nói trên chương trình “The Will Cain Show” của Fox News.

“Chúng ta sẽ quay lại cùng mức thuế với các quốc gia. Chỉ là theo cách ít trực tiếp hơn và hơi vòng vèo hơn”, ông nói.

Khi công bố mức thuế tạm thời 10% mới, ông Trump trở thành Tổng thống đầu tiên viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép Tổng thống áp thuế tối đa 15% trong tối đa 150 ngày để xử lý “những vấn đề cơ bản về thanh toán quốc tế”. Tuy nhiên, bước đi này cũng có thể đối mặt với thách thức pháp lý. Các mức thuế như vậy chỉ có thể được gia hạn khi có sự cho phép của Quốc hội.

Theo Reuters

Huyền Chi