Ông Trump tung đòn thuế mới với 60 đối tác thương mại trên toàn thế giới

Các container vận chuyển từ Trung Quốc đang đậu tại cảng Los Angeles ở San Pedro, California, Mỹ, ngày 5/11/2025.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ chính thức áp dụng mức thuế nhập khẩu mới từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa đến từ 60 đối tác thương mại, bao gồm cả Liên minh châu Âu (EU), kể từ ngày 1/8 (giờ Mỹ). Washington cho rằng nhiều quốc gia chưa thực thi đầy đủ các biện pháp ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng trên thị trường quốc tế.

Động thái này được đưa ra đúng thời điểm mức thuế tạm thời 10% áp dụng với gần như toàn bộ hàng nhập khẩu vào Mỹ hết hiệu lực. Đây cũng là bước đi mới nhất của Nhà Trắng nhằm khôi phục tham vọng xây dựng một hệ thống thuế quan có phạm vi bao phủ gần như toàn cầu – mục tiêu mà ông Trump từng theo đuổi trong chiến dịch tranh cử.

Trước đó, hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ chính sách "thuế đối ứng" (reciprocal tariffs) với mức từ 10% đến 50% mà chính quyền Trump áp dụng theo đạo luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia, với mục tiêu thu hẹp thâm hụt thương mại của Mỹ.

Theo thông báo đăng trên Công báo Liên bang (Federal Register), các mức thuế mới sẽ được áp dụng theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 (Section 301 of the Trade Act of 1974). Phạm vi ảnh hưởng được ước tính bao phủ khoảng 99,4% lượng hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, dù vẫn có nhiều nhóm hàng được miễn trừ như dầu khí, phân bón và một số mặt hàng thực phẩm.

Việc sử dụng Điều 301 cũng được đánh giá là giúp chính quyền Trump giảm thiểu rủi ro pháp lý so với cơ chế thuế trước đây, bởi quy định này từng nhiều lần vượt qua các thách thức tại tòa án.

Theo kế hoạch, mức thuế tạm thời 10% được áp dụng sau phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ hết hiệu lực vào 0 giờ 1 phút ngày 1/8 (giờ bờ Đông nước Mỹ). Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực ngay thời điểm đó, trong khi hàng hóa đang trên đường vận chuyển sẽ được miễn áp dụng cho đến hết ngày 28/7.

Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer cho biết Washington đã duy trì lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong gần một thế kỷ và thực thi các quy định này rất nghiêm ngặt.

Ông cho rằng đã đến lúc các đối tác thương mại của Mỹ phải áp dụng các tiêu chuẩn tương tự.

"Mỹ đã thực thi lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong gần 100 năm. Đã đến lúc các đối tác thương mại của chúng tôi cũng phải làm điều tương tự", ông Greer nhấn mạnh.

Theo vị quan chức này, các mức thuế mới không chỉ nhằm xử lý vấn đề nhân quyền mà còn hướng tới việc khắc phục những méo mó trong thương mại quốc tế, qua đó bảo vệ người lao động và tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn.

Ông Greer cũng cho biết những quốc gia đã đạt được thỏa thuận thương mại với Washington và được thống nhất mức trần thuế quan sẽ không phải chịu tổng mức thuế cao hơn cam kết trước đó. Các thỏa thuận này đều đã bao gồm những điều khoản liên quan đến chống lao động cưỡng bức.

Theo quyết định cuối cùng, Mỹ sẽ áp thuế 10% đối với hàng hóa đến từ Argentina, Bangladesh, Anh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka và Trinidad & Tobago.

Trong khi đó, hàng hóa từ Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Thụy Sĩ sẽ chịu mức thuế được tính toán sao cho tổng mức thuế nhập khẩu, sau khi cộng với thuế tối huệ quốc (MFN) hiện hành, đạt khoảng 10% hoặc 12,5%.

Đối với 38 quốc gia còn lại, trong đó có Trung Quốc, Washington sẽ áp dụng mức thuế 12,5%.

Mức thuế gần như giữ nguyên, nhưng cơ sở pháp lý đã thay đổi

Theo giới luật sư chuyên về thương mại quốc tế, các mức thuế mới về cơ bản vẫn tương đương với mức thuế mà chính quyền Trump đang áp dụng, song được triển khai dưới một cơ sở pháp lý khác nhằm tránh những rào cản sau phán quyết của Tòa án Tối cao.

Tim Brightbill, đối tác tại hãng luật Wiley Rein ở Washington, nhận định các mức thuế liên quan đến lao động cưỡng bức thực chất thay thế cho gói thuế tạm thời sắp hết hiệu lực, đồng thời phản ánh những cam kết đã đạt được trong các cuộc đàm phán thương mại song phương.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump bác bỏ nhận định rằng đây chỉ là "bình mới rượu cũ". Theo quan chức này, việc Mỹ thực thi nghiêm ngặt các quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong khi nhiều quốc gia khác chưa có biện pháp tương tự đã khiến doanh nghiệp Mỹ rơi vào thế bất lợi.

Nhà Trắng cho rằng nhiều đối tác thương mại vẫn hưởng lợi từ chuỗi cung ứng sử dụng lao động cưỡng bức, tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng đối với doanh nghiệp Mỹ.

Vị quan chức cũng nhấn mạnh vấn đề loại bỏ lao động cưỡng bức khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ. Vì vậy, việc áp dụng các mức thuế mới không chỉ phục vụ mục tiêu thương mại mà còn đáp ứng yêu cầu về nhân quyền và bảo vệ người lao động.

Theo chính quyền Trump, Tổng thống sẽ tiếp tục sử dụng mọi công cụ mà pháp luật cho phép, bao gồm cả thuế quan, để theo đuổi các mục tiêu trong chính sách thương mại của Mỹ.

Nhiều mặt hàng không bị áp thuế

Dù phạm vi áp dụng rất rộng, Washington vẫn dành ngoại lệ cho nhiều nhóm hàng hóa quan trọng nhằm hạn chế tác động tới chuỗi cung ứng trong nước.

Các mặt hàng được miễn bao gồm dầu mỏ, khí đốt, phân bón, một số loại thực phẩm và những sản phẩm vốn đã chịu thuế theo Điều 232 vì lý do an ninh quốc gia như ô tô, thép, nhôm và đồng.

Ngoài ra, hàng hóa đáp ứng các quy định xuất xứ của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) cũng sẽ không phải chịu mức thuế mới. Theo Nhà Trắng, quyết định này phản ánh mức độ liên kết sâu rộng của chuỗi cung ứng Bắc Mỹ cũng như tỷ lệ hàm lượng sản xuất tại Mỹ trong nhiều sản phẩm.

Theo quyết định cuối cùng, những quốc gia được đánh giá đã ban hành và thực thi đầy đủ các quy định chống lao động cưỡng bức sẽ chịu mức thuế 10%, trong khi các nước bị cho là chưa có biện pháp đủ mạnh sẽ áp dụng mức 12,5%.

So với dự thảo công bố hồi đầu tháng 6, một số quốc gia như Ấn Độ đã được chuyển từ nhóm chịu thuế cao xuống mức 10% sau khi có các động thái hoàn thiện khung pháp lý về chống lao động cưỡng bức.

Sau quá trình lấy ý kiến công khai, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cũng bổ sung thêm một số ngoại lệ đối với các mặt hàng như gang thô, một số sản phẩm đường, nguyên liệu phục vụ chăn nuôi, hạt giống và một số loại hóa chất.

Với quyết định mới, chính quyền Trump tiếp tục đặt thuế quan vào vị trí trung tâm trong chiến lược thương mại, đồng thời mở ra khả năng xuất hiện thêm các biện pháp tương tự nếu Washington cho rằng các đối tác chưa đáp ứng những tiêu chuẩn mà Mỹ đặt ra đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.