OpenAI bị tố chuyển dữ liệu nhạy cảm của người dùng ChatGPT cho Google, Meta

Một số công ty AI đang thu thập những thông tin riêng tư nhất của người dùng.

Vụ kiện tập thể hôm 13/5 cáo buộc OpenAI chia sẻ dữ liệu trên ChatGPT, gồm cả các truy vấn trò chuyện của người dùng và thông tin nhận dạng cá nhân như email và ID, với Google và Meta mà không được cho phép. Meta và Google là hai gã khổng lồ công nghệ sở hữu các hệ thống quảng cáo nhắm mục tiêu lớn nhất thế giới.

Vụ kiện áp dụng với các cư dân tại Mỹ từng nhập truy vấn trên trang web ChatGPT.com. Nguyên đơn cho rằng OpenAI đã chuyển các câu hỏi cá nhân và thông tin tài khoản của người dùng cho hai công ty sở hữu mạng quảng cáo tiếp cận hàng tỉ người mỗi ngày.

Theo đơn kiện, việc OpenAI chia sẻ dữ liệu với Google và Meta vi phạm Đạo luật Xâm phạm Quyền riêng tư của California, được gọi là CIPA, cũng như Đạo luật Bảo mật Truyền thông Điện tử.

Infographic: SV

Google Analytics và Meta Pixel

Trọng tâm của vụ kiện là Google Analytics và Meta Pixel, công nghệ theo dõi mà Google và Meta cung cấp cho các website nhằm phục vụ phân tích dữ liệu và quảng cáo nhắm mục tiêu.

Theo đơn kiện, OpenAI đã nhúng đoạn mã này vào trang web ChatGPT và cho phép tự động chuyển dữ liệu người dùng.

Nguyên đơn cho biết dữ liệu bị chia sẻ gồm chủ đề truy vấn, mã định danh tài khoản và địa chỉ email gắn với từng người dùng ChatGPT. Đơn kiện lập luận rằng người dùng có kỳ vọng hợp lý về quyền riêng tư khi sử dụng chatbot AI, bởi nhiều người chia sẻ những vấn đề nhạy cảm liên quan tài chính, sức khỏe và pháp lý.

Đơn kiện dẫn báo cáo của hãng an ninh mạng Cyberhaven cho thấy khoảng 1% dữ liệu nhân viên nhập vào ChatGPT là thông tin mật. Con số này đề cập đến tài liệu doanh nghiệp bị rò rỉ, nhưng nguyên đơn cho rằng rủi ro tương tự cũng áp dụng với cá nhân sử dụng chatbot AI để hỏi về sức khỏe, tiền bạc và pháp luật.

Nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại bằng tiền và đề nghị tòa án ra lệnh chấm dứt hành vi này. OpenAI là bị đơn duy nhất trong vụ kiện, nhưng Meta và Google được nêu là bên nhận dữ liệu.

Nền tảng kinh doanh của internet hiện đại

Mô hình theo dõi dữ liệu được mô tả trong đơn kiện, thường được gọi là “chủ nghĩa tư bản giám sát”, chính là nền tảng kinh doanh mà internet hiện đại được xây dựng trên đó.

Giống vô số hãng công nghệ khác, OpenAI có nêu trong chính sách quyền riêng tư rằng công ty thu thập, lưu trữ và chia sẻ nhiều dạng dữ liệu đầu vào cùng thông tin cá nhân của người dùng.

Tuy nhiên, các chatbot AI có khả năng trò chuyện giống con người như ChatGPT là công nghệ mang tính cá nhân cực cao, thậm chí còn hơn cả các nền tảng mạng xã hội trước đây.

Hàng triệu người tìm đến chatbot AI để được hỗ trợ về mặt cảm xúc và chăm sóc sức khỏe tinh thần, thậm chí nhiều người còn sử dụng ChatGPT như nhà trị liệu tâm lý thực thụ.

Với vô số người, ChatGPT là bạn tâm sự, thậm chí là người yêu, vì họ có thể tiết lộ những suy nghĩ và cảm xúc sâu kín nhất.

Ngay cả khi không có mối quan hệ tình cảm đặc biệt với chatbot AI, người dùng vẫn có thể dùng nó để hỗ trợ công việc, sức khỏe thể chất, tài chính và tư vấn pháp lý.

Nói cách khác, chỉ cần xem qua hoặc phân tích thuật toán các truy vấn chat của một người cũng có thể phác họa nên chân dung cực kỳ riêng tư và cá nhân hóa về cuộc sống của họ, từ hoạt động hằng ngày đến thế giới nội tâm.

Khi tương tác với chatbot AI như thể đang nói chuyện với con người, nhiều người dễ quên rằng đây thực chất là sản phẩm công nghệ có thể thu thập, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu cá nhân.

Khi được liên hệ để bình luận về vụ kiện tập thể, OpenAI đã không trả lời ngay lập tức.

Không phải lần đầu

OpenAI không phải công ty AI đầu tiên đối mặt với vụ kiện liên quan vai trò ngày càng lớn của AI trong cuộc chiến về quyền riêng tư và công nghệ quảng cáo.

Đầu năm nay, đơn kiện Perplexity AI tương tự trên đã được đệ trình, nhưng sau đó nguyên đơn tự nguyện rút lại. Madeline Batt, cộng tác viên của Tech Justice Law Project, cho biết đơn kiện này nhấn mạnh rằng nguyên đơn sử dụng Perplexity AI “để được tư vấn pháp lý và tài chính mà không nhận ra thông tin tài chính cá nhân của anh đã bị tiết lộ cho Google và Meta thông qua công nghệ theo dõi như Google DoubleClick và Meta Pixel”.

Tech Justice Law Project là tổ chức pháp lý và vận động chính sách tại Mỹ, tập trung vào các vấn đề liên quan công nghệ, quyền riêng tư, AI, giám sát dữ liệu và trách nhiệm của các công ty công nghệ lớn.

Trong thế giới trực tuyến ngày nay, có rất ít không gian thực sự riêng tư. Ngay cả trước khi chatbot AI như ChatGPT và Gemini phổ biến, internet vốn đã là nơi các hãng công nghệ âm thầm thu thập và khai thác dữ liệu cá nhân của người dùng để kiếm tiền quảng cáo. Các công ty AI thực chất chỉ tiếp tục mô hình đó bằng những công cụ mới mạnh hơn và mang tính cá nhân hơn.

Vụ kiện này sẽ còn mất thời gian để có kết luận, nhưng dù kết quả thế nào thì có một điều đáng chú ý: nhiều công ty AI, xét cho cùng, vẫn hoạt động giống hãng công nghệ truyền thống. Thế nên người dùng nên cẩn trọng với dữ liệu cá nhân khi trò chuyện với chatbot AI.

Với OpenAI, vụ kiện diễn ra thời điểm này khá bất lợi. Công ty đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) dự kiến. Một vụ kiện tập thể kéo dài về vấn đề quyền riêng tư có thể làm phức tạp thêm con đường đó và có thể thu hút sự chú ý ở những thị trường thiết lập luật bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt hơn so với Mỹ.

Việc tòa án có chấp nhận lập luận của nguyên đơn hay không có thể phụ thuộc vào cách các thẩm phán diễn giải kỳ vọng của người tiêu dùng với dịch vụ AI. Mức độ minh bạch mà OpenAI cung cấp khi người dùng đăng ký tài khoản cũng có thể sẽ ảnh hưởng đến vấn đề này.

Sự việc mới nhất xuất hiện sau vụ kiện tập thể năm 2023 chống lại OpenAI liên quan việc sử dụng dữ liệu cá nhân để huấn luyện mô hình AI. Các cơ quan quản lý tại nhiều khu vực pháp lý cũng đang tăng cường giám sát chatbot AI. Gần đây có các cuộc điều tra từ cơ quan giám sát quyền riêng tư Nhật Bản và đơn khiếu nại GDPR (Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung của EU) do NOYB nộp tại châu Âu.

NOYB là tổ chức phi lợi nhuận chuyên kiện các công ty công nghệ vì vi phạm quyền riêng tư dữ liệu.