Pakistan thuê 'cầu nối' vận động hàn gắn quan hệ quân sự với Mỹ

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (phải) và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại cuộc gặp ở Islamabad, Pakistan, ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hồ sơ vừa được công bố tại cơ sở dữ liệu chính thức của Mỹ, Islamabad đã ký hợp đồng vận động hành lang trị giá 1,2 triệu USD trong thời hạn hai năm với Ervin Graves Strategy Group, có trụ sở tại Washington. Thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực từ tháng 5, trong bối cảnh giới chức Pakistan đánh giá đây là thời điểm quan trọng để tận dụng những chuyển biến tích cực trong quan hệ với chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định con đường phía trước sẽ không dễ dàng. Bà Maleeha Lodhi, cựu Đại sứ Pakistan tại Mỹ, cho rằng quan hệ song phương vốn luôn trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, vì vậy vẫn chưa thể khẳng định đà cải thiện hiện nay sẽ kéo dài hay có thể duy trì sau khi ông Trump rời nhiệm sở.

Hướng tới khôi phục cơ chế hợp tác quốc phòng

Theo nội dung hợp đồng, Ervin Graves Strategy Group sẽ làm việc với Quốc hội và Chính phủ Mỹ, đồng thời thu xếp các cuộc gặp giữa đại diện Pakistan với Lầu Năm Góc và Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ.

Thỏa thuận mới cũng mở rộng hợp đồng ngắn hạn được Đại sứ quán Pakistan tại Washington ký với công ty này từ tháng 10 năm ngoái, trong đó mức chi trả hàng tháng đã được tăng lên 50.000 USD. Bộ Ngoại giao Pakistan hiện chưa đưa ra bình luận về hợp đồng.

Phía Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington và Islamabad vẫn đang tiếp tục xác định các lĩnh vực hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, bao gồm thương mại và một số ưu tiên về an ninh.

Nội dung hợp đồng phản ánh rõ các ưu tiên chiến lược hiện nay của Pakistan, trong đó nổi bật là mục tiêu khôi phục các cơ chế hợp tác quốc phòng từng tồn tại trong thời kỳ chiến tranh Afghanistan, đồng thời thu hút đầu tư của Mỹ vào ngành khai khoáng - lĩnh vực hiện chịu ảnh hưởng lớn của Trung Quốc.

Bà Elizabeth Threlkeld, cựu nhà ngoại giao Mỹ tại Pakistan và hiện là Giám đốc Chương trình Nam Á thuộc Trung tâm Stimson, nhận định hợp đồng được thiết kế nhằm phù hợp với các ưu tiên của chính quyền Trump, đặc biệt là khoáng sản chiến lược và chống khủng bố. Đồng thời, Islamabad cũng muốn mở rộng sự ủng hộ từ Quốc hội Mỹ để tạo nền tảng bền vững hơn cho quan hệ song phương.

Kỳ vọng vượt qua quan hệ cá nhân

Quan hệ gần gũi giữa Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir với Tổng thống Donald Trump được cho là đã góp phần nâng cao vị thế của Islamabad trong quan hệ với Washington. Ông Trump thậm chí từng gọi ông Munir là "nguyên soái yêu thích", sau khi hai bên tăng cường tiếp xúc sau cuộc xung đột giữa Ấn Độ và Pakistan mà Washington đóng vai trò trung gian hòa giải.

Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết việc Pakistan hỗ trợ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dẫn tới thỏa thuận tạm thời đạt được vào tháng 6, đã mở ra cơ hội mới để cải thiện quan hệ song phương.

Nguồn tin nhấn mạnh Islamabad mong muốn xây dựng mối quan hệ mang tính thể chế, thay vì chỉ dựa vào quan hệ cá nhân giữa các nhà lãnh đạo, nhằm bảo đảm hợp tác vẫn được duy trì bất chấp những thay đổi trong chính quyền hai nước.

Sau khi Mỹ hoàn tất việc rút quân khỏi Afghanistan năm 2021, mối quan hệ giữa Washington và Islamabad đã suy giảm đáng kể, khép lại giai đoạn hợp tác kéo dài suốt 20 năm xoay quanh cuộc chiến chống khủng bố.

Theo hợp đồng mới, Pakistan đề nghị Ervin Graves thúc đẩy việc nối lại các cơ chế đối thoại quốc phòng và an ninh cấp cao giữa hai nước, trong đó có khả năng khôi phục Nhóm Tham vấn Quốc phòng (DCG), diễn đàn từng đóng vai trò trung tâm trong hợp tác Mỹ - Pakistan thời chiến tranh Afghanistan.

Ông Shuja Nawaz, chuyên gia của Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết hoạt động của DCG dần thu hẹp khi Washington cắt giảm các chương trình hỗ trợ an ninh dành cho Pakistan.

Ở thời kỳ đỉnh cao, Mỹ từng cung cấp hàng tỷ USD hỗ trợ cho Pakistan, đồng thời phụ thuộc vào quốc gia Nam Á này trong việc duy trì các tuyến hậu cần quân sự và phối hợp chống khủng bố. Tuy nhiên, quan hệ hai nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau cuộc đột kích năm 2011 của lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin Laden ngay trên lãnh thổ Pakistan.

Hiện nay, theo ông Nawaz, hầu như không còn các chương trình viện trợ trực tiếp đáng kể từ Mỹ dành cho Pakistan. Dù vậy, một nguồn tin an ninh Pakistan khẳng định hợp tác quốc phòng giữa hai nước chưa từng chấm dứt hoàn toàn. Theo nguồn tin này, sự phối hợp về tình báo đã góp phần giúp bắt giữ một phần tử thuộc tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), bị cáo buộc liên quan đến vụ đánh bom sân bay Kabul năm 2021.

Balochistan trở thành trọng tâm thu hút đầu tư

Bên cạnh quốc phòng, hợp đồng vận động hành lang cũng dành một phần đáng kể cho mục tiêu thu hút đầu tư vào lĩnh vực khoáng sản - một trong những ưu tiên chiến lược của chính quyền Trump.

Ervin Graves được giao nhiệm vụ đề xuất các chiến lược thu hút đầu tư, tư vấn chính sách và tìm kiếm các nhà đầu tư tiềm năng cho Pakistan.

Động thái này được cho là nhằm tận dụng sự quan tâm ngày càng tăng của Mỹ đối với tỉnh Balochistan, nơi sở hữu một trong những mỏ đồng chưa khai thác lớn nhất thế giới. Đồng là nguyên liệu quan trọng phục vụ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI), khiến nhu cầu toàn cầu liên tục gia tăng.

Cuối năm ngoái, Washington đã cam kết đầu tư 1,25 tỷ USD vào dự án mỏ đồng và vàng Reko Diq tại Balochistan.

Tuy nhiên, tỉnh nghèo nhất Pakistan cũng đang phải đối mặt với phong trào ly khai ngày càng gia tăng. Các nhóm vũ trang tại đây không chỉ tấn công lực lượng an ninh mà còn nhằm vào nhiều dự án khai khoáng, trong đó có các khoản đầu tư của Trung Quốc.

Theo ông Shuja Nawaz, nếu muốn đưa quan hệ với Mỹ bước sang giai đoạn ổn định và lâu dài, Pakistan cần cải thiện nền tảng kinh tế trong nước, tạo môi trường hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Khi đó, lợi ích và sự quan tâm của Washington đối với Islamabad sẽ có cơ sở bền vững hơn, thay vì chỉ dựa vào thiện chí nhất thời giữa các nhà lãnh đạo.