Panama dừng cho phép công ty Hồng Kông điều hành cảng ở hai đầu kênh đào
Mỹ đã coi việc ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc đối với kênh đào Panama, một tuyến vận tải huyết mạch của thương mại toàn cầu, là một trong những ưu tiên hàng đầu...
Cảng Balboa ở Panama City - Ảnh: Bloomberg.
Panama đã chính thức hủy bỏ các hợp đồng điều hành cảng quan trọng do công ty con của tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hồng Kông nắm giữ.
Quyết định này được công bố trên công báo chính thức của Panama vào hôm 23/2, chuyển giao quyền điều hành tạm thời các cảng biển ở hai đầu của kênh đào Panama cho hai tập đoàn vận tải biển là A.P. Moller-Maersk của Đan Mạch và Mediterranean Shipping Co. (MSC) có trụ sở tại Thụy Sĩ.
Theo hãng tin CNBC, thông báo báo trên đã chính thức hóa phán quyết của Tòa án Tối cao Panama vào tháng trước rằng các hợp đồng nhượng quyền điều hành hai cảng Balboa và Cristobal ở hai đầu kênh đào Panama - do Công ty Cảng Panama (PPC), một công ty con của CK Hutchison, nắm giữ trong hơn 2 thập kỷ qua - là vi hiến.
Cùng ngày 23/2, Chính phủ Panama đã chính thức tiếp quản hạ tầng các cảng trên, bao gồm cần cẩu, phương tiện, hệ thống máy tính và phần mềm, theo một sắc lệnh nhằm đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn cho đến khi một hợp đồng nhượng quyền mới được ký kết trong vòng 18 tháng.
Theo thỏa thuận tạm thời, APM Terminals, một đơn vị của Maersk, sẽ điều hành cảng Balboa ở phía Thái Bình Dương của kênh đào, trong khi công ty con điều hành cảng của MSC, Terminal Investment, sẽ quản lý cảng Cristobal ở phía Đại Tây Dương.
Trong một tuyên bố gửi CNBC vào ngày 24/2, Maersk cho biết APM Terminals đã bắt đầu hoạt động tạm thời tại cảng Balboa trong thời gian lên đến 18 tháng. "Một trong những nhiệm vụ chính sẽ là triển khai một hệ thống điều hành cảng mới và đào tạo lực lượng lao động trong hệ thống mới này”, tập đoàn vận tải biển này cho biết.
Trong khi đó, CK Hutchison cho biết PPC đã ngừng mọi hoạt động tại các bến cảng ở cả hai phía của kênh đào vào hôm 23/2, đồng thời mô tả sắc lệnh hành pháp mà Chính phủ Panama đưa ra là "bất hợp pháp”. Tập đoàn Hồng Kông này cho biết sẽ tiếp tục tham vấn các cố vấn pháp lý liên quan đến phán quyết và việc tiếp quản hai cảng.
Cổ phiếu của CK Hutchison niêm yết tại Hồng Kông đã giảm 2,6% trong phiên ngày 24/2, nhưng vẫn tăng khoảng 15% nếu tính từ đầu năm - theo dữ liệu của LSEG.
Cuộc tranh chấp âm ỉ xoay quanh hai cảng biển ở kênh đào Panama đã trở thành một điểm nóng địa chính trị giữa Washington và Bắc Kinh, và Panama - quốc gia vùng Trung Mỹ - bị xem là mắc kẹt ở giữa.
Năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Trung Quốc đang "điều hành kênh đào Panama”. Sau đó, CK Hutchison đã đàm phán một thỏa thuận trị giá 23 tỷ USD để bán lại các tài sản cảng không thuộc Trung Quốc của tập đoàn cho một liên danh do công ty quản lý đầu tư khổng lồ BlackRock của Mỹ dẫn đầu. Tuy nhiên, Bắc Kinh nhanh chóng can thiệp, mô tả việc bán này là "cúi đầu" trước áp lực của Mỹ và chặn giao dịch.
Vào cuối tháng 1/2026, Tòa án Tối cao Panama đưa ra một phán quyết có lợi cho phía Mỹ, nói rằng hợp đồng nhượng quyền của PPC để vận hành các cảng ở hai đầu kênh đào Panama là vi hiến.
CK Hutchison đã phản đối phán quyết trên và khởi xướng các thủ tục trọng tài chống lại Panama. Vào ngày 12/2, CK Hutchison cho biết "bất kỳ động thái" của Maersk hoặc công ty con của Maersk thực hiện để điều hành các cảng trên mà không có sự đồng ý của CK Hutchison có thể sẽ "dẫn đến các biện pháp pháp lý”.
Bắc Kinh cũng đã cảnh báo rằng Panama sẽ "phải trả giá đắt cả về chính trị và kinh tế" trừ khi thay đổi hướng đi.
Phán quyết của tòa án Panama được coi là một thắng lợi lớn cho Mỹ, vì Nhà Trắng đã coi việc ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc đối với kênh đào Panama, một tuyến vận tải huyết mạch của thương mại toàn cầu, là một trong những ưu tiên hàng đầu.
Theo giới thạo tin, Trung Quốc đã chỉ đạo các công ty nhà nước ngừng đàm phán về các dự án mới ở Panama và kêu gọi các công ty vận tải xem xét chuyển hướng hàng hóa qua các cảng khác, CNBC cho biết.
