PETROVIETNAM mở rộng hợp tác, kết nối chuyên môn dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 2

Phó Tổng Giám đốc PETROVIETNAM Cao Hoài Dương tham gia Đoàn đại biểu Việt Nam dự Khóa họp lần thứ 70 Đại hội đồng IAEA.

Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định làm Trưởng đoàn, với sự tham gia của Đại sứ Việt Nam tại Áo, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại IAEA Vũ Lê Thái Hoàng; Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Nguyễn Hoàng Linh; Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam Phan Việt Cương; cùng lãnh đạo, đại diện các cơ quan quản lý, nghiên cứu và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM).

Tại phiên toàn thể, Cục trưởng Nguyễn Hoàng Linh đại diện Đoàn Việt Nam trình bày phát biểu quốc gia, khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đồng thời nhấn mạnh các chương trình, dự án hạt nhân phải được triển khai có trách nhiệm, minh bạch, đặt an toàn, an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân lên hàng đầu.

Với PETROVIETNAM - đơn vị được giao làm chủ đầu tư Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 - các hoạt động bên lề Khóa họp mang ý nghĩa nghiệp vụ trực tiếp: tiếp cận đầy đủ các tuyến hỗ trợ kỹ thuật của IAEA trong cùng một khuôn khổ thời gian.

Ba cuộc làm việc cấp Phó Tổng Giám đốc IAEA

Ngày 14/9, Đoàn Việt Nam làm việc với ông Mikhail Chudakov, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Năng lượng hạt nhân. Trọng tâm trao đổi là việc triển khai Kế hoạch hành động tích hợp (Integrated Work Plan – IWP) theo các khuyến cáo của đợt đánh giá tích hợp cơ sở hạ tầng hạt nhân (Integrated Nuclear Infrastructure Review – INIR) năm 2025.

Cùng ngày, Đoàn làm việc với bà Najat Mokhtar, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Khoa học và Ứng dụng hạt nhân, trao đổi về hợp tác khoa học công nghệ và ứng dụng hạt nhân.

Đoàn công tác làm việc với bà Najat Mokhtar, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Khoa học và Ứng dụng hạt nhân.

Ngày 15/9, Đoàn làm việc với bà Karine Herviou, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách An toàn và An ninh hạt nhân, về tăng cường hợp tác và hỗ trợ Việt Nam phục vụ chương trình điện hạt nhân. Phía Việt Nam đặt vấn đề phát triển năng lực chuyên môn gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Đoàn công tác làm việc với bà Karine Herviou, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách An toàn và An ninh hạt nhân.

Ba cuộc làm việc tương ứng với ba khối thẩm quyền khác nhau trong cơ cấu IAEA. Tựu chung lại, chúng bao phủ phần lớn phổ hỗ trợ mà Cơ quan này có thể dành cho một quốc gia đang chuẩn bị nhà máy điện hạt nhân đầu tiên: từ hạ tầng và công nghệ, tới khoa học ứng dụng, tới an toàn và an ninh hạt nhân.

Kết nối xuống cấp đơn vị chuyên môn

Bên cạnh tuyến lãnh đạo, Đoàn đã làm việc với các bộ phận trực tiếp triển khai hỗ trợ kỹ thuật - nơi phát sinh phần lớn khối lượng công việc thường xuyên của một dự án.

Ngày 14/9, Phó Tổng Giám đốc PETROVIETNAM Cao Hoài Dương tham gia cuộc làm việc với bà Liliya Dulinets, Trưởng Bộ phận Phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của IAEA, tập trung vào hiện trạng phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của Việt Nam và các nội dung đề nghị IAEA hỗ trợ hoàn thiện.

Đoàn công tác làm việc với bà Liliya Dulinets, Trưởng Bộ phận Phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của IAEA.

Ngày 16/9, Đoàn làm việc với Văn phòng Các vấn đề pháp lý của IAEA, trao đổi về việc Việt Nam nghiên cứu, đề xuất tham gia công ước quốc tế về bồi thường thiệt hại hạt nhân - cấu phần pháp lý được các tổ chức tài chính và cơ quan tín dụng xuất khẩu quốc tế đặc biệt quan tâm khi thẩm định dự án điện hạt nhân. Cùng ngày, Đoàn làm việc với đại diện Liên minh châu Âu và ASEANTOM về dự án hỗ trợ Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cập nhật hoạt động mạng lưới và giới thiệu Chủ tịch ASEANTOM năm 2027.

Ngày 17/9, Đoàn làm việc với ông Mohamed Lamari, Trưởng Bộ phận Thanh sát A (Division of Operations A), Ban Thanh sát hạt nhân IAEA, về tình hình triển khai thanh sát tại Việt Nam và đào tạo nhân lực phục vụ công tác thanh sát; đồng thời trao đổi với bà Elena Buglova, Trưởng Ban An ninh hạt nhân IAEA, về hỗ trợ rà soát kế hoạch an ninh hạt nhân, đào tạo và bảo đảm an ninh cho các sự kiện lớn.

Cũng trong ngày 17/9, tại cuộc làm việc với ông Lars van Dassen, Giám đốc điều hành Viện An ninh hạt nhân thế giới (WINS), Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã triển khai bản ghi nhớ giữa hai bên. WINS là tổ chức chuyên môn thúc đẩy nâng cao năng lực và chia sẻ thực hành tốt về an ninh hạt nhân, thông qua các chương trình đào tạo, chứng nhận và kết nối chuyên gia.

Hạ tầng điện hạt nhân không chỉ là công trình

Theo phương pháp luận Các mốc phát triển (Milestones Approach) của IAEA, hạ tầng của một chương trình điện hạt nhân được đánh giá trên 19 vấn đề, trải qua ba giai đoạn. Trong đó, phần lớn không phải là hạng mục xây lắp: khung pháp lý và pháp quy, cơ quan pháp quy độc lập, nguồn nhân lực, chiến lược tài chính, quản lý chất thải phóng xạ, bảo đảm an toàn – an ninh – thanh sát, sự tham gia của các bên liên quan.

Đợt đánh giá INIR là cơ chế để IAEA cùng quốc gia rà soát toàn bộ 19 vấn đề này và đưa ra khuyến cáo. IWP chính là lộ trình hành động được xây dựng sau đó, xác định IAEA sẽ hỗ trợ nội dung gì, bằng công cụ nào và theo tiến độ nào. Việc đưa IWP thành nội dung trọng tâm ngay tại cuộc làm việc cấp Phó Tổng Giám đốc cho thấy Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tiếp nhận khuyến cáo sang giai đoạn triển khai có kế hoạch.

Với PETROVIETNAM, ý nghĩa thực tiễn nằm ở chỗ: nhiều khuyến cáo INIR thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành tương lai (future operating organisation) - xây dựng hệ thống quản lý, phát triển năng lực kỹ thuật, chuẩn bị đội ngũ được cấp phép cho các vị trí trọng yếu an toàn, hình thành văn hóa an toàn từ giai đoạn đầu. Đây là phần việc không thể chuyển giao cho nhà thầu hay đối tác công nghệ.

Đoàn đại biểu Việt Nam tại trụ sở IAEA.

Kết quả của chuỗi hoạt động tại Vienna không nằm ở một văn bản ký kết, mà ở hệ thống đầu mối chuyên môn đã được thiết lập ở cả hai cấp: hoạch định chính sách và tác nghiệp. Khi phát sinh vướng mắc về kỹ thuật, pháp quy, thanh sát hay đào tạo trong quá trình chuẩn bị Dự án Ninh Thuận 2, việc xác định đúng đầu mối và đã có quan hệ công tác trực tiếp sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thành công của một chương trình điện hạt nhân phụ thuộc không chỉ vào công nghệ, mà còn ở thể chế, văn hóa an toàn và năng lực quản trị rủi ro - những yếu tố được bồi đắp qua nhiều năm trao đổi chuyên môn liên tục.

Chuỗi hoạt động tại Áo đã mở rộng không gian hợp tác quốc tế của PETROVIETNAM với các cơ quan, tổ chức có chuyên môn trong lĩnh vực hạt nhân. Từ phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực đến pháp quy, thanh sát và an ninh, những nội dung trao đổi góp phần bổ sung thông tin và kinh nghiệm phục vụ công tác chuẩn bị phát triển Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2 an toàn, bền vững tại Việt Nam.