PGS. TS Nguyễn Quang Đức: Thẩm mỹ 'chui' đe dọa sức khỏe cộng đồng

Tình trạng thẩm mỹ "dạo”, thẩm mỹ "chui” hiện đang diễn ra tràn lan, nhất là tại các TP lớn như Hà Nội, TP HCM … Các can thiệp có xâm lấn trong môi trường không đảm bảo vô trùng như nhà riêng, tiệm tóc, trong phòng bếp... bất chấp nguy hiểm. Thực tế đã có nhiều bệnh nhân gặp biến chứng, khiến tiền mất tật mang. Để hiểu rõ hơn về nguy cơ của tình trạng này, phóng viên báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với Đại tá, PGS. TS Nguyễn Quang Đức, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tạo hình – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Thưa bác sĩ, dưới góc độ chuyên môn, “thẩm mỹ dạo”, “thẩm mỹ chui” tràn lan này tiềm ẩn những rủi ro nào đối với sức khỏe khách hàng?

PGS. TS Nguyễn Quang Đức: Dưới góc độ chuyên môn của một người có thâm niên hơn 25 năm trong nghề, là người đứng đầu một cơ sở thường xuyên thăm khám, điều trị cho những trường hợp bị tai biến biến chứng liên quan đến các can thiệp thẩm mỹ, tôi nhận thấy hiện tượng thẩm mỹ "dạo”, thẩm mỹ "chui” càng ngày càng tăng, đang là một vấn đề rất đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng.

Những dịch vụ này thường được thực hiện bên ngoài cơ sở y tế được cấp phép, bởi người không có chuyên môn hoặc không được đào tạo bài bản, trong điều kiện không đảm bảo vô trùng và không có hệ thống cấp cứu y khoa. Vì vậy, các rủi ro đối với khách hàng là rất lớn.

Thứ nhất, nguy cơ nhiễm trùng rất cao. Các can thiệp thẩm mỹ xâm lấn như tiêm filler, tiêm botox, nâng mũi, cắt mí, hút mỡ… đều có sự xâm nhập của vật sắc nhọn qua da vào cơ thể con người, tất cả đều đòi hỏi môi trường vô trùng nghiêm ngặt như trong cơ sở y tế. Khi thực hiện tại nhà riêng, tiệm tóc hay các phòng không đảm bảo tiêu chuẩn, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào cơ thể gây nhiễm trùng mô mềm, áp-xe, hoại tử da, thậm chí nhiễm trùng huyết có thể đe dọa tính mạng.

Thứ hai, nguy cơ tai biến, biến chứng nặng nề do người thực hiện không có đủ kiến thức chuyên môn. Truyền thông đã đưa tin nhiều trường hợp tiêm chất làm đầy gây mù mắt, hoại tử da, đột quỵ, liệt mặt do tiêm sai kỹ thuật, chúng tôi đã phải điều trị cho nhiều trường hợp như vậy. Và nguyên nhân chủ yếu là do người thực hiện thủ thuật không hiểu rõ giải phẫu mạch máu thần kinh vùng can thiệp, kỹ thuật thực hiện cũng không đúng quy trình nên đã gây nên những biến chứng nghiêm trọng. Đây là những biến chứng đã được ghi nhận trong y văn và nhiều trường hợp phải điều trị rất phức tạp, thậm chí để lại di chứng vĩnh viễn.

Thứ ba, nguy cơ rủi ro cho sức khỏe khi sử dụng vật liệu không rõ nguồn gốc. Trong các cơ sở thẩm mỹ "chui”, vật liệu tiêm hoặc cấy ghép thường không rõ xuất xứ, không được kiểm định y tế, thậm chí là hàng trôi nổi, hoặc không được phép sử dụng trong y tế. Những chất này có thể gây phản ứng viêm mạn tính, u hạt, biến dạng vùng mặt, áp xe, rất khó xử lý và nhiều khi phải phẫu thuật nhiều lần để khắc phục.

Thứ tư, rủi ro tăng nặng các biến chứng vì nơi thực hiện thẩm mỹ dạo không có khả năng và không đủ điều kiện cần thiết để xử trí tai biến khi xảy ra biến chứng. Khi xảy ra tai biến, bệnh nhân thường được đưa đến bệnh viện trong tình trạng đã muộn và việc điều trị trở nên rất khó khăn.

Thứ năm, rủi ro cho người sử dụng khi không dễ nhận được sự bảo hành, sự đảm bảo về kết quả dịch vụ thẩm mỹ.

Rõ ràng khi chấp nhận các dịch vụ thẩm mỹ "chui”, thẩm mỹ "dạo” thì rất khó để nhận được cam kết về kết quả điều trị cũng như trách nhiệm của người làm đối với khách hàng khi có bất thường xảy ra. Nhiều trường hợp đến điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mà người sử dụng dịch vụ sau khi bị tai biến không hề nhận được sự đồng hành cả về vật chất và tinh thần của người gây nên.

Nữ nhân viên thẩm mỹ thực hiện phun xăm cho khách hàng tại nhà. Ảnh Minh Khuê/Nguồn sggp.org.vn

Nguyên nhân thường dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng từ các “bác sĩ tay ngang”, dịch vụ “chui” này là gì?

PGS. TS Nguyễn Quang Đức: Chúng tôi nhận thấy, các biến chứng nghiêm trọng từ những dịch vụ thẩm mỹ "chui”, thẩm mỹ "dạo” thường không phải là những tai biến ngẫu nhiên, mà xuất phát từ nhiều nguyên nhân mang tính hệ thống, liên quan đến con người, vật liệu thẩm mỹ và môi trường thực hiện thủ thuật.

Nguyên nhân trước hết là do người thực hiện không được đào tạo chuyên môn y khoa. Nếu được đào tạo bài bản, đúng chuyên môn thì không y bác sĩ nào lại đi làm thẩm mỹ "chui" như vậy.

Do không có chuyên môn nên họ không thể khám sàng lọc chính xác, đánh giá đúng tình trạng sức khỏe khách hàng và tiên lượng nguy cơ có thể xảy ra. Và họ cũng không thể thực hiện đúng kỹ thuật.Nhiều trường hợp “bác sĩ tay ngang” thực chất là kỹ thuật viên làm đẹp, chủ spa, thợ phun xăm hoặc người học qua các khóa đào tạo rất ngắn hạn. Họ không được đào tạo bài bản về giải phẫu học, sinh lý học, nguyên tắc phẫu thuật và xử trí tai biến. Trong khi đó, vùng mặt là khu vực có hệ thống mạch máu và thần kinh rất phức tạp. Chỉ một sai sót nhỏ, ví dụ tiêm filler vào nhầm mạch máu, cũng có thể gây tắc mạch, hoại tử da hoặc thậm chí mù mắt; tiêm vào thần kinh có thể gây tổn thương và mất cảm giác, liệt các vùng thần kinh chi phối. Những người không có nền tảng y khoa, việc thao tác gần như chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng hoặc “học nghề”, nên nguy cơ tiêm sai lớp, sai vị trí, tổn thương mạch máu hoặc thần kinh là rất cao. Họ không thể kiểm soát và xử lý được tai biến biến chứng trong quá trình thực hiện dịch vụ.

Nguyên nhân quan trọng nữa là nơi thực hiện thẩm mỹ không đảm bảo.Một nguyên tắc cơ bản của y khoa là mọi thủ thuật xâm lấn phải được thực hiện trong môi trường kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nhiều dịch vụ thẩm mỹ “chui” lại được thực hiện tại nhà riêng, tiệm tóc, phòng spa, thậm chí trong phòng sinh hoạt gia đình. Dụng cụ không được tiệt khuẩn đúng quy trình, môi trường không đạt chuẩn phòng thủ thuật, khiến nguy cơ nhiễm trùng, áp-xe, hoại tử mô tăng lên rất nhiều...

Sử dụng thuốc và vật liệu không rõ nguồn gốc cũng là nguyên nhân phổ biến. Theo quy định thì tất cả các chất liệu đưa vào cơ thể phải trải qua sự thẩm định, cấp phép của Bộ Y tế, Sở Y tế các địa phương. Nhưng một số cơ sở “chui” sử dụng filler, silicone lỏng, chất làm đầy trôi nổi hoặc thuốc không được cấp phép nhằm giảm chi phí. Những vật liệu này làm tăng cao nguy cơ tai biến, dị ứng, gây có thể gây phản ứng viêm, u hạt, biến dạng mô hoặc nhiễm trùng mạn tính, và việc điều trị biến chứng thường rất phức tạp.

Bác sĩ có khuyến cáo gì đối với những khách hàng ham làm đẹp giá rẻ, “tiện lợi” và cả tin vào những quảng cáo thổi phồng, để họ không trở thành nạn nhân tiếp theo của "thẩm mỹ dạo"?

PGS. TS Nguyễn Quang Đức: Trước hết, phải khẳng định là nhu cầu làm đẹp là hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, tôi luôn muốn nhấn mạnh rằng thẩm mỹ là một hoạt động y khoa, chứ không đơn thuần là dịch vụ làm đẹp thông thường. Vì vậy, nếu lựa chọn sai thì cái giá phải trả đôi khi không chỉ là tiền bạc mà còn là sức khỏe, thậm chí là tính mạng.

Những thủ thuật có xâm lấn như tiêm filler, botox, nâng mũi, cắt mí, hút mỡ… chỉ được phép thực hiện tại các cơ sở y tế được cấp phép và do bác sĩ có chứng chỉ hành nghề chuyên ngành thực hiện. Người dân nên tìm hiểu rõ cơ sở đó có giấy phép của cơ quan quản lý y tế hay không. Đừng nên vì tiện lợi mà làm đẹp tại nhà hoặc tại các spa không đủ điều kiện y tế.Các thủ thuật xâm lấn luôn có nguy cơ tai biến. Khi thực hiện tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế được cấp phép, nếu xảy ra biến chứng thì có đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ chuyên môn để xử trí kịp thời. Điều này là yếu tố quyết định để đảm bảo an toàn.

Không nên tin vào quảng cáo “giá rẻ bất thường” hoặc “làm đẹp siêu tốc”. Trong y khoa, không có chuyện vừa rẻ, vừa nhanh, vừa tuyệt đối an toàn. Những lời quảng cáo như “tiêm filler tại nhà”, “nâng mũi 15 phút”, “bác sĩ đến tận nơi làm dịch vụ”… thường là dấu hiệu của các dịch vụ không đảm bảo chuyên môn và pháp lý.

Cần tìm hiểu rõ người thực hiện có phải là bác sĩ chuyên ngành hay không. Hiện nay có nhiều người tự xưng là “chuyên gia thẩm mỹ”, “master filler”, nhưng thực tế không phải là bác sĩ và không có đào tạo y khoa chính quy. Người dân nên yêu cầu được biết rõ bằng cấp và chứng chỉ hành nghề của bác sĩ trước khi quyết định làm thủ thuật.

Và cần tìm hiểu xem các chất liệu đưa vào cơ thể mình có được phép lưu hành hay không, có được cơ quan chức năng chấp nhận hay không.

Hãy nhớ rằng sửa chữa biến chứng thường khó và tốn kém hơn rất nhiều so với làm đúng ngay từ đầu.Trong thực tế, chúng tôi gặp khá nhiều bệnh nhân phải nhập viện vì biến chứng sau khi làm đẹp tại các cơ sở “chui”. Việc điều trị sau đó phức tạp, kéo dài và rất nhiều trường hợp không thể phục hồi hoàn toàn như ban đầu.

Tôi thường nói với bệnh nhân: “Đừng để quyết định làm đẹp trong vài phút khiến mình phải trả giá trong nhiều năm.”

Xin cảm ơn bác sĩ!

Mời độc giả xem video Viet Nam sắp sử dụng thuốc điều trị ung thư của Nga

Đài Thanh