PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp với sáng chế keo sinh học chữa lành vết thương

“Làm sao để người dân ở vùng sâu vùng xa có thể cầm máu kịp thời khi chưa đến được trạm y tế?”, nỗi trăn trở rất thực tế này là khởi nguồn cho công trình keo sinh học của PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp, Trưởng khoa Kỹ thuật Y sinh tại Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP HCM. Sáng chế này đã giúp PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp trở thành 1 trong 15 nhà khoa học nữ trẻ tài năng của thế giới do L’Oreál – UNESCO vinh danh năm 2018.

PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp. Ảnh: vwu.

Với nhiều đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đã được Tạp chí ASEAN Scientist bình chọn là một trong 100 nhà khoa học hàng đầu châu Á năm 2019. Đây là cột mốc quan trọng trong hành trình khoa học của nữ phó giáo sư sinh năm 1981, người được ghi nhận là một trong những nhà nghiên cứu y học tái tạo đầu tiên tại Việt Nam.

Đến nay, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đã công bố hơn 170 công trình khoa học, trong đó có gần 80 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín, hơn 70 bài trong kỷ yếu hội nghị quốc tế cùng bốn bằng sáng chế. Các hướng nghiên cứu trải rộng từ băng gạc, xương nhân tạo đến vật liệu tái tạo mô, thiết bị y sinh và trí tuệ nhân tạo trong y học.

Một trong những công trình nổi bật của bà là nghiên cứu về keo thông minh trong điều trị lành thương giúp cầm máu, diệt khuẩn và tạm chữa lành vết thương. Công trình này đã mang về cho bà giải thưởng quốc tế L’Oreál – UNESCO năm 2018.

Điểm đáng chú ý trong các công trình của bà là tính ứng dụng cao. Loại keo sinh học mà bà và cộng sự phát triển được thiết kế để tạo lớp màng bảo vệ vết thương. Mục tiêu cuối cùng là thu được một sản phẩm có thể dán ngay lập tức lên tất cả các loại vết thương, tạo thành một lớp màng để ngăn ngừa chảy máu, hấp thụ chất lỏng từ vết thương và ngăn ngừa nhiễm trùng từ vi sinh vật.

Trước đó, năm 2017, PGS.TS Hiệp giành giải nhất Giải thưởng khoa học ASEAN – Mỹ với giải pháp giảm áp lực y tế nặng nề lên các thành phố lớn. Năm 2016, bà được trao giải Nhà khoa học nữ tài năng L’Oreál – UNESCO với nghiên cứu về vật liệu titanium trong nha khoa phục hồi.

Không chỉ dừng ở công bố khoa học, các nghiên cứu của bà hướng mạnh đến khả năng chuyển giao. Nhóm nghiên cứu đã và đang phát triển các sản phẩm như băng gạc y tế tiên tiến, dung dịch kháng khuẩn từ nguồn gốc thiên nhiên, vật liệu collagen ứng dụng trong làm đẹp, hay các thiết bị chẩn đoán sớm bệnh.

Bên cạnh đó, khoa Kỹ thuật y sinh có vai trò dẫn dắt của bà hiện quy tụ gần 30 nhà khoa học, triển khai nhiều dự án từ thiết bị y sinh, y học tái tạo đến AI, xử lý hình ảnh và chẩn đoán bệnh. Đây được xem là một trong những nhóm nghiên cứu mạnh của ĐHQG TPHCM, liên tục được đánh giá cao về công bố khoa học và đóng góp thực tiễn.

Ít ai biết rằng, để có được vị trí ngày hôm nay, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đã đi qua một hành trình không hề bằng phẳng, bắt đầu từ một quyết định mang tính bước ngoặt: từ chối cơ hội ở lại nước ngoài với mức thu nhập cao để trở về nước.

Năm 2007, khi còn là sinh viên khoa Hóa học, bà nhận được học bổng toàn phần sang Hàn Quốc theo học chương trình tiến sĩ. Chỉ trong vòng 5 năm, bà hoàn thành đồng thời chương trình cao học và luận án tiến sĩ, một thành tích đáng nể với bất kỳ nghiên cứu sinh nào.

Năm 2012, sau khi bảo vệ thành công luận án về y học tái tạo, bà đứng trước lựa chọn quan trọng: ở lại Hàn Quốc với công việc ổn định, mức lương khoảng 3.000 USD/tháng cùng nhiều đãi ngộ hấp dẫn, hay trở về Việt Nam, nơi lĩnh vực kỹ thuật y sinh vẫn còn rất mới mẻ, gần như chưa có nền tảng phát triển rõ ràng.

Trong thời điểm nhiều băn khoăn đó, tìm từ khóa “kỹ thuật y sinh”, bà thấy tên GS Võ Văn Tới, người đặt nền móng cho ngành kỹ thuật y sinh tại Trường Đại học Quốc tế. Trong một chuyến về nước thăm gia đình, bà đã đến gặp trực tiếp vị giáo sư này, để hình dung rõ hơn về con đường mình có thể lựa chọn.

Thực tế trước mắt không hề dễ dàng. Bộ môn Kỹ thuật Y sinh khi đó chỉ có một phòng thí nghiệm nhỏ với những thiết bị điện – điện tử cơ bản, hoàn toàn thiếu vắng các nền tảng nghiên cứu về tế bào, hóa sinh hay công nghệ nano như ở nước ngoài. Khoảng cách giữa điều kiện trong nước và quốc tế là rất lớn.

Tuy vậy, chính sự kiên trì và tâm huyết của GS Võ Văn Tới đã trở thành động lực để PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đưa ra quyết định trở về. “Điều kiện nghiên cứu trong nước còn khó khăn, nhưng quan trọng nhất là tôi cảm nhận đây là môi trường tốt nên quyết tâm bám trụ”, bà chia sẻ.

Những ngày đầu xây dựng nền móng cho ngành kỹ thuật y sinh và hướng nghiên cứu y học tái tạo là chuỗi thời gian đầy thử thách. Thiếu thiết bị, bà cùng sinh viên phải đi mượn phòng thí nghiệm từ các trường khác. Thiếu kinh phí, nhóm nghiên cứu phải tìm mọi cách xoay sở, thậm chí vay tiền để mua thiết bị rồi tiếp tục xin các dự án nghiên cứu để có nguồn trả lại.

Nỗ lực bền bỉ ấy dần được ghi nhận khi Đại học Quốc gia TPHCM quyết định đầu tư 30 tỷ đồng cho khoa Kỹ thuật Y sinh, trong đó riêng lĩnh vực y học tái tạo được phân bổ 12 tỷ đồng. Đây được xem là cú hích quan trọng giúp nhóm nghiên cứu từng bước xây dựng nền tảng vững chắc.

Từ xuất phát điểm gần như “tay trắng”, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đã từng bước khẳng định năng lực bằng các công trình nghiên cứu có giá trị với liên tiếp các giải thưởng danh giá quốc tế. Trong nhiều năm liền, bà liên tục được công nhận là một trong những nhà nghiên cứu xuất sắc của Đại học Quốc gia TPHCM.

“Nhiều người nghĩ nghiên cứu của tôi quá cao xa, trong khi nhu cầu trước mắt của một quốc gia đang phát triển là cái ăn cái mặc. Nhưng tôi tin rằng nâng cao sức khỏe và chất lượng sống cũng là một nhu cầu thiết yếu của con người”, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp chia sẻ.

Mời độc giả xem thêm video Phụ nữ Việt Nam đang ngày càng phát triển về mọi mặt:

(Nguồn: VGP)

Mai Nguyễn