PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam: Để Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành động lực thúc đẩy sáng tạo

Nhân kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946–2026) và chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 lần đầu tiên, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện đối với đời sống văn hóa, đồng thời khẳng định trách nhiệm của đội ngũ văn nghệ sĩ trong gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc và sáng tạo những tác phẩm có giá trị, đóng góp vào sự phát triển đất nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”

Từ dấu mốc lịch sử đến ngày hội của toàn dân

Theo PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi gắn với kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946–2026). Đây không chỉ là dịp ôn lại một dấu mốc lịch sử quan trọng của nền văn hóa cách mạng Việt Nam, mà còn là cơ hội tri ân những thế hệ văn nghệ sĩ đã cống hiến tài năng, tâm huyết, trí tuệ và cả cuộc đời cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Nhìn lại lịch sử, ngày 24.11.1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Ngay giữa bề bộn công việc lo toan để giữ nước, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quy tụ, mời gọi những trí thức, văn nghệ sĩ, những nhà văn hóa tinh hoa từ khắp ba miền Bắc - Trung - Nam về Thủ đô để hiến kế xây dựng nền văn hóa mới.

Sự kiện lịch sử này thể hiện tầm nhìn chiến lược về xây dựng nền văn hóa lấy độc lập dân tộc, tinh thần yêu nước, lòng nhân ái, ý chí tự cường và khát vọng tự do, hạnh phúc của nhân dân làm nền tảng.

Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Người chỉ rõ, trong công cuộc kiến thiết nước nhà, bốn vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa phải được coi trọng ngang nhau; nền văn hóa mới phải lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở.

Theo nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, tư tưởng đó tiếp tục khẳng định giá trị của ba nguyên tắc “Dân tộc hóa, Đại chúng hóa, Khoa học hóa” được xác lập trong Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943, để văn hóa thực sự trở thành một mặt trận phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.

PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Để Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành động lực thúc đẩy sáng tạo

PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Để Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành động lực thúc đẩy sáng tạo

Trong bối cảnh hiện nay, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục kế thừa, phát triển đường lối, chủ trương của Đảng về văn hóa, đồng thời xác định văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn và là trụ cột, hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Văn hóa cũng được xác định là sức mạnh mềm của quốc gia.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 28/2026/QH16, chính thức xác lập ngày 24.11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, vì thế mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là sự thể hiện quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa, đồng thời khẳng định vị trí, vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước.

Nhấn mạnh ý nghĩa của ngày này, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, văn hóa không chỉ hiện diện trong các di sản, lễ hội, tác phẩm nghệ thuật hay công trình kiến trúc, mà còn hiện diện trong lối sống, đạo đức, nhân cách, cách ứng xử, tình yêu thương, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân.

Điều quan trọng là đưa văn hóa thực sự đi vào đời sống, để mỗi người dân được tiếp cận, thụ hưởng và sáng tạo các giá trị văn hóa; qua đó phát huy vai trò của văn hóa như nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước.

Văn nghệ sĩ phải là lực lượng tiên phong trên mặt trận văn hóa

Từ ý nghĩa lịch sử và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất không chỉ để tự hào về truyền thống, mà quan trọng hơn là nhận thức sâu sắc trách nhiệm trước những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Để văn hóa không chỉ là di sản, mà còn là sức mạnh phát triển đất nước

Để văn hóa không chỉ là di sản, mà còn là sức mạnh phát triển đất nước

Trước hết, cần tiếp tục quán triệt và cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng, phát triển văn hóa và văn học nghệ thuật.

Trong đó, nhiệm vụ xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ vững vàng về tư tưởng, trong sáng về đạo đức, sâu sắc về tri thức, giàu khát vọng sáng tạo và có trách nhiệm với xã hội cần được đặc biệt quan tâm.

Cùng với việc trân trọng, phát huy kinh nghiệm và vốn sống của các thế hệ văn nghệ sĩ đi trước, cần chú trọng phát hiện, bồi dưỡng lực lượng sáng tác trẻ, tạo điều kiện để những tài năng mới được thử sức, cống hiến và khẳng định mình.

Một môi trường sáng tạo đoàn kết, dân chủ, cởi mở, tôn trọng sự khác biệt và khuyến khích những tìm tòi nghệ thuật có giá trị cũng là điều kiện quan trọng để văn học nghệ thuật phát triển.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhấn mạnh yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của toàn hệ thống, từ lý luận, phê bình, nghiên cứu đến sáng tác và quảng bá tác phẩm. Các cuộc vận động, cuộc thi, liên hoan, trại sáng tác cần được tổ chức có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức, dàn trải.

Đặc biệt, hoạt động của các hội văn học nghệ thuật địa phương cần gắn với thực tiễn phát triển của từng vùng, miền; chú trọng khai thác, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương, văn hóa các dân tộc thiểu số, văn hóa vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Việc tăng cường liên kết giữa các hội chuyên ngành Trung ương với các hội địa phương sẽ góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, xây dựng hệ thống hoạt động văn học nghệ thuật thống nhất, hiệu quả từ Trung ương đến cơ sở.

Một yêu cầu có ý nghĩa cốt lõi là khơi dậy khát vọng sáng tạo, trách nhiệm công dân và sứ mệnh của người nghệ sĩ.

Theo nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, trung tâm của mọi chiến lược văn hóa chính là con người. Văn nghệ sĩ phải là lực lượng tiên phong, bám sát thực tiễn sinh động của đất nước, đi sâu vào đời sống nhân dân để thấu hiểu những trăn trở, khó khăn và khát vọng vươn lên của các tầng lớp nhân dân.

Bằng sức mạnh của nghệ thuật, người nghệ sĩ cần có dũng khí đấu tranh loại trừ cái xấu, cái ác, cái giả, cái thấp hèn; đồng thời vun đắp, tôn vinh cái đẹp, cái tốt, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến vì một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

Để thực hiện sứ mệnh đó, việc đầu tư, hỗ trợ sáng tác đúng mục đích, đúng đối tượng có vai trò thiết thực. Đây là chủ trương nhằm khuyến khích, động viên, tạo niềm hứng khởi và tin tưởng để văn nghệ sĩ sáng tạo những tác phẩm, công trình có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.

Bên cạnh việc củng cố đội ngũ và nâng cao chất lượng sáng tạo, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, văn học nghệ thuật cần chủ động thích ứng với những yêu cầu mới của thời đại, đặc biệt là chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo đó, cần kiến tạo không gian văn hóa số, xác lập chủ quyền văn hóa trên không gian mạng, từng bước biến di sản văn hóa, vốn văn hóa thành dữ liệu số, tri thức số và tài sản trí tuệ sáng tạo.

Việc đẩy nhanh số hóa các tác phẩm, di sản nghệ thuật của 54 dân tộc anh em, phối hợp xây dựng các “thư viện số”, “bảo tàng mở”, “nhà hát di động” sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa, nghệ thuật của công chúng.

Cùng với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cần đi đôi với bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ, hướng tới tạo ra những sản phẩm nội dung số mang đậm bản sắc Việt Nam, giữ vững chủ quyền văn hóa quốc gia trên không gian mạng.

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là chủ động hội nhập quốc tế, phát triển công nghiệp văn hóa. Các lĩnh vực văn học, điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh... phải trở thành những mũi nhọn, đóng góp vào mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, phấn đấu đạt 7% GDP vào năm 2030.

Khẳng định trách nhiệm và sứ mệnh của đội ngũ văn nghệ sĩ trong giai đoạn mới, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”.

Theo ông, lời căn dặn thiêng liêng đó vẫn là kim chỉ nam, nhắc nhở mỗi văn nghệ sĩ về nghĩa vụ cao cả, trách nhiệm công dân và niềm vinh dự trước Đảng, Tổ quốc và Nhân dân.

Từ dấu mốc lịch sử 24.11.1946 đến Ngày Văn hóa Việt Nam được xác lập hằng năm, hành trình phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội. Với đội ngũ văn nghệ sĩ, đó là trách nhiệm tiếp nối truyền thống, không ngừng sáng tạo, tạo nên những tác phẩm có giá trị, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc.

Để Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ dừng lại ở một ngày hội, mà thực sự trở thành động lực bền bỉ thúc đẩy phát triển văn hóa, khơi nguồn sáng tạo văn học nghệ thuật và bồi đắp các giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội.

MINH HÀ

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/de-ngay-van-hoa-viet-nam-tro-thanh-dong-luc-thuc-day-sang-tao.html