Phản biện và phản động - Thước đo tâm, tầm trí thức - Kỳ II: Mạch nguồn tiến bộ

Tài năng lớn, trách nhiệm cao

Trước khi hợp nhất, chuẩn bị cho Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, ba tỉnh Phú Thọ, Hòa Bình, Vĩnh Phúc đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý vào dự thảo văn kiện trình Đại hội. Rất nhiều chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành tham gia và có những ý kiến góp ý tâm huyết, giá trị giúp lãnh đạo Đảng bộ, chính quyền tỉnh nhận diện rõ những vấn đề còn tồn tại, hạn chế, đồng thời mở rộng tư duy, tầm nhìn chiến lược trong hoạch định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở những tiềm năng, cơ hội nổi trội của địa phương.

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Doãn Vịnh - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh: "Với không gian rộng mở, tiềm lực lớn mạnh, tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập cần tập trung nguồn lực phát huy có hiệu quả các ưu thế tạo sự phát triển tập trung, quy mô ngày càng vượt trội về một số lĩnh vực, hàng hóa đặc sắc. Cùng với đó, Phú Thọ cần nhận diện rõ những hạn chế chủ yếu để tìm cách vượt khó và bứt lên; chú trọng lựa chọn những việc phải làm để phát triển nhanh, bền vững hơn trong giai đoạn tới...

Tỉnh cần xác lập tầm nhìn phát triển với vị thế là cực tăng trưởng du lịch mới của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ mang tầm quốc gia, trong đó chú trọng phát triển du lịch theo xu hướng mới là du lịch chữa lành, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch xanh, du lịch trải nghiệm. Trong quá trình lập và thực hiện quy hoạch, quy hoạch đô thị và nông thôn cần phải tính đến việc xây dựng và củng cố ba trụ cột của phát triển bền vững là phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và giải quyết tình trạng bất bình đẳng xã hội.

Khẳng định tiềm năng, lợi thế vượt trội của tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên - thành viên Hội đồng tư vấn của Thủ tướng, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam tham vấn: Tỉnh cần tận dụng, phát huy thật tốt lợi thế về quy mô làm cơ sở, căn cứ để định hình tư duy chiến lược mới phù hợp với thực tiễn mới, bối cảnh mới...

Những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các nhân sỹ, trí thức trong hội thảo là kênh tham mưu quan trọng, căn cứ để Đảng bộ tỉnh hoàn thiện Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội với những định hướng chiến lược, mở ra cơ hội phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững...

Sinh viên Trường Đại học Hùng Vương chia sẻ kinh nghiệm đấu tranh chống thông tin xấu, độc trên mạng xã hội.

Cùng với cả nước, những năm qua, đội ngũ trí thức Đất Tổ đã phát huy hiệu quả vai trò, vị thế “nguyên khí quốc gia” qua hoạt động phản biện, đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Hướng tới Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Phú Thọ đã có gần 43.000 lượt ý kiến tham gia góp ý vào các dự thảo văn kiện trình Đại hội. Trong đó có nhiều ý kiến chuyên sâu trên nhiều lĩnh vực, mang tầm định hướng chiến lược của các trí thức.

Điển hình như ý kiến đóng góp về việc cụ thể hóa công tác đối ngoại của các địa phương của ông Nguyễn Đắc Thủy - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Ngoại vụ, đến nay đã được UBND tỉnh Phú Thọ hiện thực hóa, sáng tạo thành Đề án tổ chức “Ngày hội văn hóa Phú Thọ” tại nước ngoài và “Ngày hội văn hóa nước ngoài” tại Phú Thọ giai đoạn 2026-2030” được BCH Trung ương Đảng ghi nhận, đánh giá cao.

Hay như ý kiến của ông Hồ Đình Lưỡng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh về các giải pháp phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, với nhiều nội dung quan trọng cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia...

Sau sáp nhập, Phú Thọ có đội ngũ trí thức hùng hậu, trình độ chuyên môn vững vàng, tâm huyết, trách nhiệm cao với cộng đồng. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh hiện có 70 tổ chức thành viên trực thuộc với trên 200.000 hội viên. Trong đó có gần 100 giáo sư, phó giáo sư, hơn 500 tiến sĩ, hơn 5.000 thạc sĩ. Đây là nguồn lực quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động tư vấn phản biện, giám định giúp Đảng bộ, chính quyền tỉnh có những quyết sách đúng đắn, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Điển hình như: Hội thảo tư vấn, phản biện và giám định xã hội về Giải pháp đẩy mạnh thực hiện khâu đột phá về cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2021-2025 (năm 2023); Hội thảo tư vấn, phản biện và giám định xã hội về “Nghiên cứu, đề xuất mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ” (năm 2024); Hội thảo về: Chuyển đổi xanh - Cơ hội và giải pháp đối với tỉnh Phú Thọ (năm 2025).

Từ đầu năm đến nay, đội ngũ trí thức Đất Tổ đã tổ chức thành công Hội thảo tư vấn, phản biện “Đề án Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2025-2030” và Hội thảo khoa học cấp tỉnh về: Thân thế, sự nghiệp Quan chàng Lê Hùng Ánh và dòng họ Lê trong dòng chảy lịch sử thời hậu Hùng Vương.

Ông Hồ Đình Lưỡng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh khẳng định: “Những năm qua, công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ được tổ chức ngày càng nền nếp, chủ động và có chiều sâu, trở thành một kênh tham mưu khoa học quan trọng đối với các nhiệm vụ phát triển của tỉnh. Trên cơ sở phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức đông đảo, hoạt động tư vấn, phản biện được triển khai theo hướng tập hợp ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ thực tiễn thông qua các hội thảo, tọa đàm, lấy ý kiến góp ý, phân tích chính sách và đề xuất giải pháp; nội dung tập trung vào những vấn đề lớn, có tính chiến lược, liên quan trực tiếp đến quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng sống của người dân, phát huy giá trị văn hóa - lịch sử, chuyển đổi xanh, nông nghiệp tuần hoàn và hoàn thiện thể chế.

Cách tổ chức này không chỉ bảo đảm tính khách quan, khoa học và thực tiễn, mà còn thể hiện rõ vai trò tập hợp, dẫn dắt và kết nối trí tuệ của đội ngũ trí thức trong việc đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền giải quyết những vấn đề mới, khó, nhạy cảm, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng chủ trương, chính sách, quy hoạch, đề án và các chương trình phát triển của địa phương. Hoạt động tư vấn, phản biện vì thế ngày càng khẳng định vị thế là một trong những nhiệm vụ nổi bật, thiết thực, có sức lan tỏa và hiệu quả xã hội rõ nét.

Thiết thực, hiệu quả

Ngay sau khi sáp nhập tỉnh, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ngày 10/7/2025, đồng chí Trần Duy Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã có buổi tiếp công dân, lắng nghe ý kiến phản ánh, đóng góp với chính quyền. Tại đây, bà Trần Thu Hằng ở xã Lâm Thao đã đại diện cho 24 giáo viên mầm non hợp đồng trên địa bàn đề nghị xem xét, ưu tiên tuyển dụng giáo viên mầm non theo nội dung Công điện 61/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 85/2023 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 115/2020 về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức.

Cô giáo Trần Thu Hằng, xã Lâm Thao trình bày kiến nghị tại buổi tiếp công dân. Ảnh: Ngọc Kiên

Chia sẻ với những khó khăn của đội ngũ giáo viên mầm non hợp đồng, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nội vụ, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Tài chính phối hợp tham mưu cho UBND tỉnh có giải pháp căn cơ, toàn diện, đảm bảo công bằng, lợi ích cho các giáo viên theo đúng quy định. Sau đó, UBND tỉnh đã điều chỉnh tăng chỉ tiêu tuyển dụng giáo viên mầm non hạng III từ 543 lên 662 chỉ tiêu, tăng thêm 119 chỉ tiêu so với kế hoạch trước đó. Nguyện vọng chính đáng của các giáo viên mầm non hợp đồng đã được lắng nghe, đáp ứng kịp thời, thỏa đáng. Niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền qua đó cũng được củng cố nâng cao.

Theo Tiến sĩ Lê Trung Kiên - Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh: “Phản biện của trí thức và sự điều hành của chính quyền địa phương từ trước đến nay luôn được coi là hai thành tố biện chứng chặt chẽ, bổ trợ, hỗ trợ, chia sẻ, đồng hành cùng nhau trong một xu thế phát triển. Cho nên, trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo phát triển mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tiếng nói phản biện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên tinh thần xây dựng, phát huy trí tuệ vì lợi ích cộng đồng, chứ không phải là xung đột hay trái chiều. Ý kiến phản biện chỉ phát huy tối đa giá trị khi nó được dẫn dắt bởi đạo đức khoa học (trí thức, trí tuệ con người) và được dung nạp bằng văn hóa chính trị cầu thị (của chính quyền). Thiếu một trong hai, phản biện hoặc sẽ biến thành những lời tán dương sáo rỗng, hoặc sẽ bị đẩy sang thái cực cực đoan, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân. Giữ vững sự cân bằng này chính là nghệ thuật quản trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng bền vững nhất. Do đó, chính quyền rất cần mở rộng dân chủ thực chất, cầu thị lắng nghe và học hỏi. Bộ máy chính quyền chủ động đặt hàng trí thức có tâm huyết, có tầm nhìn và thực tâm phản biện đối với các dự án lớn ngay từ khâu dự thảo...”.

Nhận định này cũng phù hợp với chủ trương nhất quán coi trọng công tác giám định, tư vấn, phản biện xã hội của tỉnh Phú Thọ. Những năm qua, các cấp ủy, chính quyền Phú Thọ luôn thể hiện tinh thần cầu thị, mở rộng dân chủ và xây dựng không gian phát triển dựa trên sự đồng thuận và trí tuệ tập thể. Cùng với việc tổ chức các hội thảo tư vấn, phản biện và giám định xã hội chuyên nghiệp với sự tham gia đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, tỉnh còn rất chú trọng lắng nghe ý kiến của Nhân dân thông qua các diễn đàn được tổ chức tại nhiều địa phương.

Tại Diễn đàn “Lắng nghe dân nói” được tổ chức tại Nhà văn hóa phường Phú Thọ với sự tham gia của đông đảo Nhân dân đến từ 34 xã, phường thuộc khu vực Phú Thọ (cũ), đồng chí Bùi Thị Minh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh đã khẳng định: “Tháng nghe dân nói” năm 2026 với các diễn đàn lắng nghe ý kiến Nhân dân là hoạt động đặc biệt quan trọng, nhằm tạo tạo thêm không gian để các tầng lớp Nhân dân trực tiếp bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, thể hiện ý kiến phản ánh các vấn đề từ thực tiễn cuộc sống.

Cùng với các cuộc tiếp xúc cử tri theo quy định, đây là kênh thông tin, đối ngoại bổ sung, tạo điều kiện thuận lợi để người dân góp ý, hiến kế cho các cấp, các ngành, địa phương, đơn vị nhận diện rõ hơn những vấn đề cần quan tâm, những hướng đi, cách làm hay, hiệu quả để phát triển bền vững...

Chính quyền vì dân, cầu thị, lắng nghe ý kiến người dân để phục vụ tốt hơn. Nhân dân tin tưởng, chung sức đồng lòng cùng chính quyền vì mục tiêu chung xây dựng cuộc sống mới tốt đẹp hơn. Hai thành tố này đã và đang cộng hưởng, phát huy hiệu quả tích cực, thiết thực góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển nhanh, bền vững, tạo động lực vững chắc để Phú Thọ sớm hoàn thành mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô và vùng Trung du miền núi phía Bắc...