Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong ký kết thỏa thuận quốc tế

Sáng 18/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế

Trình bày Tờ trình dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, dự thảo Luật Thoả thuận quốc tế (sửa đổi) gồm 6 chương, 47 điều, bổ sung các chủ thể ký kết thoả thuận quốc tế bao gồm: các ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND các cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; UBND cấp xã ngoài khu vực biên giới. Dự thảo luật cũng hoàn thiện các quy định về định nghĩa thoả thuận quốc tế nhằm phân biệt rõ hơn giữa thỏa thuận quốc tế và điều ước quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Tờ trình dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng đơn giản hóa trình tự, thủ tục đề xuất, lấy ý kiến, quyết định ký kết, sửa đổi, bổ sung, gia hạn và chấm dứt hiệu lực thoả thuận quốc tế; quy định về trình tự, thủ tục rút gọn đối với các trường hợp có yêu cầu đối ngoại và cấp bách; quy định về vấn đề phân cấp, phân quyền mạnh mẽ nhằm đẩy nhanh thủ tục ký kết trên cơ sở có kiểm soát, quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại; bổ sung quy định về ký kết thỏa thuận quốc tế bằng phương thức điện tử.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung họp. (Ảnh Media Quochoi).

Về điều kiện bảo đảm cho việc thi hành luật, theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, các văn bản quy định chi tiết luật dự kiến bao gồm: Nghị định quy định chi tiết hướng dẫn thi hành. Thông tư của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Quân đội nhân dân. Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Công an nhân dân.

“Công tác triển khai thi hành luật sẽ chú trọng vào xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết đúng thời hạn, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thi hành luật cũng như việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kỹ năng về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nêu.

Hoàn thiện quy định về thẩm quyền và trình tự, thủ tục ký kết thỏa thuận quốc tế

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án luật, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho biết, Ủy ban nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Quy định của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế thời gian qua. Dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội trình bày báo cáo thẩm tra.

Về bên ký kết Việt Nam và thẩm quyền ký kết của các chủ thể mới, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Quốc hội đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực để người có thẩm quyền quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan chuyên môn, Ban Quản lý thuộc UBND tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã.

Các đại biểu dự phiên họp.

Về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát việc thực hiện thỏa thuận quốc tế của Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; rà soát với Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Nghị quyết số 13/2026/UBTVQH16 ngày 28/7/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về chấm dứt hiệu lực, rút khỏi, tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế, đề nghị nghiên cứu sửa đổi khoản 1 Điều 29 theo hướng phân định về tính chất, mức độ vi phạm, khả năng khắc phục hậu quả để cho phép cân nhắc biện pháp tạm đình chỉ hoặc sửa đổi thỏa thuận quốc tế trong trường hợp phù hợp. Rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa khoản 1 Điều 29 và Điều 35 của dự thảo luật.
Về thẩm quyền quyết định ký kết thỏa thuận quốc tế theo trình tự, thủ tục rút gọn, đề nghị nghiên cứu, quy định rõ phạm vi, tiêu chí của “thay đổi mang tính kỹ thuật”, bảo đảm không làm thay đổi nội dung, cam kết, quyền và nghĩa vụ của các bên, bảo đảm áp dụng thống nhất trong thực tiễn…

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị các đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận, cho ý kiến về các vấn đề trọng tâm: phạm vi, đối tượng điều chỉnh của dự án luật; khái niệm, tên gọi, nội dung của thỏa thuận quốc tế; về bên ký kết Việt Nam; thẩm quyền ký kết, năng lực và nguồn lực thực hiện…