Phân định lại trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm giữa các bộ

Hướng tới một đầu mối quản lý xuyên suốt

Tại họp báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi sắp được Bộ Y tế chủ trì trình Quốc hội. Theo đó, một trong những tư duy xuyên suốt của dự thảo Luật là chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ khâu sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo Luật thể chế hóa 4 chính sách đã được Chính phủ thông qua, gồm quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi tại họp báo.

Theo dự thảo, thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp. Đối với nhóm thực phẩm có nguy cơ cao, việc truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện bắt buộc.

Dự thảo cũng bổ sung quy định quản lý đối với các cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh, nhằm đáp ứng những yêu cầu mới phát sinh từ thực tiễn tiêu dùng và cung ứng thực phẩm. Cách tiếp cận quản lý theo nguy cơ cho phép tập trung nguồn lực vào những nhóm sản phẩm và cơ sở có mức độ rủi ro cao, thay vì áp dụng cùng một cơ chế kiểm soát đối với tất cả sản phẩm.

Liên quan đến vấn đề dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi có khắc phục tình trạng chồng chéo trong quản lý hay không, bà Đinh Thị Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, đây là nội dung được Bộ Chính trị, Đảng và Nhà nước quan tâm trong thời gian qua.

Bộ Chính trị đã có kết luận liên quan đến Đề án quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất quản lý từ Trung ương đến địa phương. Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đã thể chế hóa các quan điểm của Bộ Chính trị, Đảng và Nhà nước đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành trong quản lý an toàn thực phẩm.

Theo dự thảo, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Tại địa phương, trách nhiệm quản lý được tổ chức theo hệ thống cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương.

Bà Đinh Thị Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế trao đổi tại cuộc họp báo. 

Bên cạnh vai trò đầu mối của Bộ Y tế, dự thảo cũng quy định cụ thể trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm quản lý đối với khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi. Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện trách nhiệm trong phạm vi chức năng được giao. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm đối với các nội dung liên quan đến gian lận thương mại và chất lượng trong phạm vi quản lý. Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ trong quá trình đấu tranh phòng ngừa, chống tội phạm và gian lận.

Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, những nội dung phân công trách nhiệm này đã được thể hiện trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi và được trình Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường trong quá trình thẩm tra.

Tăng cường hậu kiểm

Một nội dung khác trong dự thảo là định hướng tăng cường hậu kiểm, giảm việc kiểm soát quá nhiều ở khâu tiền kiểm. Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 quy định tương đối cụ thể các thủ tục tiền kiểm. Nhiều nhóm sản phẩm như thực phẩm bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến cùng một số sản phẩm liên quan đến bao bì, chế biến thực phẩm phải thực hiện thủ tục công bố theo quy định.

Trong quá trình xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, cơ quan soạn thảo đã tham khảo kinh nghiệm quản lý của một số quốc gia, từ đó định hướng chuyển mạnh sang hậu kiểm nhằm nâng cao hiệu quả giám sát đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường. "Đây là lần đầu tiên trong văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước có một điều quy định riêng về hậu kiểm", bà Thuỷ nhấn mạnh và cho biết thêm, công tác giám sát trên thị trường sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra. 

Dự thảo cũng quy định tần suất kiểm tra theo mức độ rủi ro. Đối với các loại thực phẩm thông thường, cơ sở sản xuất, kinh doanh dự kiến được kiểm tra không quá một lần mỗi năm. Trong khi đó, các sản phẩm thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc cơ sở từng có vi phạm, có lịch sử không bảo đảm an toàn thực phẩm sẽ được tăng cường kiểm tra.

Theo cơ quan soạn thảo, cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào những sản phẩm và cơ sở có nguy cơ cao, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát thực tế trên thị trường.