Phân loại đúng, xử lý chuẩn để giảm nguy cơ ô nhiễm từ chất thải y tế

Vẫn còn những bất cập trong quản lý chất thải y tế

Trong khuôn viên cơ sở y tế, công tác quản lý chất thải y tế được thực hiện theo Thông tư số 20/2021/TT-BYT ngày 26/11/2021 của Bộ Y tế. Thông tư có hiệu lực từ ngày 10/1/2022, thay thế Thông tư số 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT ngày 31/12/2015 của liên Bộ Y tế - Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Mới đây, Bộ Y tế đã có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đề nghị tăng cường công tác quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế.

Theo Bộ Y tế, việc triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, các văn bản hướng dẫn thi hành, Thông tư số 20/2021/TT-BYT và những quy định pháp luật liên quan đã giúp công tác quản lý chất thải y tế tại các cơ sở y tế cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Thu gom rác thải tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.  Ảnh: Thái Bình

Thực hiện đúng quy định về quản lý chất thải y tế, đặc biệt là phân loại tại nguồn và xử lý nước thải, có vai trò quan trọng trong phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đối với nước thải y tế, các cơ sở phải bảo đảm xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả thải. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ các chất ô nhiễm phát tán ra môi trường, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe người dân.

Tuy nhiên, qua báo cáo về công tác quản lý chất thải y tế và kiểm tra thực tế tại địa phương, đơn vị trong năm 2025, Bộ Y tế nhận thấy vẫn còn một số tồn tại cần khắc phục.

Cụ thể, một số địa phương chưa ban hành hoặc chưa thống nhất quy định về thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải y tế trên địa bàn sau khi có sự thay đổi về đơn vị hành chính. Điều này đặt ra yêu cầu phải rà soát, cập nhật các quy định để bảo đảm công tác quản lý được thực hiện đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế.

Bên cạnh đó, một số đơn vị chưa thực sự quan tâm đến công tác quản lý chất thải y tế, chưa bố trí đủ kinh phí để xây dựng, cải tạo và vận hành thường xuyên hệ thống xử lý nước thải y tế. Công tác tự kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên; những tồn tại trong quản lý chất thải chưa được khắc phục kịp thời, trong khi chế độ báo cáo ở một số nơi chưa bảo đảm theo quy định.

Những hạn chế này cho thấy công tác quản lý chất thải y tế cần tiếp tục được quan tâm từ khâu xây dựng cơ chế, bố trí nguồn lực đến tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá kết quả tại từng cơ sở.

Rà soát, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải y tế

Nhằm tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật về quản lý chất thải y tế, Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành quy định về thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải y tế trên địa bàn, bảo đảm phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và đơn vị hành chính mới.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là bố trí kinh phí đầu tư, nâng cấp, cải tạo hệ thống xử lý nước thải cho các cơ sở y tế công lập chưa có hệ thống xử lý nước thải y tế hoặc có hệ thống đã quá tải, xuống cấp. Việc đầu tư cần hướng tới bảo đảm nước thải được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả ra môi trường.

Bộ Y tế cũng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phổ biến, hướng dẫn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các thủ tục môi trường cho các cơ sở y tế trên địa bàn.

Đối với Sở Y tế, cần có văn bản yêu cầu các cơ sở y tế thuộc phạm vi quản lý thực hiện nghiêm các quy định về quản lý chất thải y tế theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Luật số 146/2025/QH15 và các nghị định, thông tư, văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn chuyên môn có liên quan.

Các cơ sở y tế cần đánh giá thực trạng hệ thống xử lý nước thải, chủ động xây dựng phương án khắc phục nếu chưa có hệ thống hoặc hệ thống đã quá tải, xuống cấp. Việc xử lý nước thải phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả thải, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải y tế, các công trình, thiết bị xử lý chất thải rắn y tế; thực hiện quan trắc, giám sát nước thải y tế và chất thải y tế sau xử lý theo quy định. Các cơ sở cũng cần khẩn trương hoàn thiện thủ tục môi trường, tránh tình trạng chậm trễ kéo dài ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

Tăng cường kiểm tra, tập huấn và chủ động ứng phó sự cố môi trường

Bên cạnh giải pháp về hạ tầng và kỹ thuật, Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm của các cơ sở y tế trong tổ chức thực hiện, giám sát và phòng ngừa sự cố môi trường liên quan đến chất thải.

Theo đó, các đơn vị cần tổ chức tập huấn, truyền thông về quản lý chất thải y tế cho cán bộ, viên chức, người lao động hợp đồng và các đối tượng có liên quan. Việc phổ biến kiến thức, hướng dẫn quy trình và nâng cao ý thức trách nhiệm giúp bảo đảm các quy định được thực hiện thống nhất, từ phân loại, thu gom đến lưu giữ, xử lý và chuyển giao chất thải.

Các cơ sở y tế cũng phải rà soát kế hoạch, bảo đảm trang thiết bị và tổ chức diễn tập phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường do chất thải theo quy định tại Thông tư số 41/2025/TT-BNNMT ngày 14/7/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về hướng dẫn kỹ thuật phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải, phục hồi môi trường sau sự cố môi trường và các quy định pháp luật liên quan.

Công tác tự kiểm tra, giám sát cần được duy trì thường xuyên để kịp thời phát hiện, xử lý những bất cập trong quá trình thực hiện. Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo kết quả quản lý chất thải y tế, bảo đảm thông tin chính xác và đúng thời gian quy định; đồng thời kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, các cơ sở y tế cần khẩn trương thực hiện biện pháp khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý chất thải y tế đã được các đoàn kiểm tra, thanh tra, kiểm toán kiến nghị hoặc đề nghị, nếu có.

Phân loại đúng chất thải y tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Quản lý chất thải y tế hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào hệ thống xử lý và công tác kiểm tra, giám sát mà còn đòi hỏi sự tuân thủ của mỗi cá nhân trong cơ sở y tế.

Phân loại đúng chất thải y tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ảnh: TL

Trong đó, phân loại chất thải tại nguồn là khâu quan trọng, góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao hiệu quả xử lý. Trách nhiệm này không chỉ thuộc về nhân viên y tế mà còn cần sự phối hợp, ý thức chấp hành của người bệnh, người nhà người bệnh và những người có liên quan.

Việc tuân thủ hướng dẫn phân loại, bỏ chất thải đúng nơi quy định và thực hiện đúng quy trình giúp giảm nguy cơ phát sinh sự cố, hạn chế lãng phí nguồn lực và góp phần xây dựng môi trường khám bệnh, chữa bệnh an toàn.

Với các yêu cầu được Bộ Y tế đặt ra, việc tăng cường quản lý chất thải y tế cần được triển khai đồng bộ từ hoàn thiện quy định tại địa phương, bố trí kinh phí, nâng cấp hệ thống xử lý đến tập huấn, kiểm tra và thực hiện chế độ báo cáo. Đây là những giải pháp cần thiết để khắc phục các tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý chất thải trong các cơ sở y tế, qua đó bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.