Phần mềm hợp pháp, chuyển đổi số bền vững

 TS Trần Thanh Lương, Trưởng phòng Đào tạo và Công tác sinh viên Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế tại phòng thực hành. Ảnh: Lê Huy

Sử dụng phần mềm có bản quyền

Lê Đình Anh Tuấn, sinh viên Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học (ĐH) Khoa học, ĐH Huế chia sẻ: “Trường đã cung cấp 1 phòng máy với trang thiết bị hiện đại, tạo thuận lợi cho chúng em khi tiếp cận được những phần mềm có bản quyền để học tập và thực hành. Hiện nay, ngoài xã hội phần mềm không có bản quyền khá phổ biến. Việc tiếp cận được các phần mềm có bản quyền mang lại nhiều lợi ích và an toàn hơn”.

Những năm qua, Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế đã chú trọng xây dựng môi trường học đường có ý thức tuân thủ bản quyền phần mềm. Nhà trường đã cung cấp cho sinh viên tài khoản thư điện tử học đường với tên miền giáo dục (.edu.vn), tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận và sử dụng hợp pháp những phần mềm có chính sách cấp phép dành cho giáo dục.

Theo TS Trần Thanh Lương, Trưởng phòng Đào tạo và Công tác sinh viên, Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế, nhà trường chú trọng việc sử dụng phần mềm hợp pháp trong giảng dạy. Bên cạnh các phần mềm thương mại được cấp phép, trường cũng khai thác những phần mềm mã nguồn mở để tiết kiệm chi phí. Đồng thời, nhà trường hợp tác với doanh nghiệp để được hỗ trợ các phần mềm chuyên dụng phục vụ đào tạo.

Theo ông Lương, phần mềm có bản quyền giúp bảo đảm tính ổn định trong giảng dạy, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ của giảng viên và sinh viên. Tuy nhiên, chi phí cấp phép một số phần mềm chuyên dụng còn cao. Vì vậy, việc kết hợp với những phần mềm mã nguồn mở là một giải pháp giúp nhà trường tối ưu chi phí trong giảng dạy và học tập.

Thông qua sự hỗ trợ của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Công ty Cadence Design Systems, Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế được tài trợ 20 giấy phép phần mềm thiết kế vi mạch, hỗ trợ công tác giảng dạy. Sự hỗ trợ này tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận phần mềm chuyên dụng phục vụ học tập và nghiên cứu thiết kế vật lý vi mạch.

Tuân thủ pháp luật và nâng tầm thương hiệu

Là đơn vị chủ lực chịu trách nhiệm vận hành, xây dựng và phát triển các giải pháp số hóa cho thành phố, Trung tâm Công nghệ Thông tin (CNTT) TP. Huế chú trọng tính hợp pháp và an toàn của phần mềm trong hoạt động chuyên môn. Hiện nay, Trung tâm triển khai các dự án chuyển đổi số, xây dựng phần mềm và hạ tầng số hiện đại cho thành phố cũng như các địa phương khác trên toàn quốc.

Ông Nguyễn Phước Gia Huy, chuyên viên Phòng Tư vấn, Thiết kế và Sản xuất, Trung tâm Công nghệ Thông tin TP. Huế nêu rõ: “Về mặt kỹ thuật, bản quyền sẽ hỗ trợ tối đa các tính năng của phần mềm. Về mặt đạo đức, việc sử dụng phần mềm có bản quyền sẽ có được tâm lý thoải mái, không sợ hết hạn bất kỳ lúc nào. Cuối cùng, đó là sự đáp ứng các quy định về Luật Sở hữu trí tuệ, thực hiện liêm chính trong  kinh doanh và công việc”.

Hiện nay, Trung tâm Công nghệ Thông tin TP. Huế sử dụng phần mềm văn phòng có bản quyền. Việc sử dụng phần mềm này góp phần duy trì sự ổn định trong hoạt động, hạn chế rủi ro về an toàn thông tin và pháp lý.

Với việc làm chủ công nghệ và ứng dụng các công cụ lập trình, thiết kế có bản quyền, các sản phẩm do Trung tâm Công nghệ Thông tin TP. Huế cung cấp, như hệ thống thông tin địa lý GIS, phần mềm quản lý cây xanh, quản lý nghĩa trang, bản đồ số du lịch, hệ thống VR360 đảm bảo tính bản quyền và bảo mật. Điều này không chỉ đáp ứng tối ưu nhu cầu khắt khe của các cơ quan quản lý Nhà nước mà còn giúp Trung tâm mở rộng thành công thị trường sang khối giáo dục, y tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Tinh thần tiên phong của các trường học như Trường Đại học Khoa học và năng lực thực thi chuẩn mực của các đơn vị công nghệ như Trung tâm CNTT thành phố đang cho thấy sự nỗ lực của Thành phố Huế về tôn trọng sở hữu trí tuệ, tạo nền tảng vững chắc cho một nền kinh tế số minh bạch và bền vững.

Với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) đã tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trên phạm vi toàn quốc. Công điện số 38/CĐ-TTg được giới chuyên gia và thị trường đánh giá là một bước ngoặt lớn và mở ra cơ hội vàng cho phân khúc phần mềm có bản quyền tại Việt Nam. Việc siết chặt thực thi sở hữu trí tuệ đã buộc các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy sử dụng phần mềm "lậu" sang các giải pháp chính thống.