Phân quyền gắn với trách nhiệm trong xử lý vi phạm hành chính

Kiểm soát chặt thẩm quyền, bảo đảm quyền của người dân

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Trần Thị Diệu Thúy phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) gồm 128 điều, tăng 3 điều so với luật hiện hành, trong đó kế thừa 31 điều, sửa đổi, bổ sung 94 điều. Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Trần Thị Diệu Thúy cho biết, phạm vi sửa đổi lần này khá rộng, từ quy định chung, mức phạt, thẩm quyền, thủ tục, cưỡng chế, các biện pháp xử lý hành chính đến xử lý người chưa thành niên và số hóa quy trình.

Một trong những vấn đề được quan tâm là việc phân cấp thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính cho cấp cơ sở. Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố cho rằng, khi nhiều thẩm quyền được giao cho Chủ tịch UBND cấp xã, khối lượng công việc và trách nhiệm của chính quyền cơ sở sẽ tăng đáng kể. Cùng với đó là yêu cầu đối với lực lượng công an, tư pháp - hộ tịch và các cơ quan liên quan tại địa phương.

Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Trung phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Từ thực tế này, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố đề nghị tiếp tục đánh giá khả năng đáp ứng của đội ngũ cán bộ, công chức và lực lượng thực thi ở cấp xã, qua đó bảo đảm việc phân quyền không chỉ đúng về thẩm quyền mà còn có thể thực hiện hiệu quả trong thực tế.

Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Nguyễn Phước Trung cũng đặt vấn đề về đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã. Đây là quyết định ảnh hưởng lớn đến quyền nhân thân và tự do của người bị áp dụng. Nếu giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã, cần đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực và làm rõ cơ chế giải quyết khiếu kiện đối với quyết định này.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Viện kiểm sát TP. Hồ Chí Minh đề nghị tiếp tục giữ thẩm quyền quyết định biện pháp này thuộc Tòa án nhân dân khu vực, nhằm hạn chế phát sinh khiếu kiện hành chính và tránh phải xây dựng thêm cơ chế kiểm soát đối với quyết định của Chủ tịch UBND cấp xã.

Cùng với đó, đại diện Viện kiểm sát đề nghị bảo đảm vai trò kiểm sát đối với các quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính. Đơn cử, quyết định đưa vào trường giáo dưỡng cần được gửi cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để cơ quan này có cơ sở thực hiện chức năng kiểm sát và quyền kháng nghị khi phát hiện quyết định trái pháp luật.

Bảo đảm xử lý kịp thời, minh bạch

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Hoa Lê

Bên cạnh vấn đề phân quyền, các đại biểu đề nghị dự thảo tiếp tục hoàn thiện quy trình xử lý vi phạm theo hướng vừa bảo đảm tính nghiêm minh, vừa bảo vệ quyền giải trình và quyền lợi hợp pháp của người bị xử lý.

Đại diện Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh Phạm Thanh Tuyền cho rằng, cần quy định rõ hơn việc xác minh tình tiết vụ việc trước khi lập biên bản và ra quyết định xử phạt, nhất là đối với những vụ việc phức tạp, người vi phạm bỏ chạy hoặc không ký biên bản. Việc bổ sung quy trình xác minh sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền có đủ căn cứ xử lý, hạn chế vướng mắc trong thực tiễn.

Đại diện Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh Phạm Thanh Tuyền phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đối với xử lý vi phạm trên môi trường điện tử, cần tính đến điều kiện hạ tầng thực tế và giao Chính phủ quy định chi tiết, tránh trường hợp quy định pháp luật đi trước nhưng khả năng triển khai chưa đáp ứng. Đồng thời, việc công bố công khai quyết định xử phạt cũng cần được cân nhắc theo tính chất, mức độ vi phạm và ảnh hưởng của hành vi đối với xã hội, tránh tạo ra những hệ quả không cần thiết.

Từ thực tiễn quản lý thuế, đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh Bùi Anh Tú đề nghị, dự thảo làm rõ nguyên tắc áp dụng văn bản pháp luật trong xử lý vi phạm hành chính. Theo đó, nhiều hành vi vi phạm, nhất là trong lĩnh vực thuế, có thể kéo dài qua nhiều năm và chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản khác nhau. Nếu không xác định rõ văn bản áp dụng, có thể dẫn tới xác định không đúng hành vi và mức xử lý.

Đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh Bùi Anh Tú phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Một vấn đề khác được đề nghị xem xét là việc xử lý những vụ việc có nhiều hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền của các cấp khác nhau. Theo đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh, những hành vi thuộc thẩm quyền của cơ quan phát hiện nên được tiếp tục xử lý tại đó, chỉ chuyển những hành vi vượt thẩm quyền. Cách tiếp cận này có thể hạn chế việc chuyển toàn bộ hồ sơ lên cấp trên, giảm tầng nấc trung gian và áp lực về thời hạn giải quyết.

Đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh cũng đề nghị tiếp tục bảo đảm quyền giải trình trong những trường hợp mức phạt được xác định theo tỷ lệ hoặc số lần giá trị, nhất là khi số tiền phạt có thể rất lớn. Đồng thời, cần làm rõ điều kiện được hoãn, miễn, giảm tiền phạt và cách tính tiền chậm nộp để tránh cách hiểu, cách áp dụng khác nhau.

Đại diện Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh Trương Thị Hoà phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đáng chú ý, về biện pháp tạm hoãn xuất cảnh để cưỡng chế thi hành nghĩa vụ, đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh đề nghị nghiên cứu một ngưỡng cụ thể, thay vì áp dụng đối với mọi trường hợp còn nợ tiền phạt.

Đồng thời, cần tạo điều kiện để người có nghĩa vụ có thể thực hiện việc nộp tiền ngay tại cửa khẩu, qua đó hạn chế những hệ quả phát sinh không tương xứng với nghĩa vụ phải thi hành.