Phân tích năng lực các dòng UAV phản lực Geran của Nga và thách thức phòng không Ukraine

Sự xuất hiện của các thế hệ máy bay không người lái (UAV) trang bị động cơ phản lực đang tạo ra bước chuyển lớn trong tác chiến phòng không. Theo chuyên gia công nghệ Ukraine Serhiy Beskrestnov (cố vấn của Tổng thống Volodymyr Zelensky), quân đội Ukraine hiện vẫn chưa sở hữu mẫu UAV đánh chặn có khả năng vận hành ổn định trên quy mô lớn để vô hiệu hóa hiệu quả các dòng UAV tấn công phản lực mới từ phía Nga.

Đồ họa mô tả máy bay không người lái Geran-5 bay ở tốc độ và độ cao vượt xa năng lực của UAV đánh chặn Ukraine.

Chênh lệch về tốc độ và thông số kỹ thuật

Các dữ liệu quân sự cho thấy các biến thể Geran mới đã được nâng cấp đáng kể về vận tốc và trần bay so với thế hệ tiền nhiệm dùng động cơ piston. Vận tốc cao rút ngắn tối đa thời gian cảnh báo sớm, gây áp lực trực tiếp lên mạng lưới radar và hỏa lực mặt đất.

Để đánh chặn thành công một mục tiêu di chuyển với tốc độ từ 500 đến 600 km/h, phương tiện phòng thủ đòi hỏi phải đạt tốc độ tương đương hoặc vượt trội (tối thiểu từ 600 km/h) nhằm duy trì khả năng bám bắt và cơ động quỹ đạo. Mặc dù Ukraine đã tiếp nhận mẫu thử nghiệm UAV phản lực Alexa Spatium và phát triển dòng UAV Crazy, các thông số về tốc độ của những hệ thống tự chế này vẫn chưa đủ để san lấp khoảng cách tác chiến.

Sự gia tăng mật độ triển khai của Nga

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, quy mô triển khai các dòng vũ khí này cũng ghi nhận mức tăng trưởng nhanh chóng. Số liệu từ Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) cho thấy sản lượng các mẫu Geran-4 và Geran-5 đã bắt đầu vượt qua mẫu Geran-2 truyền thống.

Vào tháng 8, ngành công nghiệp quốc phòng Nga ước tính sản xuất khoảng 3.000 UAV Geran-4/5 cùng 2.800 chiếc Geran-2 mỗi tháng. Về cường độ tác chiến, nếu như trong cả năm 2025 Nga chỉ sử dụng khoảng 180 UAV phản lực, thì đến tháng 6/2026 con số này đã lên mức 1.400 chiếc và tiếp tục tăng gấp khoảng 5 lần trong tháng 7. Trong nhiều đợt tập kích, phương tiện sử dụng động cơ phản lực chiếm tới 2/3 tổng số khí tài đường không được huy động nhằm tấn công các sở chỉ huy và trung tâm quân sự đối phương.

Bài toán chi phí và áp lực đối với mạng lưới phòng thủ

Trước sự áp đảo về tốc độ của khí tài đối phương, quân đội Ukraine hiện buộc phải phân bổ máy bay chiến đấu F-16 sử dụng tên lửa không đối không hoặc triển khai tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) tại các khu vực trọng điểm. Tuy nhiên, các giải pháp này đối mặt với rào cản chi phí rất lớn khi phải tiêu hao đạn tên lửa đắt tiền trước lượng lớn UAV giá rẻ được đối phương sản xuất hàng loạt.

Cuộc đối đầu quân sự hiện nay đang chuyển dịch thành cuộc đua công nghệ giữa các dòng UAV tấn công tốc độ cao và những hệ thống đánh chặn chi phí thấp. Việc tìm kiếm giải pháp kỹ thuật vừa bảo đảm vận tốc đánh chặn trên 600 km/h vừa duy trì tính kinh tế trên dây chuyền quy mô lớn vẫn là thách thức then chốt của lực lượng phòng không Ukraine.