Phản ứng quốc tế về các dộng thái quân sự leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran
Những diễn biến mới liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, trong bối cảnh nhiều bên kêu gọi kiềm chế và ưu tiên giải pháp ngoại giao nhằm ngăn ngừa nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông.
Tác động ban đầu thể hiện rõ trên lĩnh vực hàng không và an ninh khu vực. Theo các trang thông tin sân bay địa phương, nhiều chuyến bay từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tới một số điểm đến ở Iran và Israel đã bị hủy, trong khi Iraq thông báo đóng cửa không phận.
Trước đó, Mỹ, Anh, Đức, Australia, Trung Quốc và Ấn Độ đã phát cảnh báo an ninh, khuyến nghị công dân hạn chế đi lại tới Israel và Iran. Nhiều hãng hàng không quốc tế điều chỉnh hoặc tạm dừng đường bay trong khu vực. Các động thái này phản ánh tâm lý thận trọng của cộng đồng quốc tế trước nguy cơ leo thang, đồng thời cho thấy lo ngại về những hệ lụy an ninh và kinh tế có thể phát sinh.
Phản ứng quốc tế về các dộng thái quân sự leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran. Ảnh: Reuters
Đánh giá về triển vọng hòa bình khu vực sau các động thái quân sự mới nhất của Mỹ, Israel và Iran, cũng như các cuộc đàm phán hạt nhân hiện nay, ông Alan Eyre, chuyên gia tại Viện Trung Đông, nhận định: “Tất cả các chính quyền tại Mỹ đều có chung một mục tiêu đối với Iran, đó là không để nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Điều đó không thay đổi và Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định quan điểm này. Tuy nhiên, cách thức đạt được mục tiêu, tức chiến lược thực hiện, đã có sự thay đổi theo từng giai đoạn. Sau cuộc xung đột 12 ngày giữa Iran và Israel vào tháng 6/2025, lập trường đàm phán của Mỹ trở nên cứng rắn hơn nữa. Xu hướng này tiếp tục gia tăng sau những diễn biến gần đây tại Iran”.
Trong khi đó, Giám đốc Hội đồng Ngoại giao Ai Cập Ezzat Saad đánh giá Trung Đông đang ở “một ngã ba đường nguy hiểm, với các lựa chọn từ một thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đến một cuộc đối đầu toàn diện”.
“Việc tăng cường sức mạnh quân sự này có thể được sử dụng như một con bài mặc cả, và thực tế đúng là như vậy, nhưng nó không loại bỏ nguy cơ trượt vào một cuộc đối đầu thảm khốc. Mỹ phải nhận ra rằng một cuộc chiến kiểu này sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho các đồng minh và bạn bè của họ trong khu vực trước khi gây hại cho các đối thủ và kinh nghiệm trong quá khứ đã chứng minh điều này”, ông Ezzat Saad cảnh báo.
Trong bối cảnh vấn đề làm giàu uranium, cơ chế kiểm chứng của IAEA và các lựa chọn đàm phán còn nhiều khác biệt, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nhiều lần kêu gọi các bên “tập trung vào con đường ngoại giao”.
“Tổng thư ký Liên hợp quốc hoan nghênh việc tiếp tục các cuộc đàm phán gián tiếp do Oman làm trung gian giữa Iran và Mỹ. Ông kêu gọi các bên tiếp tục làm việc với quyết tâm và thiện chí hướng tới một thỏa thuận lâu dài. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc thẩm định đầy đủ và toàn diện của IAEA là điều cần thiết cho bất kỳ giải pháp thành công nào đối với vấn đề hạt nhân Iran”, người phát ngôn của tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guteress, ông Stephan Dujarric nhấn mạnh.
Đáng chú ý, căng thẳng gia tăng trong bối cảnh giới chức Iran và Oman xác nhận các cuộc đàm phán kỹ thuật về chương trình hạt nhân sẽ được nối lại vào đầu tuần tới tại trụ sở Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ở Vienna, Áo. Giới quan sát cho rằng triển vọng ổn định khu vực sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng các bên duy trì đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và phát huy vai trò của các cơ chế đa phương trong kiểm chứng, giám sát.
