Pháo phản lực BM-21 Grad Venezuela bất lực trước cuộc đột kích bắt ông Maduro của Mỹ?

BM-21 Grad, hệ thống pháo phản lực đa nòng lắp trên xe tải với 40 ống phóng, được thiết kế để bắn loạt liên tiếp tạo mưa đạn bao phủ mục tiêu dọc bờ biển và ra tận ngoài khơi (Nguồn ảnh: Bộ Quốc phòng Venezuela/armyrecognition.com

Hệ thống pháo phản lực BM-21 Grad, còn được gọi là ‘Grad’ với ý nghĩa ‘mưa đá’, là một trong những vũ khí pháo binh phổ biến nhất trên thế giới do Liên Xô phát triển từ những năm 1960 và vẫn duy trì vai trò quan trọng trong các lực lượng vũ trang hiện đại.

Trong kho vũ khí của Venezuela, BM-21 Grad đóng góp đáng kể vào chiến lược phòng thủ lãnh thổ, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ, dẫn đến cuộc đột kích quân sự của Mỹ ngày 3/1 bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro.

Venezuela đã tiếp nhận 24 hệ thống BM-21 Grad từ Nga trong giai đoạn 2008-2011 như một phần của chương trình hiện đại hóa quân sự dưới thời Tổng thống Hugo Chávez, nhằm củng cố khả năng phòng thủ biên giới và bờ biển.

Những hệ thống này được tích hợp vào Lực lượng Vũ trang Quốc gia Bolivariana và thường được triển khai phối hợp với các đơn vị bộ binh, xe bọc thép cùng các loại pháo binh khác để hỗ trợ các chiến dịch phòng thủ.

Hệ thống pháo phản lực phóng loạt BM-21 Grad.

Trong những tháng cuối năm 2025, giữa lúc căng thẳng leo thang với Mỹ, Venezuela đã triển khai BM-21 Grad tại các vị trí chiến lược như trên bãi biển Lechería thuộc bang Anzoátegui, hướng ra biển Caribbean để đối phó với sự hiện diện của hạm đội Mỹ, bao gồm tàu sân bay lớn.

Theo armyrecognition.com, việc triển khai này nhấn mạnh khả năng tấn công nhanh chóng từ bờ biển nhưng trong cuộc đột kích thực tế của Mỹ vào đầu năm 2026, không có bằng chứng trực tiếp cho thấy BM-21 Grad được sử dụng hoặc bị phá hủy, có lẽ vì chiến dịch Mỹ tập trung vào không kích và đặc nhiệm nhắm vào cơ sở hạ tầng và mục tiêu điểm thay vì giao tranh mặt đất quy mô lớn.

Lực lượng Venezuela triển khai 15.000 quân cùng xe bọc thép, máy bay và các đơn vị hải quân dọc biên giới Colombia (Nguồn ảnh: Nhà nước Venezuela).

BM-21 Grad là hệ thống pháo phản lực di động dựa trên khung gầm xe tải 6x6, cho phép triển khai nhanh chóng và linh hoạt trên nhiều loại địa hình đa dạng, từ sa mạc đến rừng rậm, rất phù hợp với địa lý phức tạp của Venezuela.

Hệ thống sử dụng đạn rocket caliber 122mm với 40 ống phóng sắp xếp theo hình chữ nhật, mang lại khả năng bao phủ diện rộng thay vì tấn công chính xác cao.

Tầm bắn tiêu chuẩn đạt 20km với đạn 9M22U, nhưng có thể mở rộng lên đến 40km nếu sử dụng đạn nâng cấp như 9M521.

Toàn bộ 40 quả rocket có thể được phóng trong vòng 20 giây, mỗi quả nặng khoảng 66,6kg với đầu đạn nổ mạnh hoặc chùm, tạo nên mưa đạn gây thiệt hại lớn cho lực lượng bộ binh hoặc cơ sở hạ tầng đối phương.

Độ chính xác của hệ thống khoảng 1-2% tầm bắn, chủ yếu dùng để bao phủ khu vực rộng 1-2ha. Xe cơ sở thường là Ural-375D hoặc Ural-4320, đạt tốc độ tối đa 75 km/h và phạm vi hoạt động 750km, với thời gian triển khai chỉ 3-5 phút để sẵn sàng bắn và 7-10 phút để nạp đạn lại, do kíp lái 3-5 người vận hành, trong khi trọng lượng tổng thể khoảng 13,7 tấn khi đầy tải.

Từ góc độ công nghệ, BM-21 Grad đại diện cho thế hệ hệ thống phóng rocket đa nòng cơ khí-hóa học cổ điển, thiếu các tính năng dẫn đường chính xác cao so với các hệ thống phương Tây như M270 MLRS hoặc HIMARS.

Hệ thống pháo phản lực BM-21 Grad được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Ảnh: Military

Hệ thống ngắm bắn chủ yếu dựa trên cơ khí thủ công, với góc nâng từ 0° đến 55° và góc quay ngang ±102°, được hỗ trợ bởi hệ thống ổn định thủy lực để giảm rung lắc khi bắn.

Đạn dược sử dụng nhiên liệu rắn, cho phép phóng nhanh nhưng dễ bị ảnh hưởng bởi yếu tố thời tiết như gió hoặc mưa.

Tại Venezuela, hệ thống có thể đã được nâng cấp một phần với đạn dược hiện đại hơn từ Nga, chẳng hạn như rocket có hệ thống dẫn đường cơ bản dựa trên quán tính hoặc hỗ trợ GPS, nhằm tăng tầm bắn và độ chính xác so với phiên bản gốc.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc đột kích của Mỹ, các nguồn phân tích cho thấy BM-21 Grad không thể phát huy tác dụng do bị áp đảo bởi không quân Mỹ, với hơn 150 máy bay tham gia triệt hạ hệ thống phòng không Venezuela, mở đường cho đặc nhiệm mà không cần giao tranh pháo binh trực tiếp.

Theo aljazeera.com, sự kiện này nhấn mạnh hạn chế của BM-21 Grad trong tác chiến hiện đại, nơi hỏa lực số lượng lớn dễ bị vô hiệu hóa bởi tác chiến điện tử và không kích tầm xa.

BM-21 Grad vẫn là trụ cột trong kho vũ khí Venezuela nhờ tính di động cao, chi phí thấp và hỏa lực mạnh mẽ, nhưng sự kiện đột kích của Mỹ đầu năm 2026 đã lộ rõ những điểm yếu công nghệ của nó, nhấn mạnh nhu cầu nâng cấp như tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn đường để đối phó hiệu quả hơn với các mối đe dọa bất đối xứng.

Đào Cảnh