Phát động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026

Giảm rác từ nguồn

“Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” (From Clean Plates to Clean Cities), chủ đề năm nay tập trung vào một vấn đề đang gây áp lực ngày càng lớn đối với môi trường: lãng phí thực phẩm và chất thải thực phẩm. Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ trong năm 2022. Lượng thực phẩm này tương đương khoảng 19% tổng lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng. Lãng phí thực phẩm đồng nghĩa với lãng phí đất đai, nước, năng lượng và công sức đã sử dụng trong quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển và phân phối. Khi thực phẩm bị bỏ đi, lượng chất thải cần thu gom, vận chuyển và xử lý cũng tăng lên.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại sự kiện.

Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Đây là dòng chất thải có tỷ lệ lớn trong rác sinh hoạt nhưng nếu được phân loại và xử lý phù hợp vẫn có thể tạo ra giá trị thông qua tái sử dụng, ủ phân hoặc các hình thức xử lý khác.

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho rằng, một thành phố sạch trước hết phải giảm được lượng chất thải phát sinh, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Do đó, việc giảm tổn thất, lãng phí thực phẩm giúp giảm lượng chất thải phải xử lý, đồng thời tiết kiệm đất đai, nước, năng lượng và công sức của người sản xuất. Với chất thải hữu cơ và phụ phẩm, nếu được quản lý phù hợp, có thể tái sử dụng, tái chế hoặc tạo ra giá trị mới.

Để thông điệp “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” đi vào thực tế, Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho rằng, cần bắt đầu từ những thay đổi ngay tại nguồn, từ cách sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến phân loại, tái sử dụng và tái chế chất thải. Theo đó, một trong những yêu cầu trước tiên là giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn. Cùng với đó, phân loại chất thải tại nguồn cần trở thành nền tảng của quản lý chất thải hiện đại, qua đó tạo điều kiện thu hồi vật liệu có khả năng tái sử dụng, tái chế và giảm lượng chất thải phải xử lý.

Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 có sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam đánh giá, việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026 là vấn đề vừa mang ý nghĩa môi trường, vừa liên quan đến an ninh lương thực và phát triển đô thị. "Giảm lãng phí thực phẩm có thể góp phần tăng cường an ninh lương thực, xây dựng đô thị lành mạnh hơn và hỗ trợ các mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam",  bà Pauline Tamesis nhấn mạnh.

Đưa vật liệu tái chế trở lại sản xuất

Cùng với giảm chất thải thực phẩm, phân loại và thu hồi vật liệu tái chế là một nội dung được Hà Nội triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026. Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thí điểm 100 điểm phân loại và thu hồi vật liệu tái chế (HUB) tại khu vực từ Vành đai 2 vào trung tâm thành phố, đồng thời phát động chương trình cộng đồng “21 ngày phân loại”.

Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 có sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu.

Phó Tổng Giám đốc URENCO Nguyễn Thanh Sơn cho biết, việc triển khai các HUB nhằm tạo thêm điểm tiếp nhận thuận tiện để người dân đưa vật liệu tái chế đến đúng nơi, qua đó giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý cuối cùng. Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, thành phố sạch hơn không thể chỉ dựa vào việc tăng khối lượng thu gom và xử lý. Nếu giấy, nhựa, kim loại và các vật liệu còn giá trị bị bỏ chung với rác thực phẩm, khả năng thu hồi sẽ giảm, trong khi chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý tăng lên. Ngược lại, phân loại ngay tại nơi phát sinh giúp giữ lại chất lượng của vật liệu và tạo điều kiện đưa chúng trở lại hoạt động sản xuất.

Tại 100 HUB, vật liệu tái chế được tiếp nhận, phân loại, cân, ghi nhận và chuyển đến các đơn vị tiếp nhận phù hợp. Bản đồ số được sử dụng để người dân tìm điểm thu hồi và hỗ trợ tổ chức thu gom. Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý trong cách tổ chức thu hồi rác tái chế tại đô thị. Thay vì để toàn bộ chất thải đi theo một dòng thu gom, việc hình thành các điểm tiếp nhận riêng tạo điều kiện tách vật liệu có giá trị ngay từ đầu.

URENCO triển khai chương trình “21 ngày phân loại”.

URENCO cũng triển khai chương trình “21 ngày phân loại”, hướng tới việc hình thành thói quen phân loại rác thải trong các hộ gia đình, cơ quan, trường học, doanh nghiệp và khu dân cư. Theo URENCO, kết quả của chương trình không chỉ nằm ở khối lượng giấy, nhựa, kim loại được thu hồi mà còn ở việc người dân duy trì được thói quen phân loại sau thời gian phát động. Hoạt động kích hoạt 100 HUB và chương trình “21 ngày phân loại” được tổ chức tại Công viên Thống Nhất và nhiều địa điểm trên địa bàn Hà Nội. Người dân được hướng dẫn nhận biết, phân loại và đưa các loại vật liệu có khả năng tái chế đến điểm tiếp nhận.

Kích hoạt mạng lưới 100 điểm phân loại, thu hồi chất thải tái chế - các HUB.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên nhấn mạnh, bảo vệ môi trường cần trở thành một phần của văn hóa và nếp sống văn minh đô thị. “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” vì vậy không chỉ là một thông điệp của lễ phát động, mà cần được chuyển thành những việc làm cụ thể, thường xuyên và có thể đo đếm. Khi mỗi khâu trong chuỗi từ sản xuất đến tiêu dùng cùng giảm chất thải, lượng rác phải thu gom, vận chuyển và xử lý cũng sẽ được giảm theo. "Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân nhằm hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực và triển khai các nhiệm vụ về bảo vệ môi trường, quản lý chất thải, giảm lãng phí thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn", Thứ trưởng Lê Trọng Yên chia sẻ.