Phật giáo Việt Nam với Hội Liên hữu Thanh niên Phật giáo Thế giới

Tác giả: Thích Thanh Tâm
Tiến sĩ chuyên ngành Quan hệ quốc tế; Giảng viên cơ hữu Đại học Văn Hiến, TP.HCM

1. Bối cảnh lịch sử và sự ra đời WFBY

1.1 Bối cảnh lịch sử

Trong thế kỷ XX, đặc biệt sau Thế chiến II, các phong trào tôn giáo quốc tế phát triển mạnh nhằm thúc đẩy hòa bình, liên kết tôn giáo và hợp tác quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa. Phật giáo không nằm ngoài xu hướng này, là thời điểm các tổ chức Phật giáo bắt đầu xây dựng mạng lưới toàn cầu, từ việc thu hút sự tham gia của nhiều truyền thống (Theravāda, Mahāyāna và Vajrayāna) cho tới đẩy mạnh vai trò xã hội và giao lưu văn hóa.

Vì vậy, nhu cầu kết nối không chỉ giới tăng ni và cư sĩ, mà còn cả thế hệ trẻ phật tử trở thành một mục tiêu chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của Phật giáo trên phạm vi thế giới.

Tổ chức tiền thân và là tổ chức mẹ của WFBY là Hội Liên hữu Phật giáo Thế giới (World Fellowship of Buddhists – WFB), được thành lập ngày 25/5/1950 tại Colombo, Sri Lanka, với đại biểu đến từ nhiều nước và truyền thống Phật giáo.

Mục tiêu của WFB là thúc đẩy đoàn kết, tăng cường thực hành và truyền bá giáo lý đức Phật, đồng thời phối hợp các hoạt động xã hội và nhân đạo trên phạm vi toàn cầu. Trong nhiều kỳ đại hội và hội nghị, WFB đã bàn thảo vấn đề cần có một tổ chức dành riêng cho thanh niên Phật tử – lực lượng được xem là “tương lai của Phật giáo”, nhằm tăng cường sự liên kết, hiểu biết và hoạt động cộng đồng giữa thanh thiếu niên từ các quốc gia khác nhau.

1.2 Sự ra đời WFBY

Ý tưởng thành lập một tổ chức quốc tế dành riêng cho thanh niên Phật giáo đã được đề cập từ nhiều năm trước, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động ngày càng mở rộng của các phong trào thanh niên trong Phật giáo ở Nhật Bản và các nước khác. Tuy nhiên, những nỗ lực ban đầu vẫn thiếu sự liên kết xuyên quốc gia. Đến lần họp đại hội WFB thứ chín tại Kuala Lumpur (Malaysia), một ủy ban được thành lập để xem xét tính khả thi của một tổ chức thanh niên Phật giáo quốc tế. Cuối cùng, trong đại hội WFB lần thứ mười tại Colombo, Sri Lanka, quyết định chính thức được thông qua để thành lập WFBY, mở ra một giai đoạn mới trong hợp tác thanh niên Phật giáo toàn cầu.

WFBY chính thức ra đời ngày 26/5/1972, tại hội trường của Colombo Young Men’s Buddhist Association (YMBA) tại Borella, Sri Lanka.[1] Ông Nemsiri Mutukumara (Sri Lanka) được bầu làm Chủ tịch đầu tiên. Đây là tổ chức thanh niên Phật giáo quốc tế đầu tiên và chính thức hoạt động trong khuôn khổ WFB nhưng với tư cách pháp nhân độc lập, được phép tổ chức các hoạt động thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm phục vụ thanh niên phật tử trên toàn thế giới.

2. Mục tiêu và tôn chỉ hoạt động của WFBY

2.1 Mục tiêu của WFBY

Thứ nhất, thúc đẩy hiểu biết và thực hành giáo lý đức Phật. Một trong những mục tiêu trung tâm của WFBY là tăng cường nhận thức và thực hành giáo lý của đức Phật trong giới trẻ, đặc biệt chú trọng vào việc nuôi dưỡng lòng tôn kính Tam bảo (Phật – Pháp – Tăng) cũng như lòng hiếu kính với cha mẹ và người lớn. Đây được xem là nền tảng đạo đức để phát triển nhân cách và hướng tới hòa bình trong xã hội.

Thứ hai, tăng cường đoàn kết và mạng lưới thanh niên phật tử toàn cầu. WFBY không chỉ là một tổ chức đơn lẻ mà còn là mạng lưới kết nối các trung tâm thanh niên Phật giáo tại các quốc gia và khu vực trên thế giới. Tổ chức này thúc đẩy sự phối hợp giữa các trung tâm khu vực để tạo điều kiện cho thanh niên giao lưu, học hỏi, và hợp tác.

Thứ ba, hoạt động trong các lĩnh vực xã hội – nhân đạo. Ngoài mục tiêu tôn giáo, WFBY còn mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực xã hội, kinh tế, văn hóa, giáo dục, giải trí và nhân đạo. Các chương trình hội thảo, hoạt động tình nguyện, và dự án xã hội được tổ chức nhằm phát triển kỹ năng, kiến thức và giá trị đạo đức cho thanh niên.

Thứ bốn, xây dựng hòa bình và hợp tác quốc tế. Một tôn chỉ quan trọng không thể thiếu là thúc đẩy hòa bình, hòa hợp giữa các quốc gia và tôn giáo, đồng thời hợp tác chặt chẽ với WFB và các tổ chức cùng chí hướng – góp phần đưa Phật giáo trở thành tiếng nói nhân văn và hòa bình trong cộng đồng quốc tế.

2.2 Tôn chỉ hoạt động của WFBY

Thứ nhất, mở rộng mạng lưới. Cho đến nay, WFBY đã mở rộng thành viên lên tới hơn 38 trung tâm vùng tại 18 quốc gia,[2] và tiếp tục phát triển thêm các trung tâm khu vực trên các châu lục, thể hiện tính toàn cầu trong kết nối thanh niên Phật tử.

Thứ hai, sự kiện và giao lưu quốc tế. WFBY đi đầu trong việc tổ chức các chương trình trao đổi, hội thảo thanh niên Phật giáo quốc tế, khuyến khích giao lưu văn hóa, trao đổi tri thức và học hỏi thực hành Phật giáo giữa thanh niên từ nhiều truyền thống khác nhau.

Ví dụ, các chuyến đi văn hóa Phật giáo là dịp để tăng sự hiểu biết lẫn nhau và thể hiện tinh thần đoàn kết.

3. Các kỳ Đại hội của WFBY

WFBY không tổ chức đại hội độc lập riêng rẽ theo chu kỳ riêng; thay vào đó, mỗi kỳ Đại hội của WFBY được tổ chức đồng thời với Đại hội của WFB, bắt đầu từ khi WFBY ra đời.

4. Đặc điểm và bản chất tổ chức các Đại hội WFBY

4.1 Đồng tổ chức với Đại hội WFB

Tất cả các kỳ Đại hội đồng WFBY đều diễn ra song song với Đại hội đồng WFB, nghĩa là giới thanh niên phật tử tham gia cùng hệ thống đại biểu lớn hơn của WFB. Điều này mang lại ưu thế tiếp cận và thảo luận cùng các lãnh đạo Phật giáo quốc tế; đảm bảo tiếng nói thanh niên phật tử được lồng ghép trong các nghị quyết chung về phát triển Phật giáo và nhân loại; và khuyến khích hợp tác giữa các tổ chức thanh niên Phật giáo quốc tế thông qua mạng lưới WFBY.

4.2 Nội dung nghị sự thanh niên

Mặc dù thông tin chi tiết từng chương trình nội bộ Đại hội WFBY thường không được công bố rộng rãi như nghị trình WFB, các chủ đề và hoạt động thanh niên thường bao gồm: Các phiên thảo luận chuyên đề liên quan đến vai trò thanh niên phật tử trong xã hội toàn cầu; trao đổi văn hóa và giáo dục giữa các thành viên từ những quốc gia và truyền thống Phật giáo khác nhau; chia sẻ dự án nhân đạo - xã hội do thanh niên Phật giáo tổ chức trong nước và quốc tế. Đây là phần nội dung quan trọng phản ánh sứ mệnh của WFBY trong việc kết nối và phát huy vai trò năng nổ của giới trẻ Phật giáo toàn cầu.

5. Sự liên hệ và tương tác giữa WFBY và Phật giáo Việt Nam

Thứ nhất, PGVN trong bối cảnh Phật giáo quốc tế. PGVN từ lâu đã có truyền thống tham gia và kết nối với các tổ chức Phật giáo quốc tế; là thành viên của nhiều mạng lưới quốc tế và tham gia sâu rộng các diễn đàn Phật giáo toàn cầu để trao đổi kinh nghiệm hoằng pháp, đối thoại liên tôn và thúc đẩy hòa bình thế giới. Việc này giúp vị thế PGVN không chỉ nằm trong nước mà còn được tôn trọng trong cộng đồng Phật giáo quốc tế.

Trong các tài liệu chính thức và báo chí quốc tế hiện hữu, ít có ghi chép trực tiếp về WFBY như một tổ chức chính thức có quan hệ với PGVN, khiến việc minh định cơ chế liên hệ này cần dựa trên các ví dụ hoạt động cụ thể và các tổ chức thanh niên Phật giáo liên quan.

Thứ hai, tương tác qua tổ chức thanh niên Phật giáo. Trong phạm vi hoạt động thanh niên Phật giáo quốc tế, WFBY là mạng lưới kết nối các trung tâm thanh niên Phật giáo toàn cầu với mục tiêu thúc đẩy giáo lý Phật giáo trong giới trẻ, hòa bình và hợp tác quốc tế. WFBY hiện có 38 trung tâm tại 18 quốc gia và khu vực trên thế giới, với nhiều hoạt động trao đổi văn hóa – Phật sự giữa các quốc gia thành viên. Mối tương tác gần gũi giữa WFBY và PGVN thể hiện một phần qua đại diện các tổ chức thanh niên PGVN tham gia vào các hoạt động quốc tế của WFBY. Gia Đình Phật Tử Việt Nam (GĐPTVN) được ghi nhận tham dự các đại hội và hoạt động quốc tế có liên quan đến WFBY và cộng đồng thanh niên Phật giáo toàn cầu. Trong Đại hội Huynh trưởng GĐPTVN trên thế giới (nhiệm kỳ IV), ban lãnh đạo WFBY đã gửi lời chúc mừng và đánh giá cao đóng góp của GĐPTVN trong việc quảng bá giáo pháp cho thế hệ trẻ và thúc đẩy quan hệ quốc tế trong cộng đồng Phật giáo. Điều này cho thấy sự hiện diện thực tế của tổ chức thanh niên PGVN trong không gian hoạt động của WFBY, qua đó đóng góp vào mạng lưới thanh niên Phật giáo toàn cầu và tạo cầu nối giữa PGVN với các phong trào tương đồng ở nước ngoài.

Thứ ba, gia tăng trao đổi trong khuôn khổ WFB. PGVN là một trong những thành viên sáng lập của tổ chức WFB từ năm 1950, điều này đặt nền tảng cho các mối tương tác mở rộng trong các lĩnh vực con người, tư tưởng, và tổ chức. Thông qua việc PGVN thường xuyên gửi đại biểu tham dự các đại hội WFB và các phiên song song của WFBY, các phật tử người Việt có cơ hội tiếp xúc, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm về giáo dục thanh niên Phật tử với các phái đoàn quốc tế.

Phần lớn các báo cáo truyền thông của PGVN thường tập trung vào toàn bộ các hoạt động WFB, việc tổ chức Hội nghị WFBY kéo dài song song với đại hội WFB thể hiện rằng sự liên hệ này không hề tách biệt, và PGVN tham dự các phiên dành cho thanh niên.

Thứ bốn, ý nghĩa và hướng phát triển, tăng cường hợp tác đào tạo lãnh đạo trẻ và mở rộng mạng lưới hợp tác khu vực và quốc tế, liên kết với giáo dục Phật pháp và xã hội. Sự liên hệ giữa WFBY và PGVN mở ra cơ hội để đào tạo và phát triển lãnh đạo trẻ trong cộng đồng Phật tử, chuẩn bị cho thế hệ kế thừa có năng lực quốc tế và tinh thần nhân văn sâu sắc.

Việc tham gia các chương trình trao đổi, hội nghị giúp thanh niên PGVN mở rộng kiến thức, kỹ năng quản lý dự án, và hiểu biết sâu sắc hơn về Phật giáo trong bối cảnh đa văn hóa.

Hiện tại WFBY triển khai các khối khu vực nhằm kết nối chặt chẽ hơn các tổ chức thành viên trong cùng vùng địa lý. Việt Nam có thể tham gia vào các khối này thông qua các tổ chức thanh niên Phật giáo trong nước, tăng cường phối hợp với các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Malaysia… trong các hoạt động giao lưu văn hóa – phật sự chung. PGVN có thể tận dụng mối liên hệ với WFBY để xây dựng những chương trình giáo dục Phật pháp toàn diện hơn, tích hợp các giá trị như hòa bình, từ bi và phát triển bền vững cho thanh thiếu niên.

Kết luận

Từ khi ra đời đến nay, WFBY không chỉ là một tổ chức thanh niên Phật giáo mà còn là nền tảng kết nối giá trị Phật giáo với các vấn đề nhân văn toàn cầu. Thông qua việc đào tạo thanh niên thành những nhà lãnh đạo có tư tưởng nhân bản, tổ chức này góp phần xây dựng cộng đồng thanh niên có tư duy hòa bình, đạo đức và trách nhiệm xã hội; tạo cầu nối giữa Phật giáo và các phong trào xã hội – nhân đạo; góp phần đưa tiếng nói Phật giáo vào các diễn đàn quốc tế về hòa bình và phát triển bền vững.

Là tổ chức quốc tế quan trọng trong hệ sinh thái Phật giáo toàn cầu, lịch sử của WFBY phản ánh bối cảnh chuyển dịch của Phật giáo từ truyền thống sang bước chân hội nhập, đặt giới trẻ vào vị trí trung tâm của sứ mệnh Phật giáo trong thế giới hiện đại là nuôi dưỡng nhân cách, thúc đẩy hòa bình và kết nối nhân loại thông qua giáo lý của đức Phật. Việc phát triển các chương trình hợp tác chính thức, tham gia sâu hơn vào các hoạt động của WFBY, xây dựng mạng lưới thanh niên PGVN kết nối với bạn bè quốc tế là những hướng gợi mở thiết thực để tăng cường vị thế và ảnh hưởng của PGVN trong cộng đồng Phật giáo thanh niên toàn cầu.

Trung ẩn sơn, Thiệu Long tự, 4/2026

Tác giả: Thích Thanh Tâm
Tiến sĩ chuyên ngành Quan hệ quốc tế; Giảng viên cơ hữu Đại học Văn Hiến, TP.HCM

***

Tài liệu tham khảo:
1. Cobb, J. B. (2010), The role of Buddhism in the 21st century, World Wisdom.
2. Harvey, P. (2013), An introduction to Buddhism: Teachings, history and practices (2nd ed.), Cambridge University Press.
3. Keown, D. (2018), Buddhism: A very short introduction (2nd ed.), Oxford University Press.
4. Queen, C. S., & King, S. B. (Eds.). (1996), Engaged Buddhism: Buddhist liberation movements in Asia, State University of New York Press.
5. United Nations. (2019), Vesak and the role of Buddhism in global peace and sustainable development, UN Publications.
6. WFBY, World Fellowship of Buddhist Youth Mission, https://wfby.org/wfby-mission/
7. WFBY, History of World Fellowship of Buddhist Youth, https://wfby.org/history-of-wfby/

Chú thích:
[1] Địa chỉ: 616 Benjasiri Park, Sukhumvit 24, Soi Medhinivet, Sukhumvit Road, Klong Toey, Bangkok 10110, Thailand. Phone: +66(0)2-661-1284-7/ Fax: +66(0)2-661-0555/ info@wfby.org / https://wfby.org
[2] Today, WFBY membership has expanded to 38 regional Centers in 18 countries. (https://wfby.org/name-of-organization-and-country/)