Phát hành trái phiếu tăng chậm lại, lãi suất tiệm cận đỉnh lịch sử

Hoạt động phát hành chậm lại, chủ yếu

Theo quan sát của S&I Ratings, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) chậm lại trong quý 3/2026 với chỉ 153 đợt phát hành thành công, tổng giá trị đạt 179,4 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh 26% so với quý 2. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, giá trị phát hành tăng nhẹ 7,8% trong quý 3 và tăng 6,7% trong 9 tháng đầu năm.

Mặc dù thị trường chung chậm lại, song kênh phát hành công chúng lại ghi nhận kết quả ấn tượng với 16 đợt phát hành thành công trong quý vừa qua, tương đương tổng giá trị 31,6 nghìn tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất ghi nhận được từ trước đến nay. Các ngân hàng thương mại vẫn là các chủ thể phát hành có lợi thế lớn và chiếm tỷ trọng lớn nhất ở hình thức này, với 8/16 đợt phát hành, giá trị phát hành chủ yếu vào khoảng 1-3 tỷ đồng, riêng Agribank phát hành thành công 15.000 tỷ đồng.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, đã có 464,1 nghìn tỷ TPDN được phát hành. Trong khi đó, giá trị trái phiếu đáo hạn và mua lại trước hạn là 132,8 nghìn tỷ (+5,7%) và 228,6 nghìn tỷ (-4,5%), giá trị trái phiếu phát hành ròng là 102,6 nghìn tỷ.

Như vậy, tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành chỉ tăng nhẹ 7,1% so với cuối năm 2025, đạt 1,54 triệu tỷ đồng.

So với tốc độ tăng trưởng GDP là 9% trong 9 tháng đầu năm 2026 và tăng trưởng tín dụng là 11,59%, thị trường TPDN tăng trưởng tương đối chậm trong năm 2026.

Theo S&I Ratings, nhu cầu tín dụng cao đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng mạnh, tác động đáng kể tới chi phí vốn của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị các yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt sau khi Nghị định 200/2026/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực từ ngày 5/6/2026.

Lãi suất trái phiếu đã lên sát mức cao nhất giai đoạn 2022 - 2023

Trái phiếu ngân hàng chậm lại, lãi suất vượt đỉnh

Trong quý 3, nhóm Bất động sản không giữ được tốc độ phát hành cao như quý 2, số đợt phát hành thành công giảm từ 43 xuống 21 đợt, và giá trị phát hành giảm 55%. Mặc dù vậy, lượng phát hành của nhóm này trong quý 3 vẫn tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, lũy kế 9 tháng đầu năm tăng 121% so với cùng kỳ.

Theo S&I Ratings, một mặt, thị trường bất động sản khó khăn trong bối cảnh lãi suất tăng cao đã tác động không nhỏ tới lộ trình triển khai các dự án và chi phí vốn của các doanh nghiệp. Mặt khác, nhu cầu vốn rất lớn cho các dự án sẽ tiếp tục là động lực quan trọng để các doanh nghiệp bất động sản đẩy mạnh huy động vốn trái phiếu trong thời gian tới.

Lãi suất phát hành nhóm này đã tăng rất mạnh lên tới 12,5% - 13%/năm nhưng chưa bằng mức đỉnh giai đoạn trước (14%-14,5%/năm).

Trong khi đó, phát hành trái phiếu Ngân hàng trong quý đạt 120 nghìn tỷ đồng, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước và tăng 7% so với quý trước. Tuy nhiên, lượng phát hành lũy kế 9 tháng vẫn thấp hơn 20% so với cùng kỳ năm trước.

Theo S&I Ratings, cách tính LDR mới theo thông tư 50 (chỉ cho phép trái phiếu đủ điều kiện vốn cấp 2 được tính vào mẫu số của LDR) đã phần nào làm giảm động lực phát hành trái phiếu của các ngân hàng thương mại.

Trong quý 3, lãi suất coupon của nhóm Ngân hàng phổ biến trong khoảng 8% - 9,7%/năm, trung bình đạt 8,85%/năm, đã chính thức vượt đỉnh năm 2022 (trung bình là 8,7%/năm, cao nhất là 9,7%/năm).

Đặc biệt một số lô phát hành cao nhất đã vượt 10%/năm như của SACOMBANK (lãi suất cố định 10%/năm) và PVcomBank (bình quân lãi suất tiết kiệm cá nhân 12 tháng + 4,6%/năm, hiện tương đương khoảng 10,4%/năm).

Về mặt bằng chung lãi suất coupon TPDN đã tăng bình quân 250 điểm cơ bản, tuy nhiên tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể trong quý 3 khi lãi suất tiến dần đến mức đỉnh của giai đoạn 2022-2023.

Áp lực đáo hạn tiếp tục gia tăng

Bước sang quý 4/2026, áp lực đáo hạn TPDN sẽ gia tăng đáng kể khi tổng giá trị trái phiếu đến hạn thanh toán ước khoảng 93 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất trong năm. Trong đó, nhóm Bất động sản tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất với giá trị đáo hạn khoảng 46,9 nghìn tỷ đồng, tương đương gần một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.

Áp lực đáo hạn dự kiến sẽ chưa dừng lại trong năm 2026 mà tiếp tục gia tăng trong năm 2027. Theo ước tính của S&I Ratings, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn năm 2027 có thể đạt khoảng 276 nghìn tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026. Trong đó, riêng nhóm Bất động sản chiếm tới 156 nghìn tỷ đồng, tương đương 57% tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.

Do đó, hoạt động phát hành mới trong thời gian tới không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho các dự án mới mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu.

Bên cạnh áp lực đáo hạn, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng mạnh để phục vụ hàng loạt đại dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghiệp. Trong bối cảnh đó, TPDN tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng giúp bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, khả năng hấp thụ vốn của thị trường có thể chịu ảnh hưởng bởi bối cảnh lãi suất toàn cầu và trong nước duy trì ở mặt bằng cao. Kỳ vọng lạm phát còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cùng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế neo ở mức cao có thể khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao ít nhất trong nửa đầu năm 2027.

Đối với doanh nghiệp phát hành, điều này đồng nghĩa với chi phí vốn gia tăng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao hoặc nhu cầu huy động vốn lớn.