Phát hiện đầu tượng Phật 1.400 năm tuổi lúc đào đất, người đàn ông được thưởng 36 triệu đồng

Một người dân tại tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) đã bất ngờ phát hiện một đầu tượng Phật bằng đá có niên đại hơn 1.400 năm khi đang làm việc trên cánh đồng. Phát hiện này không chỉ giúp hoàn thiện một pho tượng Phật Bắc Tề từng bị thất lạc phần đầu suốt hơn hai thập kỷ mà còn mang ý nghĩa lớn đối với công tác nghiên cứu lịch sử, khảo cổ và nghệ thuật Phật giáo cổ đại.

Ngày 18/7, Bảo tàng thành phố Phần Dương (thuộc thành phố Lữ Lương, tỉnh Sơn Tây) đã tổ chức lễ tiếp nhận hiện vật do ông Hà Đông Thắng, một người dân ở làng Đông Triệu, thị trấn Tam Tuyền, tự nguyện hiến tặng.

Theo thông tin từ bảo tàng, đầu tháng 7/2026, trong lúc cày xới khu đất gần trang trại chăn nuôi lợn của gia đình, ông Hà Đông Thắng bất ngờ phát hiện một khối đá có hình dáng giống đầu tượng Phật. Nhận thấy đây có thể là hiện vật có giá trị lịch sử, người đàn ông lập tức báo cáo với chi bộ địa phương thay vì tự cất giữ hay mua bán.

Sau khi được các cơ quan chức năng phối hợp xác minh, ngày 4/7, hiện vật đã được bàn giao cho Bảo tàng Phần Dương để phục vụ công tác giám định.

Tại lễ trao tặng ngày 18/7, chính quyền thành phố đã trao bằng khen ghi nhận hành động của ông Hà Đông Thắng. Bảo tàng Phần Dương cũng trao khoản tiền thưởng trị giá 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) cùng giấy chứng nhận hiến tặng nhằm khuyến khích tinh thần bảo vệ di sản văn hóa.

Chia sẻ với truyền thông, ông Hà Đông Thắng cho biết điều khiến ông hạnh phúc nhất không phải số tiền thưởng mà là việc tên mình sẽ được lưu lại trong bảo tàng với tư cách người hiến tặng hiện vật. "Nhìn thấy tên mình được ghi trong bảo tàng, tôi cảm thấy vô cùng tự hào", ông nói.

Sau buổi lễ, nhiều du khách đã đến chụp ảnh lưu niệm cùng người nông dân này như một cách tri ân hành động đẹp của ông.

Qua quá trình đo đạc và giám định, các chuyên gia xác định đầu tượng được chế tác từ đá sa thạch địa phương, cao 37,5 cm, rộng 24 cm và dày 25,5 cm. Một số vị trí như tai trái và cánh mũi đã bị hư hại nghiêm trọng, bề mặt đá cũng xuất hiện nhiều dấu vết phong hóa tự nhiên sau hàng thế kỷ nằm dưới lòng đất.

Các nhà khảo cổ nhận định đây là tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của thời Bắc Tề (550-577). Pho tượng sở hữu những đặc trưng nghệ thuật nổi bật của giai đoạn này như khuôn mặt đầy đặn, vầng trán rộng, đôi mắt khép hờ, khóe miệng nở nụ cười nhẹ cùng những đường nét chạm khắc tinh giản nhưng tinh tế.

Theo các chuyên gia, phong cách điêu khắc Bắc Tề đánh dấu giai đoạn chuyển tiếp từ vẻ đẹp thanh thoát sang phong cách đầy đặn, trang nghiêm của nghệ thuật Phật giáo Trung Hoa, vì vậy hiện vật được đánh giá là một tác phẩm điêu khắc cổ có giá trị nghệ thuật rất cao.

Điều đặc biệt hơn cả là sau khi đối chiếu với hiện vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Phần Dương, các chuyên gia nhận thấy phần đầu tượng có nhiều điểm trùng khớp với một pho tượng Phật đứng được phát hiện tại cùng ngôi làng từ năm 2000.

Ngày 12/7, thông qua công nghệ quét 3D chuyên dụng, kết quả xác nhận đầu tượng và thân tượng thực sự thuộc cùng một pho tượng.

Ông Vương Trọng Chương, nguyên Giám đốc Bảo tàng Phần Dương, xúc động chia sẻ rằng bảo tàng đã lưu giữ phần thân pho tượng suốt 26 năm và nay cuối cùng cũng tìm lại được phần đầu bị thất lạc.

Việc "đầu - thân đoàn tụ" không chỉ giúp khôi phục nguyên vẹn một tác phẩm điêu khắc Phật giáo quý giá mà còn mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu về lịch sử truyền bá Phật giáo, hệ thống chùa chiền cũng như quá trình phát triển của vùng Phần Dương trong hơn một thiên niên kỷ qua.

Hiện đầu tượng Phật đã được bảo quản theo quy trình dành cho hiện vật khảo cổ. Bảo tàng Phần Dương cho biết sẽ sớm triển khai công tác phục dựng, bảo tồn và xây dựng không gian trưng bày để công chúng có cơ hội chiêm ngưỡng pho tượng sau khi được ghép hoàn chỉnh.

Sự kiện một người nông dân chủ động giao nộp cổ vật quý thay vì giữ làm tài sản cá nhân cũng được dư luận Trung Quốc đánh giá cao. Không chỉ góp phần bảo vệ di sản văn hóa, hành động của ông Hà Đông Thắng còn giúp hoàn thiện một báu vật nghệ thuật đã thất lạc hơn 1.400 năm, mang lại giá trị to lớn cho giới khảo cổ và lịch sử.