Phát hiện, điều trị sớm tiến tới chấm dứt bệnh lao

Bệnh nhân lao phổi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Hà Trung.

Tại Thanh Hóa, công tác phòng, chống lao luôn được xác định là nhiệm vụ y tế trọng tâm. Theo ghi nhận từ hệ thống y tế cơ sở, mỗi năm toàn tỉnh vẫn phát hiện hàng nghìn ca lao các thể, trong đó có không ít trường hợp đến khám khi bệnh đã tiến triển nặng.

Tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa nhiều bệnh nhân nhập viện với tổn thương phổi nặng; có người đã ho kéo dài hàng tháng nhưng chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường. Khi đến cơ sở y tế, bệnh đã tiến triển nặng, phải điều trị kéo dài, tốn kém và tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cho người thân trong gia đình.

Từ thực tế đó, chủ trương tổ chức khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm một lần theo Nghị quyết 72-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản. Khi người dân được tiếp cận dịch vụ khám sức khỏe thường xuyên, các dấu hiệu nghi ngờ lao sẽ được phát hiện sớm ngay từ tuyến cơ sở. Ngày 3/11/2025, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 18842/UBND-VHXH về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh lao trên địa bàn, triển khai thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 1393/TTg-KGVX ngày 27/10/2025. Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm kiểm soát và tiến tới thanh toán bệnh lao ra khỏi cộng đồng, bám sát Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chiến lược quốc gia phòng, chống lao đến năm 2030. Công văn cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân, từng bước xóa bỏ mặc cảm và kỳ thị đối với người bệnh lao. Đồng thời, ngành y tế được giao nhiệm vụ củng cố mạng lưới phòng, chống lao từ tỉnh đến cơ sở; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, giám sát, điều trị bệnh nhân, bảo đảm công tác phòng, chống lao được thực hiện liên tục, hiệu quả. Bên cạnh đó, việc đảm bảo nguồn lực tài chính cho công tác phòng, chống lao cũng được đặc biệt chú trọng; trong đó có chính sách hỗ trợ bệnh nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo trong quá trình chẩn đoán và điều trị. UBND các xã, phường phải đưa chỉ tiêu phòng, chống lao vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện trên địa bàn.

Để chủ động phòng ngừa bệnh lao, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa đã phối hợp với các sở, ban, ngành và các cơ sở y tế đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chủ động khám sức khỏe nhằm phát hiện bệnh lao tiềm ẩn để điều trị kịp thời, tránh bệnh tiến triển nặng. Cùng với đó, chương trình chống lao ưu tiên tăng cường các giải pháp phát hiện bệnh nhân, đặc biệt là phát hiện chủ động trong cộng đồng; bảo đảm chất lượng quản lý, điều trị, hướng tới mục tiêu thanh toán bệnh lao. Tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, các giải pháp chuyên môn cũng đang được triển khai mạnh mẽ. Hoạt động khám sàng lọc được mở rộng, ứng dụng kỹ thuật xét nghiệm Gene-Xpert giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, nâng cao độ chính xác. Mạng lưới quản lý, điều trị bệnh nhân lao tại cộng đồng tiếp tục được duy trì hiệu quả, tỷ lệ điều trị khỏi luôn ở mức cao.

Theo thạc sĩ, bác sĩ nội trú Vương Thị Hường, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, mỗi năm đơn vị tiếp nhận và điều trị hơn 3.000 bệnh nhân lao, với tỷ lệ khỏi bệnh trên 90%. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn khi một bộ phận người dân chưa chủ động đi khám, tâm lý e ngại, kỳ thị vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát bệnh.

Chủ đề năm 2026 không chỉ nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của quốc gia, mà còn đề cao sự tham gia chủ động của người dân. Thực tiễn cho thấy, khi người dân hợp tác, tuân thủ điều trị, công tác phòng, chống lao đạt hiệu quả rõ rệt; ngược lại, khi còn tâm lý giấu bệnh, bỏ dở điều trị, nguy cơ lây lan vẫn luôn hiện hữu. Việc triển khai khám sức khỏe định kỳ toàn dân, kết hợp lập sổ sức khỏe điện tử, sẽ tạo nền tảng quan trọng để quản lý sức khỏe liên tục, phát hiện sớm bệnh lao và nhiều bệnh lý khác. Đây không chỉ là giải pháp y tế mà còn là bước đi chiến lược nhằm giảm gánh nặng chi phí điều trị, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Khi mỗi người dân chủ động khám sức khỏe định kỳ, mỗi ca bệnh được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, mục tiêu chấm dứt bệnh lao sẽ từng bước trở thành hiện thực.

Bài và ảnh: Tô Hà