Phát hiện hành tinh cách Trái Đất 40 năm ánh sáng, có thể chứa tới 75% nước
Một hành tinh có kích thước lớn gấp khoảng 6 lần Trái Đất, được cho là chứa tới 75% nước và băng, vừa được phát hiện quay quanh một ngôi sao cách Hệ Mặt Trời khoảng 40 năm ánh sáng.

Hình ảnh mô phỏng của họa sĩ về hành tinh được cho là có 75% thành phần là nước (bên phải). Tuy nhiên, nhiệt độ khắc nghiệt khiến hành tinh này khó có thể duy trì sự sống. Ảnh minh họa: CFA
Theo trang Daily Mail (Anh), dù nhiệt độ bề mặt có thể lên tới 200 độ C, hành tinh này vẫn thu hút sự quan tâm của giới thiên văn học bởi những đặc điểm được đánh giá là gần với Trái Đất hơn bất kỳ ngoại hành tinh nào từng được phát hiện trước đó.
Các nhà khoa học nhận định nhiệt độ quá cao khiến hành tinh này khó có thể duy trì sự sống theo những điều kiện tương tự trên Trái Đất. Tuy nhiên, những dấu hiệu ban đầu cho thấy hành tinh có thể sở hữu một bầu khí quyển và phần lớn thành phần cấu tạo là nước, mở ra hướng nghiên cứu mới về các thế giới ngoài Hệ Mặt Trời.
Được đặt tên là GJ1214b, hành tinh này thuộc nhóm siêu Trái Đất (super-Earth), tức những hành tinh có kích thước lớn hơn Trái Đất nhưng nhỏ hơn các hành tinh băng khổng lồ như Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương.
GJ1214b quay quanh một ngôi sao lùn đỏ mang tên GJ1214, có độ sáng chỉ bằng khoảng 1/3.000 Mặt Trời. Tuy nhiên, do nằm rất gần ngôi sao chủ, chỉ cách khoảng 2,1 triệu km, hành tinh này có nhiệt độ bề mặt ước tính lên tới 200 độ C. Nó chỉ mất khoảng 38 giờ để hoàn thành một vòng quỹ đạo.
Đáng chú ý, GJ1214b được phát hiện nhờ hệ thống kính thiên văn đặt trên mặt đất có kích thước khá nhỏ, tương đương với những thiết bị mà nhiều nhà thiên văn nghiệp dư sử dụng.
Phát hiện này là kết quả của Dự án MEarth, sử dụng 8 kính thiên văn giống nhau, mỗi chiếc có đường kính khoảng 40,6 cm, để theo dõi 2.000 ngôi sao lùn đỏ. Đây là loại sao phổ biến nhất trong Dải Ngân hà.
Các kính thiên văn này liên tục theo dõi sự thay đổi độ sáng của những ngôi sao này nhằm tìm kiếm dấu hiệu cho thấy có hành tinh đi qua phía trước. Khi một hành tinh di chuyển qua giữa ngôi sao chủ và hướng quan sát từ Trái Đất, ánh sáng từ ngôi sao sẽ giảm nhẹ. Dựa vào mức độ suy giảm này, các nhà khoa học có thể xác định sự hiện diện của hành tinh, đồng thời tính toán mật độ để ước đoán thành phần cấu tạo.
Từ những dữ liệu thu được, giới nghiên cứu nhận định GJ1214b có thể gồm khoảng 75% nước và băng, phần còn lại chủ yếu là đá.
Nhà thiên văn học Zachory Berta, nghiên cứu sinh tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian, người phát hiện hành tinh này, cho biết: “Dù có nhiệt độ rất cao, đây dường như vẫn là một thế giới đại dương”.
Theo ông, GJ1214b nhỏ hơn, mát hơn và có nhiều đặc điểm gần với Trái Đất hơn bất kỳ ngoại hành tinh nào từng được biết đến.
Các nhà khoa học cũng phát hiện những dấu hiệu cho thấy có một lớp vật chất bao quanh hành tinh đang cản trở ánh sáng từ ngôi sao chủ. Nhiều khả năng đó là bầu khí quyển chứa hydro và heli.
Để tìm hiểu rõ hơn về thành phần của lớp khí quyển này, các nhà thiên văn học dự kiến sử dụng Kính viễn vọng Không gian Hubble để quan sát GJ1214b. Với khoảng cách tương đối gần Trái Đất, thiết bị này được kỳ vọng có thể phát hiện và xác định thành phần khí quyển của hành tinh.
Tiến sĩ David Charbonneau, người đứng đầu Dự án MEarth, nhận định: “Do hành tinh này nằm khá gần Trái Đất, kính Hubble có thể phát hiện bầu khí quyển và xác định thành phần của nó. Nếu thành công, đây sẽ là siêu Trái Đất đầu tiên được xác nhận có khí quyển, dù môi trường này có lẽ không phù hợp với sự sống như chúng ta đã biết”.
Phát hiện trên được công bố trên tạp chí khoa học Nature. Trong bài viết đi kèm, Giáo sư Geoffrey Marcy, nhà nghiên cứu ngoại hành tinh thuộc Đại học California, đưa ra những dự đoán về điều kiện trên GJ1214b.
“Hành tinh này có thể sở hữu một đại dương sâu bất thường. Với nhiệt độ bề mặt cân bằng vào khoảng 190 độ C do hấp thụ nhiệt từ ngôi sao chủ, nước trong đại dương có thể vẫn tồn tại ở trạng thái lỏng. Bao quanh hành tinh thậm chí có thể là một lớp khí quyển nóng ẩm, chứa nhiều hơi nước, tạo nên môi trường tương tự một phòng xông hơi”, Giáo sư Marcy nói.
