Phát hiện hành tinh có thể ở được ngay cạnh Trái Đất

Hành tinh mang tên GJ 3378b quay quanh một ngôi sao lùn đỏ thuộc chòm sao Hươu Cao Cổ (Camelopardalis). Theo nhà nghiên cứu, đây là một trong những “hàng xóm vũ trụ” gần nhất của Trái Đất được xác định có khả năng tồn tại nước ở dạng lỏng trên bề mặt.

“25 năm ánh sáng nghe có vẻ rất xa, nhưng Dải Ngân hà rộng khoảng 100.000 năm ánh sáng. Xét trên quy mô đó, đây gần như là hàng xóm sát vách Trái Đất”, nhà thiên văn học Paul Robertson tại Đại học California ở Irvine (Mỹ), cho biết.

Hình ảnh phác họa về khung cảnh nhìn từ bề mặt của hành tinh GJ 3378b. (Ảnh: Nikolai Berman/UC Irvine)

GJ 3378b lần đầu được các nhà thiên văn Pháp phát hiện năm 2024 bằng kính thiên văn Canada - Pháp - Hawaii đặt tại Mauna Kea. Tuy nhiên, các phân tích mới của nhóm nghiên cứu Mỹ cho thấy hành tinh này có thể giống Trái Đất hơn so với nhận định ban đầu.

Khi đó, GJ 3378b ước tính có khối lượng gấp 5,26 lần Trái Đất, khiến giới khoa học cho rằng đây là một “tiểu Hải Vương tinh” - nhóm hành tinh lớn, chủ yếu cấu tạo từ khí.

Tuy nhiên, sau khi quan sát lại bằng hai kính thiên văn độc lập, nhóm nghiên cứu xác định khối lượng thực của hành tinh chỉ khoảng 2,3 lần Trái Đất. Điều này khiến GJ 3378b được xếp gần hơn với nhóm “siêu Trái Đất” dạng đá - những hành tinh được xem là có tiềm năng hỗ trợ sự sống.

Các quan sát mới cũng cho thấy hành tinh hoàn thành một vòng quay quanh ngôi sao chủ trong 21 ngày, ngắn hơn mức 25 ngày được công bố trước đó. Khoảng cách quỹ đạo mới đưa GJ 3378b nằm trọn trong vùng có thể ở được, nơi nhiệt độ được cho là phù hợp để nước tồn tại ở dạng lỏng nếu hành tinh sở hữu bầu khí quyển.

Theo nhóm nghiên cứu, GJ 3378b nhận khoảng 90% lượng bức xạ mà Trái Đất nhận từ Mặt Trời, được xem là mức lý tưởng đối với một hành tinh có khả năng duy trì điều kiện sống.

Tuy nhiên, giới khoa học vẫn chưa thể khẳng định hành tinh này có khí quyển hay không.

Các sao lùn đỏ thường phát ra những luồng bức xạ mạnh cùng gió sao dữ dội có thể bào mòn hoặc cuốn bay khí quyển của các hành tinh xung quanh. Đây được xem là rào cản lớn đối với khả năng tồn tại sự sống trên những thế giới quay quanh loại sao này.

Hiện nay, Kính viễn vọng Không gian James Webb đang nghiên cứu khí quyển của nhiều ngoại hành tinh đá quanh sao lùn đỏ bằng phương pháp quang phổ quá cảnh. Tuy nhiên, GJ 3378b không đi qua phía trước ngôi sao chủ theo hướng quan sát từ Trái Đất nên không thể áp dụng kỹ thuật này.

Các nhà khoa học kỳ vọng phải tới những năm 2040, khi Đài quan sát Habitable Worlds Observatory của NASA dự kiến đi vào hoạt động, câu hỏi về bầu khí quyển của GJ 3378b mới có thể được giải đáp.

Dù vậy, các nhà nghiên cứu vẫn lạc quan bởi hành tinh này nằm ngay rìa khu vực chịu tác động mạnh nhất từ bức xạ sao, đồng nghĩa nó có thể đã tránh được những điều kiện khắc nghiệt nhất.

“Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là tìm kiếm các dấu hiệu sinh học”, nhà thiên văn học Michael Endl tại Đại học Texas ở Austin (Mỹ), cho biết. “Điều chúng tôi thực sự muốn biết là liệu con người có đơn độc trong vũ trụ hay không”.

Ông Endl cho biết thêm việc phát hiện các hành tinh quanh những ngôi sao gần Trái Đất sẽ giúp tăng cơ hội tìm ra dấu hiệu của sự sống ngoài hành tinh trong tương lai.