Phát hiện một nền văn minh cổ đại từng hưng thịnh ở vùng Amazon

Trải rộng trên diện tích khoảng 183.000 km² (71.000 dặm vuông), nền văn minh được đặt tên là Aquiry đã xây dựng các trung tâm lớn phục vụ mục đích chính trị và nghi lễ.

Địa điểm khảo cổ Fazenda Atlântica ở Acre, Brazil. Ảnh: M. Pärssinen & F. de Novaes

Bằng cách khảo sát một phần tiêu biểu của khu vực, các nhà nghiên cứu đã xác định được tàn tích của hơn 400 địa điểm kiến trúc nghi lễ đồ sộ được bảo tồn tốt, cùng với một số địa điểm định cư sau này.

Dựa trên việc ngoại suy kết quả nghiên cứu ra toàn bộ lãnh thổ của nền văn minh này, các nhà nghiên cứu đã đưa ra ước tính thận trọng về hơn 20.000 trung tâm nghi lễ bằng đất cổ đại. Địa điểm lớn nhất được biết đến có diện tích 50 ha.

Các cuộc khảo sát toàn diện và phương pháp định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ cho thấy lãnh thổ Aquiry - chiếm chưa đến 3% diện tích vùng Đại Amazon - đã là nơi sinh sống của 1,25–3 triệu người vào đầu thiên niên kỷ thứ nhất.

Người Aquiry đã đốt những khu rừng tre rậm rạp để khai hoang đất trồng ngô, bí và sắn, xây dựng các trung tâm nghi lễ đồ sộ và những con đường rộng dẫn đến đó.

Nền văn minh Aquiry cũng thực hành nghề làm vườn và quản lý các loài cây quý. Nghiên cứu cho thấy tác động của con người lên môi trường Amazon lớn hơn nhiều so với những gì người ta từng tin tưởng.

Các loại công trình đất đa dạng cùng bối cảnh địa hình của chúng.

Một số loài cây giàu protein trong khu vực, bao gồm cây hạt Brazil, cây cọ đào (cũng được đánh giá cao vì phần lõi cọ ăn được) và nhiều loại cây ăn quả khác đã được chứng minh là phản ánh sự tương tác lâu dài của con người.

Aquiry cũng thúc đẩy việc nhân giống các loài cây có ý nghĩa văn hóa, gây ảnh hưởng đến các loài khác.

Nền văn minh này cũng ảnh hưởng đến quá trình sản xuất carbon và cân bằng carbon của vùng Amazon cổ đại.

Nghiên cứu được thực hiện bằng cách sử dụng công nghệ quét laser từ trên không, hay còn gọi là LiDAR. Công nghệ này lập bản đồ địa hình bên dưới thảm thực vật, và cuộc khảo sát đã phát hiện ra hàng ngàn dấu vết của nền văn minh cổ đại ở những khu vực rừng mưa chưa từng được nghiên cứu trước đây.

Di tích khảo cổ Tequino ở Acre, Brazil. Nguồn: Đại học Helsinki

Việc quét laser bao phủ một khu vực rộng khoảng 4.500 km vuông (1.700 dặm vuông), hơn một nửa trong số đó được sử dụng để đánh giá có hệ thống các công trình đất của nền văn minh này.

"Chúng tôi đã bay theo các đường thẳng dài khoảng 450 km (280 dặm), lập bản đồ một dải rộng khoảng 1 km (0,6 dặm) cứ mỗi 10 km (6 dặm). Điều này cho phép chúng tôi bao phủ một khu vực liên tục lớn nhất có thể," GS Juha Hyyppä thuộc Viện Nghiên cứu Địa không gian Phần Lan, người chịu trách nhiệm thực hiện kỹ thuật của nghiên cứu, cho biết.

"Kích thước, hình dạng, phương pháp xây dựng và vị trí khác nhau của chúng phản ánh những đặc điểm địa lý và văn hóa riêng biệt của khu vực," giáo sư danh dự Risto Kalliola tại Đại học Turku nhận xét.

Theo truyền thuyết dân gian bản địa, những trung tâm này được xây dựng để thúc đẩy mối quan hệ giữa các cộng đồng và với những sinh linh quan trọng khác, đồng thời cũng là nơi diễn ra các cuộc tụ họp, đưa ra quyết định chính trị và thể hiện lòng hào phóng của thủ lĩnh. Các nghi lễ bao gồm múa nghi thức, âm nhạc, tiệc tùng, các cuộc thi đấu thể thao và các trò chơi bóng.

Thiếu nữ một bộ lạc trong rừng Amazon nhảy múa mừng nhà mới.