Phát huy giá trị danh lam thắng cảnh quốc gia Hang C2

Đó là nơi lưu giữ những dấu tích địa chất, khảo cổ và sinh thái có giá trị đặc biệt, vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, đã mở hướng bảo vệ, huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch của tỉnh.

Hang C2 đang được trình cấp có thẩm quyền xem xét, xếp hạng di tích cấp quốc gia

Giá trị độc đáo của di tích

Hang C2 là một trong những hang động thuộc hệ thống hang động núi lửa Krông Nô, được hình thành từ hoạt động phun trào của núi lửa Nâm B’Lang cách đây khoảng 689.000 - 199.000 năm. Dưới tác động của quá trình nguội lạnh, co rút thể tích và thoát khí của dòng dung nham, những đường ống ngầm dần hình thành, tạo nên cấu trúc hang động độc đáo trong lòng đá basalt.

Với tổng chiều dài 402 m, Hang C2 có đặc điểm phân nhánh, phân tầng cùng nhiều cấu trúc nguyên sinh. Bên trong hang, du khách có thể quan sát các giếng trời, thác dung nham, ngấn dung nham, đê dung nham, rãnh dung nham, cửa sổ dung nham và nhiều dạng thạch nhũ đặc biệt. Đáng chú ý, dấu tích dòng chảy dung nham trên nền hang tạo thành hình tượng giống một con cá sấu đang hướng ra cửa hang, mang đến nét riêng hiếm gặp. Những dấu tích này tạo nên vẻ đẹp tự nhiên và phản ánh sinh động quá trình hình thành, biến đổi của địa hình núi lửa. Bên cạnh đó, Hang C2 còn mang các dấu tích cổ sinh thể hiện qua những khuôn cây in trên thành hang. Đây là bằng chứng về sự tương tác giữa dòng dung nham nóng với thảm thực vật cổ trong quá trình phun trào, góp phần cung cấp tư liệu quan trọng cho nghiên cứu lịch sử địa chất và môi trường tự nhiên của khu vực.

Cùng với giá trị về địa chất, Hang C2 còn chứa đựng những dấu tích khảo cổ học. Các đợt khảo sát, nghiên cứu, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều di vật như: mảnh gốm, cuội thạch anh có dấu vết ghè đẽo, thổ hoàng, xương động vật và những đoạn xương người có khả năng liên quan đến hoạt động mai táng. Đặc biệt, 36 mảnh gốm được tìm thấy trên mặt nhánh hang có hoa văn in lõm, khắc vạch, văn thừng và văn chải. Những đặc trưng này có nét tương đồng với đồ gốm thời đại đá mới, với niên đại ước khoảng 4.000 - 5.000 năm trước. Đã có thấy từ xa xưa ở nơi này đã có cư dân tiền sử sinh sống, khẳng định Hang C2 là một bộ phận quan trọng trong không gian di sản khảo cổ của hệ thống hang động núi lửa Krông Nô.

Nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Nâm Nung, thắng cảnh Hang C2 được bao bọc bởi hệ sinh thái rừng gỗ tự nhiên lá rộng nửa rụng lá, với hệ động, thực vật phong phú. Sự kết hợp giữa cảnh quan rừng, địa hình núi lửa và không gian hang động tạo nên một chỉnh thể thiên nhiên có giá trị nghiên cứu, giáo dục và bảo tồn đa dạng sinh học.

Đoàn chuyên gia khảo sát các điểm di sản tại Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông

Bảo vệ di sản gắn với phát triển du lịch

Đặc biệt, Hang C2 nằm trên địa bàn xã Nam Đà, nơi có 19 dân tộc cùng sinh sống, trong đó cộng đồng M’nông, Êđê và nhiều dân tộc thiểu số khác vẫn lưu giữ những nét văn hóa truyền thống đặc sắc. Không gian văn hóa cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, đan lát, các lễ hội và nghi lễ cộng đồng là những nguồn tài nguyên văn hóa có thể kết nối với hoạt động tham quan di sản. Từ lợi thế này, Di tích danh lam thắng cảnh Hang C2 có điều kiện phát triển các sản phẩm du lịch gắn với khám phá địa chất, trải nghiệm thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa bản địa. Du khách không chỉ được ngắm nhìn những cấu trúc dung nham độc đáo mà còn có cơ hội tìm hiểu đời sống, phong tục, tập quán, thưởng thức ẩm thực và tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Đây cũng là hướng phát triển có ý nghĩa trong việc tạo thêm sinh kế, mở rộng cơ hội tham gia làm du lịch cho người dân địa phương.

Với lợi thế nằm cách trung tâm xã Nam Đà khoảng 15 km, đường vào khu vực đã được đầu tư nâng cấp, trải đá đến tận cửa hang, tạo thuận lợi cho hoạt động tham quan. Lối tiếp cận tham quan hang tương đối dễ dàng, không đòi hỏi các thiết bị chuyên dụng. Được xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, Hang C2 là cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi để thực hiện các giải pháp bảo vệ lâu dài. Bảo tàng Lâm Đồng phối hợp với UBND xã Nam Đà đã tiến hành khoanh vùng bảo vệ di tích với tổng diện tích khoảng 19,3 ha, nhằm gìn giữ cảnh quan, địa hình, địa mạo, hệ sinh thái và các yếu tố gốc cấu thành thắng cảnh. Đây là bước quan trọng trong việc kiểm soát các hoạt động để bảo vệ tính nguyên vẹn của di sản.

Thạch nhũ trên trần hang

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: “Thời gian tới, ngành văn hóa, thể thao và du lịch sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền để người dân, du khách nâng cao ý thức gìn giữ cảnh quan, môi trường sinh thái. Nghiên cứu xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp với đặc điểm địa chất địa mạo của hang động núi lửa, lấy giá trị khoa học và tính nguyên bản của di sản làm nền tảng. Phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo tồn văn hóa truyền thống, khuyến khích cung cấp dịch vụ và tham gia chuỗi hoạt động du lịch, từ đó tạo sự hài hòa giữa phát triển và bảo vệ di sản lâu dài”.

Với những giá trị nổi bật về địa chất, khảo cổ, đa dạng sinh học và văn hóa, Hang C2 không chỉ là một điểm nhấn trong hệ thống hang động núi lửa Krông Nô mà còn góp phần làm phong phú thêm nguồn tài nguyên di sản của Lâm Đồng. Nếu được bảo vệ và khai thác đúng hướng, nơi đây sẽ trở thành điểm đến có sức hấp dẫn đối với du khách yêu thích khám phá thiên nhiên, nghiên cứu khoa học và trải nghiệm văn hóa bản địa, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch của tỉnh.