Phát huy hiệu quả đầu tư công, khơi thông các điểm nghẽn hạ tầng, tạo động lực cho phát triển

Đầu tư công phải đi trước để mở đường cho phát triển

Làm rõ vai trò của đầu tư công, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường nhấn mạnh, đầu tư công không chỉ là nguồn lực đầu tư xây dựng mà phải thực sự trở thành công cụ dẫn dắt phát triển, tạo động lực thu hút đầu tư xã hội, mở rộng dư địa tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô. Vì vậy, công tác chuẩn bị đầu tư phải đi trước một bước, nhất là việc xây dựng nhà ở, khu tái định cư trước khi triển khai các dự án giao thông, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng đô thị quy mô lớn.

Trong đó, tái định cư không phải là công việc phát sinh trong quá trình triển khai dự án mà là một cấu phần bắt buộc, cần được chuẩn bị ngay từ đầu để bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng và quyền lợi của người dân.

Quang cảnh Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII. Ảnh: Quang Thái

Đối với kế hoạch vốn đầu tư công năm 2027, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, việc bố trí nguồn vốn phải có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các công trình có sức lan tỏa lớn, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn cấp bách và tạo động lực phát triển mới. Nguồn lực cần tập trung cho các dự án chuyển tiếp, dự án quan trọng quốc gia, dự án liên vùng, hệ thống đường sắt đô thị, công trình thoát nước, xử lý môi trường và hạ tầng kỹ thuật trọng yếu.

Kế hoạch vốn phải gắn với khả năng hấp thụ vốn, tiến độ giải ngân và trách nhiệm của người đứng đầu; thực hiện phương châm “có mặt bằng đến đâu, thi công đến đó”, không để xảy ra tình trạng vốn chờ mặt bằng hoặc mặt bằng chờ dự án.

Đặc biệt, đối với các dự án giao thông chiến lược, thành phố cần quán triệt nguyên tắc “4 một”, gồm: Một tuyến - một chủ đầu tư chính - một kế hoạch tổng thể - một tiến độ điều hành thống nhất. Qua đó bảo đảm thi công đồng bộ, hoàn thành đến đâu đưa vào khai thác đến đó, khắc phục tình trạng đường chờ cầu, cầu chờ đường, mặt bằng chờ tái định cư hoặc công trình hoàn thành nhưng chưa kết nối đồng bộ hạ tầng kỹ thuật.

Đồng chí Nguyễn Phi Thường cho rằng, cần tiếp tục quán triệt quan điểm "hạ tầng đi trước một bước", lấy đầu tư hạ tầng làm động lực dẫn dắt quy hoạch, mở rộng không gian phát triển và giải quyết các điểm nghẽn của Thủ đô.

Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Để bảo đảm tiến độ triển khai đồng loạt các dự án lớn, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất thành phố triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp gồm: Kiềm chế tổng cầu; tăng nguồn cung; minh bạch giá và nâng cao năng suất sản xuất. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát đầu cơ, thao túng thị trường vật liệu xây dựng và điều phối nguồn lao động liên vùng nhằm hạn chế tình trạng khan hiếm nhân lực, biến động giá vật liệu.

Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú khẳng định, đầu tư công không chỉ là công cụ điều hành ngân sách mà còn là đòn bẩy mở đường cho phát triển. Từng đồng vốn đầu tư công phải được bố trí đúng trọng tâm, đúng địa chỉ và được giải ngân đúng tiến độ để phát huy hiệu quả cao nhất.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Tú cho biết, nguồn vốn đầu tư công năm 2027 dự kiến tăng so với năm 2026. Phần tăng thêm chủ yếu từ ngân sách thành phố, nguồn hỗ trợ của Trung ương và phát hành trái phiếu để tập trung đầu tư các công trình trọng điểm, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị.

Năm 2027 được xác định là năm bứt tốc thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, vì vậy thành phố cần xây dựng đồng bộ các kịch bản huy động vốn, giải ngân, hấp thụ vốn và điều chuyển vốn. Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội đề nghị, các xã, phường tập trung tháo gỡ khó khăn trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất, tạo quỹ đất sạch phục vụ tái định cư, qua đó bảo đảm nguồn thu ngân sách và nâng cao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công.

Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú cho biết đơn vị có kết quả giải ngân tốt sẽ được ưu tiên bố trí vốn. Ảnh: Quang Thái

Phân bổ vốn trong thời gian tới sẽ dựa trên khả năng hấp thụ và hiệu quả giải ngân của từng đơn vị, không phân bổ bình quân; đơn vị có kết quả giải ngân tốt sẽ được ưu tiên bố trí vốn để nâng cao hiệu quả sử dụng đầu tư công và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế của Thủ đô.

Đẩy nhanh cải tạo, xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ

Đối với Dự án đầu tư xây dựng, tu bổ sung yếu hệ thống đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT), Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thành Nam nhấn mạnh, đây là dự án hạ tầng đặc biệt quan trọng, không chỉ bảo đảm an toàn hệ thống thủy lợi mà còn góp phần giải quyết đồng thời các bài toán về môi trường, thoát nước, giao thông và phát triển đô thị của Thủ đô.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nam, hệ thống sông Nhuệ là công trình thủy lợi liên tỉnh của Hà Nội và Ninh Bình, có vai trò cấp nước cho hơn 64.000ha đất canh tác, tiêu thoát nước, phòng chống lũ và đáp ứng nhiều nhu cầu cấp nước khác. Toàn tuyến dài 74km, từ cống Liên Mạc đến cống Lương Cổ (sông Đáy, tỉnh Ninh Bình), trong đó đoạn qua Hà Nội dài hơn 60km, đi qua 19 xã, phường theo trục Bắc - Nam.

Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh trong những năm gần đây khiến hệ thống sông Nhuệ chịu áp lực rất lớn. Nhiều đoạn từ Liên Mạc đến Vành đai 4 bị thu hẹp lòng sông, mặt cắt thoát nước không còn đáp ứng yêu cầu, thường xuyên quá tải khi xảy ra mưa lớn, gây ngập úng tại các khu dân cư, khu sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và nhiều công trình hạ tầng ở cả khu vực nội thành và ngoại thành.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thành Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Cùng với đó, nguồn nước sông Nhuệ ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng do tiếp nhận nước thải từ các khu đô thị, cơ sở sản xuất chưa qua xử lý theo quy định, ảnh hưởng lớn đến môi trường và đời sống người dân.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc triển khai dự án là yêu cầu cấp bách nhằm tháo gỡ đồng thời các điểm nghẽn về chống ngập, cải thiện môi trường, phát triển giao thông và chỉnh trang đô thị.

Dự án bao gồm các hạng mục cải tạo, nạo vét lòng sông, kè bờ, xây dựng các công trình trên tuyến; đầu tư đường giao thông, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hệ thống thu gom nước thải dọc hai bờ sông; xây dựng các nhà máy xử lý nước thải để bảo đảm đồng bộ toàn tuyến. Dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2029, đồng thời kết nối với các dự án lớn của thành phố, như: Đầu mối Liên Mạc, đầu mối sông Nhuệ…

Đồng tình với chủ trương đầu tư, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hà Đông Nguyễn Thanh Xuân cho rằng, dự án có đầy đủ cơ sở pháp lý, phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Quy hoạch thoát nước Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Quy hoạch tiêu nước hệ thống sông Nhuệ và các định hướng phát triển của thành phố.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Xuân, trên địa bàn phường Hà Đông, dự án đi qua khoảng 3,5km, chủ yếu qua khu dân cư hiện hữu nên công tác giải phóng mặt bằng sẽ gặp nhiều khó khăn. Qua rà soát sơ bộ, có khoảng 900 hộ dân bị thu hồi đất, trong đó hơn 600 hộ bồi thường tái định cư bằng đất ở. Trong khi đó, quỹ đất tái định cư của địa phương chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu. Vì vậy, đồng chí đề nghị thành phố sớm rà soát, bố trí quỹ đất, quỹ nhà tái định cư tại các khu đô thị đa mục tiêu để bảo đảm quyền lợi của người dân.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hà Đông kiến nghị, thành phố sớm cung cấp hồ sơ dự án cho các địa phương để chủ động rà soát nguồn gốc đất, xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tạo sự đồng thuận, qua đó rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng.

Trong quá trình triển khai cần rà soát, kết nối đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại các khu dân cư hiện hữu để sau khi dự án hoàn thành, người dân bị thu hồi đất sớm ổn định cuộc sống.