Phát huy lợi thế của Nghệ An trong phát triển kết cấu hạ tầng, kết nối kinh tế địa phương, hội nhập kinh tế vùng, quốc gia và quốc tế trong bối cảnh mới

Cầu Lạch Quèn thuộc Dự án Đường ven biển.Ảnh tư liệu: C.T.V

Khâu đột phá chiến lược xuyên suốt trong nhiều nhiệm kỳ

Kết cấu hạ tầng luôn là yếu tố then chốt, có tính chất nền tảng và là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Sau 4 thập kỷ đổi mới, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, linh hoạt, sáng tạo của Chính phủ, nỗ lực của các ban, Bộ, ngành Trung ương và các địa phương, hạ tầng kinh tế - xã hội của nước ta đã có những bước tiến vượt bậc. Hàng nghìn km cao tốc, hệ thống cảng biển, sân bay, trung tâm logistics hạ tầng số và trung tâm dữ liệu quốc gia đã được hình thành, tạo nền tảng cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế quốc gia của Việt Nam.

Bám sát định hướng chỉ đạo của Trung ương, xác định rõ tầm quan trọng đặc biệt của hệ thống kết cấu hạ tầng và là khâu đột phá chiến lược xuyên suốt trong nhiều nhiệm kỳ qua, đặc biệt là nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành nỗ lực hoàn thiện công tác quy hoạch, tập trung nguồn lực, đầu tư xây dựng, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng của tỉnh từng bước đồng bộ nhằm tạo đột phá và chuyển biến mạnh mẽ trong kết nối không gian phát triển kinh tế của địa phương. Các công trình dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm về giao thông, thủy lợi, đô thị, nông thôn, thương mại, dịch vụ, khu kinh tế, khu công nghiệp và các hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư xây dựng, nâng cấp....

Dự án đường dây 500kV mạch 3 đoạn qua Nghệ An; Đường cao tốc Bắc - Nam đoạn qua cầu Hưng Đức; Đường ven biển từ Nghi Sơn (Thanh Hóa) - Cửa Lò (Nghệ An); Đường giao thông nối Vinh - Cửa Lò. Ảnh tư liệu: Nguyễn Đạo - Trân Châu - Xuân Hoàng - Thành Cường

Cầu Cửa Hội bắc quan sông Lam. Ảnh tư liệu: Thành Cường

Đặc biệt, tỉnh đã phối hợp triển khai bảo đảm tiến độ, hoàn thành nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia trên địa bàn: Đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Đường dây 500kv mạch 3; khu kinh tế và hệ thống các khu công nghiệp có quy mô hàng nghìn hecta với hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ, hiện đại, tạo môi trường hấp dẫn cho nhà đầu tư. Nhờ đó, thời gian qua, tỉnh Nghệ An đã thu hút được nhiều tập đoàn công nghệ lớn như: Luxshare-ICT, Goertek, Foxconn, Sunny Optical… trở thành tỉnh có 3 năm liền đứng trong nhóm 10 địa phương thu hút FDI lớn nhất cả nước.

Qua đó đã tạo cú hích lớn, góp phần rất quan trọng trong việc thực hiện thành công các mục tiêu phát triển phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh nhiệm kỳ 2020-2025 đạt khoảng 7,45%/năm, cao hơn mức bình quân cả nước khoảng 6,3%/năm. Bộ mặt đô thị và nông thôn ngày càng được đổi mới theo hướng văn minh, hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, hệ thống kết cấu hạ tầng trên địa bàn tỉnh nhìn chung vẫn đang còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Hạ tầng giao thông trọng yếu như cảng nước sâu, sân bay chậm được triển khai. Hạ tầng dịch vụ logistics, hậu cần cảng biển chưa đáp ứng được nhu cầu của nhà đầu tư; đặc biệt là khu vực miền Tây còn gặp nhiều khó khăn.

Khu công nghiệp VSIP Nghệ An. Ảnh tư liệu: Thành Cường

Hạ tầng Khu công nghiệp dịch vụ đô thị VSIP Nghệ An sẵn sàng phục vụ nhà đầu tư. Ảnh tư liệu: Thành Cường

Hạ tầng Khu công nghiệp WHA tại Nghi Lộc đã hoàn thành đầu tư và chờ khung giá đất mới được ban hành sẽ tạo sức cạnh tranh so với các tỉnh bạn. Ảnh tư liệu: Nguyễn Hải

Do đó, việc tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ và hiện đại được xem là nhiệm vụ trọng tâm, một trong ba đột phá chiến lược mà Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định nhằm phấn đấu xây dựng Nghệ An trở thành tỉnh khá, cực tăng trưởng tầm quốc gia trong nhiệm kỳ tới.

Thực hiện chủ trương của Trung ương, cùng với cả nước, Đảng bộ tỉnh Nghệ An đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động. Tỉnh Nghệ An từ 20 đơn vị hành chính cấp huyện và 412 đơn vị hành chính cấp xã đã tổ chức sắp xếp thành 130 đơn vị hành chính cấp xã mới trực thuộc tỉnh. Đây là bước ngoặt quan trọng, mở ra không gian phát triển mới. Đồng thời, đặt ra những thách thức lớn về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại nhằm đáp ứng yêu cầu kết nối vùng và phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững của địa phương.

Việc thay đổi đơn vị hành chính trong chính quyền hai cấp đã hình thành các cực tăng trưởng mới, hành lang phát triển nội tỉnh hoặc liên tỉnh, cụm đô thị liên phường, xã; chuyển dịch sâu rộng cấu trúc không gian đô thị và nông thôn, đặc biệt đối với địa bàn đa dạng, chia cắt như tỉnh Nghệ An. Một số chức năng điều phối vùng như giao thông liên xã, quy hoạch không gian,… trước đây do cấp huyện đảm nhiệm, nay đã có sự thay đổi.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận cùng các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy kiểm tra tại thực địa tình hình triển khai Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai. Ảnh tư liệu: Phạm Bằng

Dự án Nhà máy nhiệt điện khí LNG Quỳnh Lập có công suất 1.500 MW. Ảnh tư liệu: Báo Nghệ An

Các đại biểu lãnh đạo Quân khu 4, tỉnh Nghệ An, chủ đầu tư thực hiện nghi thức khởi công dự án Cảng biển nước sâu Cửa Lò. Ảnh tư liệu: Phạm Bằng

Nhà ga quốc nội tại sân bay Vinh đã mở rộng diện tích, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của người dân. Ảnh tư liệu: Quang An

Hạ tầng giao thông cấp xã nhiều nơi khó khăn, trụ sở một số xã chưa đảm bảo, hạ tầng kỹ thuật điện, hạ tầng số chưa được đầu tư đồng bộ thông suốt, nhất là một số xã miền núi, biên giới. Vì vậy, trong thời gian tới cần ưu tiên phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối. Bên cạnh đó, cần chú trọng hạ tầng số, hạ tầng văn hóa, xã hội, để đảm bảo các điều kiện cơ bản cho việc vận hành hiệu quả của chính quyền địa phương hai cấp.

Đảm bảo hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững

Để phát triển mạnh mẽ lợi thế của Nghệ An trong phát triển kết cấu hạ tầng, kết nối kinh tế địa phương, hội nhập kinh tế vùng, quốc gia và quốc tế trong bối cảnh mới, tỉnh Nghệ An xác định tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất,rà soát, nghiên cứu, điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống các quy hoạch, nhất là quy hoạch tỉnh; tích hợp đồng bộ phương án phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng logistics và hạ tầng số, bảo đảm tính kế thừa và phát triển. Đặc biệt chú trọng tăng cường kết nối nội tỉnh, kết nối với các địa phương trong vùng Bắc Trung Bộ, liên vùng Bắc - Nam và hành lang kinh tế Đông - Tây, bảo đảm tính kết nối, đồng bộ, thống nhất trong tổng thể không gian phát triển chung, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế vùng, quốc gia và quốc tế trong bối cảnh mới. Tăng cường giám sát việc thực hiện quy hoạch, gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp xã trong quản lý đất đai, trật tự xây dựng và hạ tầng kỹ thuật.

Phối cảnh Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh tư liệu: Phạm Bằng

Nhiều dự án hạ tầng quan trọng đã và đang được triển khai, mang lại diện mạo mới cho đảo. Ảnh tư liệu: Thành Chung

Hạ tầng giao thông đang tiếp tục được xã Đại Đồng quan tâm đầu tư đồng bộ và tăng tính kết nối. Ảnh tư liệu: Mai Hoa

Thứ hai, tập trung huy động, đa dạng hóa các nguồn lực để đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng của tỉnh theo hướng kết hợp hài hòa giữa ngân sách Nhà nước và xã hội hóa. Đổi mới mạnh mẽ cơ chế hợp tác công - tư (PPP), tạo ưu đãi đặc thù trong thu hút nhà đầu tư chiến lược vào hạ tầng logistics, cảng biển, sân bay, năng lượng, hạ tầng số. Rà soát các công trình, dự án hạ tầng bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, có tính đột phá, để ưu tiến bố trí nguồn lực như: Đường bộ cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn đoạn Vinh - Thanh Thủy; Nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Vinh; đầu tư xây dựng Cảng nước sâu Cửa Lò. Ưu tiên phát triển hạ tầng số, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ chuyển đổi số toàn diện trong các ngành, lĩnh vực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số.

Triển khai có hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW, ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, tập trung khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng phù hợp với tiềm năng của tỉnh, nhất là năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch, phát triển hạ tầng năng lượng đồng bộ, thông minh. Thực hiện bảo đảm tiến độ dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập, đóng góp vào động lực tăng trưởng mới. Ưu tiên phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính, ngân hàng đa dạng, chất lượng cao có vai trò trung tâm vùng.

Thứ ba, tập trung xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng địa phương theo định hướng xanh, bền vững, có khả năng chống chịu cao trước tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu. Chủ động tích hợp các yếu tố khí hậu, môi trường, thiên tai vào quy hoạch và thiết kế các công trình hạ tầng, nhất là tại những khu vực ven biển thường xuyên bị ảnh hưởng bởi bão, áp thấp nhiệt đới, triều cường và xâm nhập mặn; các vùng trũng thấp dễ ngập úng và những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét.

Đẩy mạnh phát triển đô thị xanh, đô thị sinh thái và đô thị thông minh, trước hết tại trục Vinh - Cửa Lò, gắn với hệ thống giao thông xanh, chiếu sáng tiết kiệm năng lượng, tăng tỷ lệ cây xanh, hồ điều hòa và hạ tầng thoát nước bền vững (SUDS). Khuyến khích ứng dụng vật liệu xanh, công nghệ xanh, năng lượng tái tạo trong các công trình mới và trong cải tạo, nâng cấp hạ tầng hiện hữu. Tăng cường các giải pháp hạ tầng dựa vào thiên nhiên (NbS) như khôi phục rừng phòng hộ ven biển, rừng đầu nguồn và tạo vành đai xanh bảo vệ khu dân cư.

Đại lộ Vinh - Cửa Lò - công trình giao thông chiến lược mở rộng không gian phát triển cho vùng đô thị Vinh. Ảnh tư liệu: Thành Cường

Phương tiện lưu thông trên làn đường chính của Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh tư liệu: Quang An

Thứ tư, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong bối cảnh mới. Trọng tâm là cập nhật và bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng phù hợp đặc thù của từng vùng, nhất là đối với các công trình ven biển, khu vực thường xuyên chịu tác động của ngập úng và khu vực miền núi có nguy cơ sạt lở cao.

Đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn mới về vật liệu xanh, công trình xanh, đô thị xanh và đô thị thông minh; khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng. Hoàn thiện các quy định về quản lý, vận hành, giám sát và bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng trọng điểm theo mô hình quản lý hiện đại, dựa trên dữ liệu số, bảo đảm an toàn, hiệu quả và kéo dài tuổi thọ công trình.

Thứ năm, tăng cường cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực cho cấp xã, trong đó xác định cụ thể trách nhiệm và nguồn lực cho cả hai cấp chính quyền, đảm bảo sự chủ động trong việc triển khai thực hiện các dự án kết cấu hạ tầng. Đối với cấp xã, mô hình mới đòi hỏi chủ động hơn trong công tác quy hoạch; đồng thời triển khai hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch phục vụ các dự án trọng điểm, dự án chiến lược.

Quang cảnh khu vực trung tâm các phường Thành Vinh, Trường Vinh. Ảnh tư liệu: Thành Duy

Thứ sáu, tập trung xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ cấp xã thực sự vững vàng về bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm cao; chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng quản lý nhà nước và kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, cải cách hành chính và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế thu hút nhân lực trẻ, nhân lực có trình độ cao về công tác tại cơ sở; khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ thông tin trong thực thi công vụ.

Từ thực tiễn phát triển địa phương, để phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng trong phạm vi liên kết vùng sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Nghệ An kiến nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để thể chế hóa các cơ chế hợp tác, điều phối vùng để triển khai thực hiện hiệu quả các dự án hạ tầng kết nối phát vùng, liên vùng.

Nhân dịp này, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Nghệ An xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và mong muốn trong nhiệm kỳ tới, tiếp tục nhận được sự chỉ đạo, quan tâm, giúp đỡ thường xuyên của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành, các địa phương để tỉnh Nghệ An tiếp tục có sự phát triển mạnh mẽ hơn nữa, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX.

Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Nghệ An cam kết dành những nguồn lực tối đa nhất có thể để nỗ lực triển khai nghiêm túc các Nghị quyết, chỉ đạo của Trung ương, cùng cả nước, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, văn minh và thịnh vượng của dân tộc./.