Phát huy sức mạnh đối ngoại phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Báo VietNamNet trân trọng giới thiệu bài viết có tiêu đề "Phát huy sức mạnh đối ngoại phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa" của Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.

Trong tổng thể đường lối phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến năm 2045, công tác đối ngoại được xác định giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa mà còn trực tiếp phục vụ phát triển, huy động các nguồn lực bên ngoài cho công cuộc xây dựng đất nước.

Để cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội 14, ngày 19/5, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội 14 của Đảng. Việc Bộ Chính trị tổ chức hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết thể hiện tầm quan trọng đặc biệt của công tác đối ngoại trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời khẳng định quyết tâm đưa các chủ trương lớn của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Tư duy mới về vị trí, vai trò của đối ngoại

Một trong những điểm nổi bật của Đại hội 14 là sự phát triển mới trong nhận thức và tư duy chiến lược về đối ngoại. Nếu trước đây đối ngoại thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ tạo dựng môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc thì nay đối ngoại được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, gắn chặt với yêu cầu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập quốc tế sâu rộng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội 14. Ảnh: QH

Đặc biệt, Văn kiện Đại hội 14 lần đầu tiên xác định đối ngoại là lĩnh vực “trọng yếu, thường xuyên”. Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy chiến lược, phản ánh yêu cầu khách quan của đất nước trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn diễn biến phức tạp, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang bước vào giai đoạn mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen.

Từ nhận thức đó, đối ngoại không chỉ là nhiệm vụ của ngành ngoại giao mà trở thành nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, của các cấp, các ngành, các địa phương, doanh nghiệp và nhân dân. Thành công của đối ngoại phụ thuộc vào sức mạnh tổng hợp của quốc gia, và ngược lại, hiệu quả của đối ngoại sẽ tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế đất nước.

Kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ

Nghị quyết số 06-NQ/TW tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại nhất quán của Đảng: độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, khó lường, việc giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là bài học xuyên suốt của cách mạng Việt Nam mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc.

Điểm mới đáng chú ý trong đường lối đối ngoại Đại hội 14 là nhấn mạnh yêu cầu “tự chủ chiến lược” và “tự cường”. Điều đó đòi hỏi đất nước phải nâng cao nội lực, tăng sức chống chịu của nền kinh tế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Chỉ khi có nội lực mạnh, Việt Nam mới có thể chủ động thích ứng với những biến động của tình hình thế giới, bảo vệ hiệu quả lợi ích quốc gia - dân tộc trong mọi hoàn cảnh.

Phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong phục vụ phát triển

Một nội dung xuyên suốt của Nghị quyết số 06-NQ/TW là phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong của đối ngoại trong kiến tạo và phục vụ phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp trưởng đoàn các nước, chuyên gia, học giả và đại diện các tổ chức quốc tế đến Việt Nam tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: TTXVN

Trong điều kiện nguồn lực trong nước còn hạn chế, yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững đặt ra nhu cầu rất lớn về vốn, công nghệ, tri thức quản trị và thị trường. Đối ngoại phải trở thành cầu nối quan trọng để tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước.

Ngoại giao kinh tế tiếp tục được xác định là trọng tâm. Nhiệm vụ không chỉ dừng lại ở việc mở rộng thị trường xuất khẩu hay thu hút đầu tư nước ngoài, mà còn hướng tới thu hút các dòng vốn chất lượng cao, công nghệ nguồn, các trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển các ngành kinh tế mới.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, đối ngoại cần đi trước một bước trong việc kết nối với các trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới, tranh thủ các xu thế phát triển mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, năng lượng sạch, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn.

Đối ngoại phục vụ phát triển cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trung ương với địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội nhằm tạo thành mạng lưới xúc tiến đầu tư, thương mại, khoa học - công nghệ đồng bộ và hiệu quả.

Kết hợp chặt chẽ đối ngoại với quốc phòng, an ninh

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của Nghị quyết số 06-NQ/TW là triển khai đồng bộ các hoạt động đối ngoại gắn với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới tiềm ẩn nhiều nhân tố bất ổn, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tuyến đầu trong việc ngăn ngừa nguy cơ xung đột, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Đối ngoại quốc phòng và đối ngoại an ninh cần được triển khai chủ động, linh hoạt, hiệu quả, góp phần xây dựng lòng tin chiến lược, tăng cường hợp tác thực chất với các đối tác, đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la lần thứ 23 - diễn đàn về quốc phòng, an ninh uy tín hàng đầu châu Á và trên thế giới. Ảnh: TTXVN

Tinh thần của Đại hội 14 cũng cho thấy một tư duy mới: quốc phòng, an ninh không chỉ là bảo vệ mà còn phải kiến tạo môi trường thuận lợi cho phát triển; đối ngoại không chỉ là hội nhập mà còn phải góp phần trực tiếp nâng cao tiềm lực quốc gia. Đây là sự gắn kết hữu cơ giữa phát triển và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại

Nghị quyết số 06-NQ/TW đặt ra yêu cầu xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam” - gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển.

Điều này đòi hỏi tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, nội dung và phương thức hoạt động đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, ngoại giao số, truyền thông đối ngoại, ngoại giao công chúng ngày càng trở thành những công cụ quan trọng để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.

Bên cạnh đó cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tư duy toàn cầu, năng lực thích ứng nhanh với những biến động của môi trường quốc tế. Đây là yếu tố quyết định để hiện thực hóa thành công các mục tiêu đối ngoại trong giai đoạn mới.

Trách nhiệm của Quốc hội và Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại

Là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội có vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa và giám sát thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng.

Trong thời gian tới, Quốc hội tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến hội nhập quốc tế, đầu tư, thương mại, khoa học - công nghệ, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; tăng cường hoạt động ngoại giao nghị viện; thúc đẩy hợp tác với nghị viện các nước và các tổ chức nghị viện quốc tế nhằm góp phần thực hiện hiệu quả đường lối đối ngoại của Đảng.

Một phiên họp của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội khóa 16. Ảnh: QH

Đối với Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng công tác thẩm tra, giám sát và tham mưu chính sách trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại; góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách phục vụ hội nhập quốc tế toàn diện và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đồng thời cần tăng cường nghiên cứu chiến lược, dự báo tình hình, tham mưu những chủ trương, giải pháp nhằm kết hợp chặt chẽ giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước

Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước cụ thể hóa quan trọng đường lối đối ngoại Đại hội 14 của Đảng, thể hiện tầm nhìn chiến lược và tư duy đổi mới về vai trò của đối ngoại trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra không chỉ là quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả, đồng bộ, sáng tạo trong toàn hệ thống chính trị. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương cần chủ động cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình hành động thiết thực, gắn với chức năng, nhiệm vụ của mình.

Với thế và lực mới của đất nước sau 40 năm đổi mới, cùng sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự đồng lòng của toàn dân tộc và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác đối ngoại Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, tranh thủ tối đa các nguồn lực quốc tế, nâng cao vị thế quốc gia và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.