Vụ khởi tố người đi bộ gây tai nạn ở Lạng Sơn: Không mặc định 'xe to đền xe bé'

Việc khởi tố người đi bộ gây bất ngờ

Quyết định khởi tố một người đi bộ vì gây tai nạn giao thông ở Lạng Sơn đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Không ít người bất ngờ bởi lâu nay khi nhắc đến các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, đối tượng bị điều tra thường là người điều khiển ô tô, xe máy chứ hiếm khi là người đi bộ.

Tuy nhiên, chính sự việc này lại phát đi một thông điệp quan trọng là không ai được đứng ngoài trách nhiệm trước pháp luật.

Theo Công an tỉnh Lạng Sơn, anh Trần Đức N. (SN 1987, trú xã Cai Kinh) bị khởi tố để điều tra về tội ''Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ''.

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy khoảng 18h40 ngày 27/9/2025, tại Km76+400 Quốc lộ 1, đoạn qua xã Cai Kinh, anh N. đi bộ qua đường và va chạm với xe máy do chị L.T.H. điều khiển theo hướng Lạng Sơn - Hà Nội.

Vụ tai nạn khiến chị H. bị tổn thương cơ thể 65%, còn anh N. bị thương tật 70%. Chiếc xe máy bị hư hỏng với thiệt hại khoảng 4 triệu đồng.

Cơ quan điều tra xác định anh N. sang đường tại khu vực không có đèn tín hiệu, không có vạch dành cho người đi bộ, cầu vượt hoặc hầm chui. Khi qua đường, anh N. cũng không có tín hiệu báo hiệu theo quy định, vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Anh N. tại cơ quan công an. Ảnh: Công an tỉnh Lạng Sơn

Người đi bộ có phải lúc nào cũng là bên yếu thế?

Khi xảy ra tai nạn giao thông, không ít người vẫn nhận thức theo logic "xe to đền xe bé". Từ đó, họ thường mặc định lỗi gây tai nạn thuộc về người điều khiển phương tiện lớn hơn.

Tâm lý ấy xuất phát từ sự cảm thông đối với nhóm yếu thế. Tuy nhiên, pháp luật không vận hành bằng cảm tính. Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều tra tai nạn giao thông là xác định đúng hành vi vi phạm, đúng nguyên nhân dẫn đến hậu quả và đúng trách nhiệm của từng chủ thể liên quan.

Nếu một người điều khiển ô tô vi phạm luật, họ phải chịu trách nhiệm. Nếu người đi bộ qua đường sai quy định, thiếu quan sát, tạo ra tình huống nguy hiểm khiến phương tiện khác không kịp xử lý và dẫn đến tai nạn, họ cũng không thể vô can.

Trên thực tế, một hành vi tưởng như rất nhỏ của người đi bộ cũng có thể trở thành điểm khởi phát tai nạn: xe máy phanh gấp để tránh người sang đường đột ngột có thể ngã ra đường; ô tô đánh lái để tránh người đi bộ có thể va chạm với phương tiện khác hoặc lao vào dải phân cách...

Nếu hành vi vi phạm của người đi bộ trực tiếp dẫn đến hậu quả nghiêm trọng thì việc xem xét trách nhiệm hình sự là hoàn toàn phù hợp với tinh thần của pháp luật.

Đảm bảo quyền bình đẳng trước pháp luật

Vụ việc ở Lạng Sơn là sự khẳng định nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật đối với tất cả những người tham gia giao thông. Bình đẳng không chỉ trong việc sử dụng đường sá mà còn trong việc tuân thủ luật và trách nhiệm đối với hậu quả do hành vi của mình gây ra.

Ở các quốc gia phát triển mà điển hình là Hà Lan, người đi bộ và người đi xe đạp được ưu tiên bảo vệ. Hạ tầng giao thông được thiết kế để giảm thiểu rủi ro cho họ.

Tuy nhiên, sự bảo vệ đó không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm. Người đi bộ vượt đèn đỏ, băng qua đường sai quy định hoặc gây nguy hiểm cho người khác vẫn bị xử lý theo quy định pháp luật.

Vụ việc ở Lạng Sơn vì thế vượt ra ngoài phạm vi xử lý một cá nhân. Nó góp phần định hình nhận thức rằng người đi bộ không chỉ được pháp luật bảo vệ mà còn phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình khi tham gia giao thông.

Khi bước xuống lòng đường, mỗi người không chỉ mang theo quyền được bảo vệ mà còn mang theo trách nhiệm phải quan sát, tuân thủ tín hiệu và sang đường đúng nơi quy định.

Không có quốc gia nào xây dựng được văn hóa giao thông bằng cách mặc định một nhóm người luôn đúng và nhóm còn lại luôn sai. Điều xã hội cần hướng tới là xác định đúng lỗi, đúng nguyên nhân và đúng trách nhiệm của mỗi chủ thể. Giao thông văn minh phải dựa trên nguyên tắc thượng tôn pháp luật.