Phát huy sức mạnh văn hóa, kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương

Ông Nguyễn Duy Anh - Chủ tịch Hội người Việt tại Fukuoka (Nhật Bản) - trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN. Ảnh tư liệu: Nguyễn Tuyến/Pv TTXVN tại Nhật Bản

Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Duy Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Người Việt Nam tại Fukuoka (Nhật Bản), Tổng Thư ký Mạng lưới Giảng dạy tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam toàn cầu khẳng định, Nghị quyết tạo động lực mới để hoạt động văn hóa trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển bài bản, bền vững; qua đó góp phần gìn giữ tiếng Việt, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc và tăng cường kết nối các thế hệ kiều bào với quê hương.

Nghị quyết số 23-NQ/TW vừa được ban hành đã nhận được sự quan tâm của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Ông có thể chia sẻ những ấn tượng về Nghị quyết cũng như kỳ vọng vào việc triển khai trong thời gian tới?

Việc Đảng, Nhà nước tiếp tục ban hành một nghị quyết chuyên đề dành riêng cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài thể hiện sự quan tâm sâu sắc, nhất quán và xuyên suốt đối với cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc trên khắp thế giới. Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm qua, có thể thấy rõ sự phát triển trong tư duy của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, từ Nghị quyết số 36-NQ/TW năm 2004, Chỉ thị số 45-CT/TW năm 2015, Kết luận số 12-KL/TW năm 2021 đến Nghị quyết số 23-NQ/TW. Mỗi văn kiện đều kế thừa và phát triển những chủ trương trước đó, đồng thời đáp ứng yêu cầu mới của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đặc biệt, Nghị quyết tiếp tục khẳng định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và là nguồn lực quan trọng của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là quan điểm mang tính chính trị mà còn là nguồn động viên rất lớn đối với mỗi kiều bào. Nghị quyết cũng nêu định hướng phát huy mạnh mẽ vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế, văn hóa và ngoại giao nhân dân. Chúng tôi cảm nhận, mình luôn được Đảng, Nhà nước tin tưởng, lắng nghe và tạo điều kiện để đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Sau khi Nghị quyết được ban hành sẽ sớm có các chương trình hành động và cơ chế triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để các hội đoàn, tổ chức cộng đồng, đội ngũ trí thức, doanh nhân và thanh niên kiều bào tham gia sâu hơn vào sự phát triển của đất nước. Trong đó, sẽ có nhiều chính sách thiết thực hơn để hỗ trợ việc gìn giữ tiếng Việt, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và tăng cường kết nối giữa cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với các địa phương trong nước.

Tôi tin rằng, với tinh thần của Nghị quyết số 23-NQ/TW, khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được củng cố; mỗi người Việt Nam ở nước ngoài sẽ không chỉ luôn hướng về quê hương mà còn trở thành một “sứ giả” lan tỏa hình ảnh Việt Nam, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, phồn vinh trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết nhấn mạnh mục tiêu phát huy vai trò người Việt Nam ở nước ngoài là những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”, đồng thời gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc và tiếng Việt cho các thế hệ mai sau. Theo ông, cần làm gì để hiện thực hóa mục tiêu này và đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế cũng như thế hệ trẻ kiều bào?

Văn hóa chính là sợi dây bền chặt nhất kết nối mỗi người Việt Nam với cội nguồn dân tộc, dù họ đang sinh sống ở bất kỳ nơi đâu. Ngôn ngữ, phong tục, tín ngưỡng, âm nhạc, ẩm thực, áo dài hay những ngày lễ truyền thống... đều là những giá trị nuôi dưỡng bản sắc Việt trong mỗi gia đình kiều bào. Chính những giá trị ấy giúp thế hệ thứ hai, thứ ba hiểu mình là ai, hiểu về lịch sử dân tộc và giữ được sự gắn bó với quê hương. Trong nhiều năm qua, mỗi lớp học tiếng Việt, chương trình Trung thu, Tết cổ truyền hay Ngày hội Đại đoàn kết... được tổ chức nhiều nơi trên thế giới, không đơn thuần là một hoạt động văn hóa mà còn là nơi kết nối cộng đồng, vun đắp tình yêu quê hương và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

Có thể nói, văn hóa không chỉ gìn giữ bản sắc mà còn tạo nên sức mạnh mềm của quốc gia. Khi mỗi người Việt Nam ở nước ngoài tự hào giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế, họ cũng đang góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập.

Để hiện thực hóa mục tiêu là những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”, điều quan trọng nhất là phải biến chủ trương của Nghị quyết thành những hoạt động cụ thể, thường xuyên và có sức lan tỏa trong cộng đồng.

Trước hết, tiếng Việt phải được đặt ở vị trí trung tâm của công tác gìn giữ bản sắc dân tộc. Tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa và tâm hồn của dân tộc Việt Nam. Nếu thế hệ trẻ nói được tiếng Việt, các em sẽ giữ được sự kết nối với cội nguồn.

Tại Nhật Bản, trong thời gian qua, Mạng lưới Giảng dạy tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam toàn cầu đã nỗ lực kết nối hàng nghìn giáo viên, tình nguyện viên, các trường tiếng Việt và hội đoàn người Việt ở nhiều quốc gia. Các chương trình tập huấn giáo viên, xây dựng học liệu, lớp học tiếng Việt trực tiếp và trực tuyến được tổ chức. Nhiều sân chơi dành cho thiếu nhi như “Vui học tiếng Việt”, “Em là Đại sứ tiếng Việt và gìn giữ văn hóa Việt Nam toàn cầu” được phát động, giúp các em học tiếng Việt bằng trải nghiệm, bằng niềm vui và tự hào về nguồn cội.

Bên cạnh đó, chúng tôi luôn quan niệm dạy tiếng Việt phải đi cùng dạy văn hóa Việt Nam. Trong mỗi hoạt động đều lồng ghép những nét đẹp truyền thống như: Tết cổ truyền, Tết Trung thu, Giỗ Tổ Hùng Vương, văn hóa trà, áo dài, dân ca, trò chơi dân gian, thư pháp, ẩm thực và lịch sử dân tộc... Khi các em được trực tiếp trải nghiệm, mặc áo dài, gói bánh chưng, hát dân ca hay tìm hiểu về các di sản văn hóa, tình yêu quê hương sẽ được nuôi dưỡng một cách tự nhiên và bền vững.

Một hướng đi rất quan trọng khác là đưa văn hóa Việt Nam bước ra không gian quốc tế. Chúng tôi đã và đang phối hợp với các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, chính quyền sở tại, trường học, tổ chức quốc tế để tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết, Ngày hội tiếng Việt, các diễn đàn văn hóa, triển lãm, chương trình giao lưu nghệ thuật... Qua đó, không chỉ cộng đồng người Việt mà bạn bè quốc tế cũng có cơ hội hiểu hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam.

Trong thời đại số, cần tận dụng mạnh mẽ công nghệ để lan tỏa văn hóa Việt Nam. Những nền tảng số, mạng xã hội, podcast, video ngắn hay trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tiếng Việt và văn hóa Việt Nam vượt qua mọi khoảng cách địa lý, tiếp cận hiệu quả hơn với thế hệ trẻ kiều bào cũng như bạn bè quốc tế. Mỗi người Việt Nam ở nước ngoài đều có thể trở thành một “đại sứ văn hóa” và bắt đầu từ những việc nhỏ, hàng ngày như sử dụng tiếng Việt trong gia đình, giữ gìn nếp sống văn hóa, giới thiệu món ăn Việt, mặc áo dài trong các sự kiện, kể những câu chuyện đẹp về quê hương hay lan tỏa giá trị tốt đẹp của dân tộc trên môi trường số...

Khi mỗi gia đình là một “không gian văn hóa Việt”, mỗi hội đoàn là một “đại sứ văn hóa”, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài là một “nhịp cầu kết nối”, thì mục tiêu mà Nghị quyết số 23-NQ/TW đặt ra sẽ từng bước trở thành hiện thực. Khi đó, văn hóa Việt Nam sẽ không chỉ được gìn giữ trong cộng đồng kiều bào mà còn lan tỏa mạnh mẽ hơn tới bạn bè quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Ông kỳ vọng Nghị quyết số 23-NQ/TW sẽ tạo ra những thay đổi gì đối với hoạt động văn hóa của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài?

Với những định hướng tại Nghị quyết số 23-NQ/TW sẽ tạo ra một bước chuyển mạnh mẽ, đưa hoạt động văn hóa của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển theo hướng bài bản, bền vững và có chiều sâu hơn. Thay vì những hoạt động đơn lẻ, sẽ có nhiều chương trình mang tính hệ thống, được kết nối giữa các cơ quan trong nước với các hội đoàn, trường học, trung tâm tiếng Việt và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Điều đó sẽ tạo điều kiện để các hoạt động văn hóa được duy trì thường xuyên, lan tỏa rộng khắp và tiếp cận nhiều thế hệ kiều bào hơn.

Tôi cũng kỳ vọng sẽ có thêm nhiều cơ chế hỗ trợ để các sáng kiến của cộng đồng được khuyến khích, nhân rộng; đồng thời tăng cường kết nối văn hóa với giáo dục, ngoại giao nhân dân, du lịch, xúc tiến thương mại và phát triển kinh tế.

Quan trọng hơn cả, Nghị quyết số 23-NQ/TW sẽ góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, để mỗi người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ luôn hướng về quê hương mà còn trở thành nhịp cầu kết nối Việt Nam với thế giới, góp phần xây dựng hình ảnh đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh và hội nhập.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!