Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới

Khu nông nghiệp công nghệ cao tại phường Mộc Sơn.

Khi Nhà nước và Nhân dân cùng làm

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là đầu tư hạ tầng hay hoàn thiện các tiêu chí phát triển ở khu vực nông thôn, mà còn là quá trình khơi dậy sức dân, củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Ở đó, nguồn lực từ Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng; sự đồng thuận, chung sức của Nhân dân là yếu tố quyết định để những chủ trương đi vào thực tiễn.

Khoe với chúng tôi về con đường đất nhỏ hẹp vẫn vào bản trước đây vừa được đổ bê tông kiên cố, ông Lò Văn Nghĩ, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cang, xã Chiềng Hặc, phấn khởi nói: Năm 2025, sau khi xã có chủ trương xây dựng tuyến đường bê tông liên bản. Cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, Ban Quản lý bản đã họp dân và thống nhất các hộ hiến đất để mở rộng đường.

Tự nguyện hiến hơn 2.000 m2 đất để mở rộng đường giao thông nội bản, ông Lò Văn Lăn, bản Cang nói: Khi Nhà nước có chủ trương làm đường, bà con trong bản đều đồng tình, tự nguyện hiến đất, góp công để mở rộng đường. Nay có đường bê tông sạch đẹp, người dân đi lại thuận tiện hơn, việc buôn bán hàng hóa cũng dễ dàng hơn trước nhiều.

Tuyến đường bản Cang, xã Chiềng Hặc được bê tông hóa.

Từ sự đồng thuận cao của người dân, tuyến đường nội bản Cang dài gần 5 km đã được bê tông hóa. Người dân trong bản còn đóng góp thêm 120 triệu đồng để lắp đặt 54 cột điện chiếu sáng bằng năng lượng mặt trời. Những ánh đèn được thắp sáng góp phần làm cho diện mạo bản làng thêm khởi sắc.

Xã Chiềng Hặc được sáp nhập từ 3 xã, gồm: Chiềng Hặc, Mường Lựm và Tú Nang. Trong giai đoạn 2020-2025, các địa phương đã huy động Nhân dân đóng góp trên 2,3 tỷ đồng, hiến hàng nghìn m2 đất và ngày công lao động để từng bước hoàn thiện cơ sở hạ tầng và các thiết chế văn hóa. Ông Cao Xuân Dũng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc, thông tin: Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận, chung sức của người dân, nhiều tiêu chí nông thôn mới ở xã Chiềng Hặc đang dần được hoàn thiện. Mỗi công trình được xây dựng hôm nay không chỉ bằng nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước, mà còn từ sự chủ động góp sức của Nhân dân. Tinh thần Nhà nước và Nhân dân cùng làm đang trở thành động lực kiến tạo để Chiềng Hặc phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030.

Đường nội bản Chiềng Ban 1, xã Chiềng Hặc được bê tông hóa.

Với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, xây dựng nông thôn mới ở Sơn La không còn là phong trào mang tính vận động, mà đã trở thành việc làm tự giác của người dân ở mỗi bản làng, khu dân cư. Trong giai đoạn 2021-2025, phong trào “Sơn La chung sức xây dựng nông thôn mới” đã huy động sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức và người dân trong đầu tư hạ tầng nông thôn, góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng khó khăn. Những công trình được xây dựng từ nguồn lực xã hội hóa giúp giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước… 5 năm qua, Nhân dân toàn tỉnh đã đóng góp trên 1.026 tỷ đồng, hơn 165 nghìn ngày công lao động; tự nguyện hiến gần 1,85 triệu mét vuông đất và tài sản trên đất quy đổi khoảng hơn 293 tỷ đồng để xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, trường học và các công trình dân sinh. Những con số ấy không chỉ phản ánh nguồn lực được huy động, mà còn cho thấy sức dân đang thực sự trở thành động lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới.

Khởi sắc diện mạo nông thôn

Có dịp trở lại xã Bình Thuận, chúng tôi được tận mắt thấy những thay đổi bộ mặt nông thôn nơi đây. Những con đường trục bản đã đổ bê tông rộng rãi, hai bên đường là những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang; xen lẫn những đồi chè là vườn cây ăn quả, các mô hình phát triển kinh tế trang trại kết hợp du lịch, tất cả như bừng lên sức sống của vùng đất dưới chân đèo Pha Đin huyền thoại.

Kế thừa nền tảng vững chắc của hai xã (Phổng Lái và Chiềng Pha) trước khi sáp nhập, trong nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ xã Bình Thuận tiếp tục xác định xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Đồng chí Phạm Quang Huy, Bí thư Đảng ủy xã Bình Thuận, thông tin: Đảng ủy xã chỉ đạo UBND xã hướng dẫn người dân khai thác hiệu quả thế mạnh bản địa để bứt phá về thu nhập. Trong đó, tập trung phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân, duy trì và phát huy các mô hình kinh tế hiệu quả, các cây trồng chủ lực, như: Chè, cà phê, phát triển du lịch. Coi trọng việc gắn phát triển kinh tế với giữ gìn môi trường, phát triển văn hóa - xã hội, tạo nền tảng vững chắc để xã tiếp tục giữ vững và nâng cao các tiêu chí nông thôn mới.

Tuyến đường nội bản ở xã Bình Thuận được bê tông hóa khang trang. Ảnh: Quang Huy

Không giấu nổi sự phấn khởi khi chứng kiến những đổi thay của quê hương, anh Mùa A Lếnh, bản Cổng Chặp, xã Bình Thuận, nói: Nhờ có chương trình nông thôn mới, các tuyến đường nội bản và liên bản đã được bê tông hóa, nhà văn hóa được xây mới, bà con có nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, ai cũng vui mừng, phấn khởi.

Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Sơn La ngày càng lan tỏa sâu rộng, trở thành phong trào thi đua sôi nổi ở khắp các địa phương. Xây dựng nông thôn mới không còn là nhiệm vụ riêng của cấp ủy, chính quyền mà đã thực sự trở thành trách nhiệm chung, là mục tiêu phấn đấu của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân. Từ những chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước, đến sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền các cấp, đặc biệt là sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của người dân, diện mạo nông thôn trên địa bàn tỉnh đã và đang có những chuyển biến rõ nét, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.

Mô hình sản xuất nông nghiệp trong nhà lưới tại phường Vân Sơn.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, chương trình nông thôn mới được triển khai theo bộ tiêu chí mới với 10 tiêu chí, 47 chỉ tiêu, phù hợp với điều kiện từng địa phương. Điểm cốt lõi là chuyển mạnh từ tư duy “Nhà nước làm” sang “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong đó người dân giữ vai trò chủ thể. Các tiêu chí không còn mang tính áp đặt, mà gắn chặt với nhu cầu thực tiễn: nâng cao thu nhập, cải thiện môi trường sống, gìn giữ bản sắc văn hóa.

Đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đánh giá: Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới rất hiệu quả, bởi người dân tham gia hiến đất, làm đường, chuyển đổi mô hình sản xuất, làm giàu trên mảnh đất của. Vai trò đóng góp của người dân mang tính quyết định để địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Mỗi công trình hoàn thành hôm nay không chỉ tạo nên diện mạo mới cho các vùng quê mà còn là minh chứng cho sức mạnh của ý Đảng, lòng dân trong hành trình xây dựng nông thôn mới thực chất, bền vững.

Đồi chè bản Kiến Xương, xã Bình Thuận. Ảnh: PV

Thành công trong xây dựng nông thôn mới tại Sơn La là minh chứng rõ nét cho việc khơi dậy sức dân. Khi người dân được đặt vào vị trí chủ thể, mọi nguồn lực đều được phát huy tối đa. Tiếp tục kiên trì định hướng "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng" sẽ là chìa khóa khơi dậy tinh thần trách nhiệm và sự đồng lòng trong nhân dân và khát vọng vươn lên xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.