Phát huy vai trò của MTTQ trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Lãnh đạo và Ủy ban MTTQ phường Ngọc Sơn kiểm tra, giám sát công tác sửa chữa đường bê tông đoạn đi qua khu vực nuôi tôm công nghiệp Thanh Thủy.

Trước hết, công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật về phòng, chống tham nhũng được triển khai sâu rộng, hướng mạnh về cơ sở. Nội dung tuyên truyền tập trung vào chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các quy định về kiểm soát quyền lực, trách nhiệm công vụ, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đồng thời nâng cao nhận thức để người dân thấy tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng vừa là quyền, vừa là trách nhiệm. Toàn tỉnh đã cấp phát 242.000 tờ rơi, đăng tải 2.700 tin, bài, xây dựng 16 phóng sự, tổ chức 124 lớp tuyên truyền pháp luật cho cán bộ mặt trận, ban công tác mặt trận và Nhân dân. Giá trị của những hoạt động này không chỉ ở số lượng, mà ở chuyển biến nhận thức về vai trò giám sát của Nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng từ cơ sở.

Cùng với tuyên truyền, giám sát được xác định là khâu trọng tâm. Hoạt động giám sát của mặt trận những năm gần đây chuyển từ diện rộng sang đi vào vấn đề cụ thể, gắn với các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực. Mặt trận các cấp đã chủ trì 5.193 cuộc giám sát độc lập; phối hợp tham gia 6.269 cuộc giám sát trên nhiều lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Nội dung giám sát tập trung vào trách nhiệm người đứng đầu, thực hiện công khai, minh bạch, giải quyết khiếu nại, tố cáo, cải cách thủ tục hành chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thực thi công vụ ở cơ sở.

Ở tuyến cơ sở, vai trò ban thanh tra nhân dân và ban giám sát đầu tư của cộng đồng tiếp tục được phát huy. Các ban thanh tra nhân dân giám sát 4.980 vụ việc, kiến nghị xử lý 4.568 vụ việc. Các ban giám sát đầu tư của cộng đồng giám sát 5.096 công trình, dự án; kiến nghị xử lý 1.555 vụ việc liên quan lợi ích cộng đồng. Những con số đó phản ánh rõ hiệu quả của giám sát từ cơ sở: không chỉ phát hiện bất cập, mà còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ thất thoát, tiêu cực ngay từ đầu.

Cùng với giám sát, phản biện xã hội từng bước trở thành kênh quan trọng tham gia phòng ngừa tham nhũng từ thể chế. Trong 5 năm qua, mặt trận các cấp trong tỉnh tổ chức phản biện 1.545 dự thảo văn bản, chương trình, đề án, cơ chế, chính sách; tham gia góp ý 84 dự thảo văn bản pháp luật của Trung ương và địa phương. Riêng góp ý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), toàn tỉnh tổ chức 2.041 hội nghị, tiếp nhận 13.450 ý kiến. Ý nghĩa của phản biện không chỉ ở số lượng góp ý, mà ở việc góp phần nhận diện những “khoảng trống” chính sách, hạn chế sơ hở có thể dẫn đến tham nhũng, lợi ích nhóm, lạm quyền.

Thực tiễn cho thấy, kiểm soát quyền lực không chỉ nằm ở thanh tra, kiểm tra, xử lý sai phạm, mà bắt đầu từ xây dựng cơ chế để quyền lực không bị lạm dụng. Ở phương diện đó, phản biện xã hội chính là một phần quan trọng của phòng ngừa từ gốc. Bên cạnh giám sát, phản biện, một kênh thông tin quan trọng khác là tiếp nhận phản ánh của người dân thông qua tiếp công dân và tiếp xúc cử tri. Trong 5 năm qua, mặt trận các cấp đã tiếp 1.433 lượt công dân, tiếp nhận 3.102 đơn thư; qua tiếp xúc cử tri, MTTQ các cấp trong tỉnh đã tổng hợp hơn 300 nhóm vấn đề kiến nghị xử lý. Cùng với đó, các chương trình phối hợp giữa mặt trận với Ban Nội chính, Thanh tra, cơ quan tư pháp, HĐND, cơ quan báo chí tiếp tục tạo cơ chế liên thông trong tiếp nhận thông tin, giám sát và kiến nghị xử lý.

Tuy nhiên, qua thực tế hoạt động, ở một số nơi công tác giám sát chưa đi đến cùng vụ việc; phản biện có mặt còn thiên về góp ý hành chính; tâm lý ngại va chạm vẫn còn ở một bộ phận cán bộ làm công tác mặt trận ở cơ sở; hiệu quả hoạt động của ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng chưa đồng đều. Điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của mặt trận trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Trước hết, tiếp tục nâng cao chất lượng tuyên truyền, làm cho nhận thức về trách nhiệm giám sát, phát hiện, tố giác tham nhũng trở thành ý thức xã hội rộng khắp. Cùng với đó, giám sát phải đi vào thực chất, tập trung những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực; tăng cường giám sát việc công khai, minh bạch, trách nhiệm người đứng đầu, đạo đức công vụ, cải cách thủ tục hành chính. Phản biện xã hội cần đi sâu vào những cơ chế, chính sách tiềm ẩn nguy cơ lợi ích nhóm, thất thoát, lãng phí, góp phần hoàn thiện thể chế kiểm soát quyền lực. Đặc biệt, cần tiếp tục kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng để thực sự trở thành lực lượng giám sát gần dân, sát dân, góp phần ngăn ngừa tiêu cực từ cơ sở, củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh.