Phát huy vai trò của người có uy tín trong chuyển đổi số

Cùng với công tác tuyên truyền, vận động, người có uy tín có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa nhận thức, hướng dẫn kỹ năng số và thúc đẩy người dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào đời sống hàng ngày.

Điển hình là câu chuyện của ông Điểu Lích, thôn 5, xã Bù Đăng, TP Đồng Nai. Thôn 5 có gần 400 hộ dân với hơn 80% số gia đình là đồng bào dân tộc thiểu số, ông Điểu Lích, người có uy tín trong cộng đồng được bà con tín nhiệm bầu làm trưởng thôn nhiều năm qua.

Trước đây, khi chưa có điện thoại thông minh, công tác tuyên truyền, vận động đều là tại các cuộc họp thôn hoặc người uy tín đến từng nhà, gặp từng người để trao đổi. Tuy nhiên, mấy năm gần đây ông Điểu Lích đã mua được chiếc máy tính và điện thoại thông minh. Từ đó, các phương tiện này đã hỗ trợ ông rất nhiều trong công việc, nhất là tuyên truyền, vận động.

Nhờ nắm vững công nghệ số, ông còn cùng tổ công nghệ số cộng đồng thôn 5 đưa ra nhiều giải pháp tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng trên điện thoại để thực hiện một số thủ tục hành chính trực tuyến, hay đọc, tìm hiểu các thông tin chính thống... Giờ thì ở đâu, trên rẫy hay ở nhà, thôn thì ông đều có thể triển khai nhiều công việc tới người dân.

Nhiều năm giữ vai trò người có uy tín, ông Y Mưng Niê ở xã Cư Pơng (Đắk Lắk) luôn quan niệm rằng muốn tuyên truyền hiệu quả thì bản thân phải không ngừng học hỏi, mình có giỏi, có vững vàng các kiến thức thì khi tuyên truyền, vận động người dân mới nghe và làm theo. Vì vậy, ông cũng là người rất tích cực tham gia các lớp bồi dưỡng về kỹ năng tuyên truyền và kiến thức chuyển đổi số.

Sau mỗi chương trình tập huấn, ông lại trở về buôn làng truyền đạt những nội dung mới bằng cách gần gũi, dễ hiểu nhất cho bà con nghe và làm theo. Ông đã đến từng gia đình trò chuyện để bà con hiểu cách sử dụng công nghệ số, đồng thời nhận biết những thủ đoạn lợi dụng mạng xã hội để lừa đảo, xuyên tạc hoặc kích động. Người dân khi nắm vững được các thông tin đó, họ sẽ chủ động và tránh xa các thông tin xấu, độc hại.

Có một thực tế là hiện ở một số bản, làng dân tộc thiểu số nhiều người dân sở hữu điện thoại thông minh nhưng chưa biết tạo tài khoản, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, xác thực điện tử hay thanh toán không tiền mặt. Nhiều người gặp khó khăn trong tìm kiếm thông tin và kiểm định thông tin chính xác, thiếu kỹ năng nhận diện các nguy cơ lừa đảo trực tuyến trên mạng xã hội. Vì vậy, việc ra đời các tổ công nghệ số, cùng sự vào cuộc của người có uy tín giúp chuyển đổi số trở nên gần gũi, dễ tiếp cận, góp phần thu hẹp khoảng cách số.

Có thể nói, đội ngũ người có uy tín là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa nhận thức, hướng dẫn kỹ năng số và thúc đẩy người dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào đời sống hằng ngày. Chính sự gần gũi, am hiểu phong tục, tập quán và tiếng nói có uy tín trong cộng đồng của người có uy tín giúp thông tin về chuyển đổi số được truyền tải thuận lợi hơn. Qua đó, không chỉ nâng cao kỹ năng số cho người dân mà còn góp phần xây dựng cộng đồng chủ động thích ứng với môi trường số.

Để giúp người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, già làng thực hiện chuyển đổi số có hiệu quả, tại nhiều địa phương, các hoạt động tư vấn, tập huấn và trực tiếp cầm tay chỉ việc đã được các cơ quan chức năng thực hiện. Ở ấp Xa Cô, xã Tân Hưng, TP Đồng Nai, già làng Điểu Ho được biết tới là người tích cực tham gia tập huấn về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin khi chính quyền địa phương triển khai.

Sau quá trình học rồi trải nghiệm thực tế, ông quay lại phổ biến, hướng dẫn cho bà con trong thôn. Ông Điểu Ho giờ đã thành thạo hướng dẫn bà con thực hiện các thao tác trên điện thoại, hướng dẫn người dân khi lên mạng xã hội cần nhận diện những thông tin chính thống, tránh đọc và làm theo thông tin trên những trang mạng xã hội chưa được kiểm chứng, kẻo tiền mất, tật mang.

Theo TS Phạm Thị Xuân Nga - Phó Giám đốc Chi nhánh Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), mỗi buôn, làng cần có những người có kỹ năng số cơ bản để hỗ trợ người dân. Mạng lưới có thể bao gồm các cán bộ thôn, bản, đoàn viên thanh niên, giáo viên, hội viên Hội Phụ nữ, người có uy tín trong bản... Mạng lưới này cần hoạt động thường xuyên, kiên trì, không chỉ giúp bà con tham gia các dịch vụ công mà còn hướng dẫn tận tình để mỗi người dân đều có thể tự thực hiện các dịch vụ trực tuyến trong những lần tiếp theo.

Đặc biệt, theo TS Phạm Thị Xuân Nga, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các tri thức, bao gồm tri thức về công nghệ sẽ dễ được tiếp nhận hơn nếu được truyền đạt bởi những người mà cộng đồng tin tưởng. Vì vậy, việc phát huy vai trò của người có uy tín trong chuyển đổi số không chỉ giúp đưa công nghệ đến gần hơn với đồng bào mà còn tạo sự đồng thuận, khuyến khích người dân chủ động thay đổi nhận thức, thói quen và từng bước ứng dụng công nghệ vào đời sống, sản xuất.