Phát huy vai trò của thanh niên trong phổ biến, giáo dục pháp luật

Sửa Luật theo 6 nhóm chính sách lớn

Triển khai chuỗi hoạt động trọng tâm “Tuổi trẻ Chính phủ tiên phong thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Đảng” trong Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh niên năm 2026, ngày 29-5, Đoàn Thanh niên Chính phủ phối hợp Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức Hội thảo “Thanh niên đóng góp ý kiến với dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)”.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp cho biết, sau hơn 13 năm triển khai thi hành, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) đã phát huy vai trò là công cụ pháp lý quan trọng trong việc đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào đời sống xã hội; góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong Nhân dân.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: PV

Công tác PBGDPL thời gian qua đã có nhiều đổi mới, ngày càng đa dạng về hình thức, nội dung, gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng cùng sự bùng nổ của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, công tác PBGDPL cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ cả về thể chế, nội dung và phương thức thực hiện.

Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận về vai trò của Đoàn Thanh niên trong tham gia xây dựng pháp luật; đề xuất các mô hình, giải pháp đổi mới công tác PBGDPL phù hợp với chuyển đổi số; đồng thời đánh giá tính khả thi của các quy định trong dự thảo Luật để tiếp tục hoàn thiện.

Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên thông tin, dự thảo Luật PBGDPL hiện đang được lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương và tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn.

Trong đó, có các quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác PBGDPL; kiện toàn thiết chế Hội đồng phối hợp PBGDPL; mở rộng nhóm đối tượng đặc thù; bổ sung trách nhiệm giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục; tăng cường truyền thông chính sách, chuyển đổi số trong PBGDPL; hoàn thiện cơ chế về nguồn lực, kinh phí và nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật.

Phó Cục trưởng Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên. Ảnh: PV

Nâng cao kiến thức pháp luật cho thế hệ trẻ

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi Luật PBGDPL, khẳng định công tác PBGDPL có vai trò quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng văn hóa pháp lý, phòng ngừa vi phạm và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, thanh niên không chỉ là đối tượng tiếp cận pháp luật mà còn là lực lượng quan trọng góp phần lan tỏa ý thức thượng tôn pháp luật, hình ảnh và giá trị pháp lý của Việt Nam. Do đó, cần nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng hội nhập và trách nhiệm công dân toàn cầu cho thế hệ trẻ hiện nay.

Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương, cho rằng, dự thảo Luật cần quy định rõ việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu mở, tích hợp với Cổng Pháp luật quốc gia; khuyến khích và cho phép ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) để giải đáp pháp luật tự động cho người dân và doanh nghiệp.

Đồng thời, chính thức công nhận và chuẩn hóa các hình thức phổ biến pháp luật mang tính tương tác cao trên môi trường mạng như infographics, podcast, video ngắn, hoặc thông qua các trang, kênh, tài khoản mạng xã hội chính thống.

Bên cạnh đó, luật hóa việc ưu tiên trang bị kiến thức pháp luật liên quan trực tiếp đến ngành, nghề đào tạo của sinh viên, học viên tại các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Đối với khối ngành kinh tế, kỹ thuật, công nghiệp và thương mại, cần bắt buộc lồng ghép các kiến thức pháp luật chuyên ngành (như bảo vệ người tiêu dùng, sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử) để chuẩn bị hành trang pháp lý vững chắc cho nguồn nhân lực trẻ trước khi gia nhập thị trường lao động.

Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường góp ý, cần bổ sung một mục riêng quy định về “PBGDPL trên môi trường số”. Quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp trong vận hành Cổng thông tin điện tử PBGDPL quốc gia đồng bộ với cơ sở dữ liệu luật. Đồng thời, bắt buộc hoặc khuyến khích các cơ quan ban hành văn bản phải xây dựng kèm theo tài liệu truyền thông số (infographic, video ngắn, podcast) ngay khi luật có hiệu lực, để thanh niên phát huy tối đa thế mạnh công nghệ của mình.

Đại biểu dự hội thảo. Ảnh: PV

Giáo dục pháp luật phù hợp với tâm lý lứa tuổi

Cho rằng quy định về nội dung giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục còn khá chung chung, Đoàn Thanh niên Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị bổ sung nguyên tắc xây dựng nội dung giáo dục pháp luật phù hợp với tâm lý lứa tuổi, đặc điểm nhận thức của từng cấp học. Cụ thể, giáo dục mầm non (tiếp cận quy tắc ứng xử, an toàn), giáo dục phổ thông (quyền và nghĩa vụ công dân cơ bản), giáo dục đại học (pháp luật chuyên ngành, kỹ năng sống và làm việc theo pháp luật).

Bên cạnh đó, cần bổ sung quy định về các hình thức giáo dục pháp luật hiện đại, lấy thực hành làm trung tâm: Tổ chức phiên tòa giả định, mô phỏng tranh tụng trong trường học; Câu lạc bộ pháp luật, đội tuyên truyền viên pháp luật học sinh; chương trình trải nghiệm thực tế tại các cơ quan tư pháp, tòa án, cơ quan hành chính nhà nước; thi tìm hiểu pháp luật theo hình thức sân khấu hóa, số hóa…

Qua rà soát hệ thống pháp luật hiện hành, Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét, cân nhắc bổ sung một điều khoản riêng về vai trò của lực lượng thanh niên trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và các cơ chế, chính sách đi kèm.

Qua đó, vừa đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, vừa phát huy cao nhất tinh thần xung kích, trí tuệ, sức trẻ và khẳng định vai trò của lực lượng thanh niên đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật…