Phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm: Bài 1 - Tăng trưởng trong thử thách

Anh Nguyễn Văn Huy trong trại gà của mình tại xóm Liên Hòa, xã Liên Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, trong thời gian từ đầu 2025 đến nay, khái quát bức tranh chung của ngành gia cầm nước ta là tăng trưởng trong thử thách.

Chiến lược chuyển dịch

Nửa đầu năm 2025 và thời điểm sau Tết 2026, sản phẩm gia cầm tiêu thụ chậm, giá giảm sâu, gây áp lực lớn cho người chăn nuôi, trong khi các chi phí đầu vào như giá giống, vật tư, năng lượng và logistics tăng khiến lợi nhuận của người chăn nuôi giảm, nhiều người thua lỗ.

Thế nhưng, nhờ chuyển mạnh sản xuất theo nhu cầu thị trường và tận dụng cơ hội đẩy mạnh sang xuất khẩu, ngành chăn nuôi gia cầm không bị đứt gãy sản xuất, nguồn cung thịt và trứng cho thị trường ổn định. So với năm 2024, năm 2025 sản lượng thịt gia cầm đạt 2,6 triệu tấn, tăng 5,9%; sản lượng trứng 21,4 tỷ quả, tăng 5,3%; tổng đàn gia cầm có mặt thường xuyên khoảng 585 triệu con. Nửa đầu năm 2026, tổng số đàn gia cầm cả nước tăng 3,5% so với cùng kỳ năm 2025; ước sản lượng thịt đạt khoảng 580.000-600.000 tấn, tăng từ 7-8% so với cùng kỳ năm 2025. Gà lông màu ước tính khoảng 420.000-440.000 tấn, tốc độ tăng đàn chậm hơn do chu kỳ nuôi dài và người nuôi e dè biến động thị trường từ năm trước. Vịt thịt đạt khoảng 180.000-190.000 tấn. Xu hướng chuyển dịch từ nuôi gà sang vịt tăng nhanh trong quý II khiến nguồn cung thủy cầm dồi dào đột biến. Trứng gia cầm đạt kỷ lục hơn 10,8 tỷ quả trong 2 quý đầu năm, tăng trung bình 4,8-5%.

Hoạt động xuất khẩu thịt gia cầm và trứng của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận những bước đột phá về cả thị trường xuất khẩu lẫn sản lượng. Đây được coi là "phao cứu sinh" hỗ trợ đắc lực giúp giải tỏa áp lực dư cung dội chợ của thị trường chăn nuôi nội địa. Kể từ lô hàng xuất khẩu thịt gà chế biến đầu tiên cuối năm 2025 sang Singapore, tiếp sau là các lô hàng giống, thịt và trứng sang Campuchia và các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, sang năm 2026 lượng xuất khẩu tiếp tục tăng mạnh. Tổng sản lượng xuất khẩu lũy kế 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 5.000 tấn thịt gia cầm các loại với kim ngạch xuất khẩu khoảng 45-48 triệu USD. Thịt gà chế biến chín (như gà hầm, gà rán, ức gà áp chảo đông lạnh) chiếm tỷ trọng áp đảo, đạt hơn 85% giá trị xuất khẩu nhờ chiến lược chuyển dịch từ "xuất thô" sang chăn nuôi khép kín tích hợp theo chuỗi giá trị.

Ông Nguyễn Thanh Sơn cho rằng, năm 2025, trước biến động mạnh của thị trường, ngành chăn nuôi gia cầm chứng kiến sự phân hóa rõ nét. Các doanh nghiệp, trang trại biết đầu tư bài bản, thực hiện tốt an toàn sinh học, chủ động liên kết chuỗi sản xuất khép kín và bám sát thị trường, đã tiếp tục đứng vững và mở rộng quy mô sản xuất. Ngược lại, những mô hình sản xuất manh mún, không đồng bộ sản xuất-tiêu thụ và phụ thuộc thị trường tiếp tục đối mặt khó khăn. Điều này càng được minh chứng rõ nét trong các chuyến thực tế tại một số mô hình chăn nuôi gia cầm của phóng viên Báo Nhân Dân tại hai địa phương là Ninh Bình và Phú Thọ mới đây.

Áp lực chi phí sản xuất tăng và biến động thị trường

Sau nhiều năm duy trì trại gà khoảng 6 vạn con gà thịt cung cấp thường xuyên cho thị trường trong và ngoài tỉnh, những ngày cuối tháng 7/2026, anh Trịnh Tiến Toàn, xã Thanh Liêm, tỉnh Ninh Bình đành ngậm ngùi sang nhượng trại gà cho chủ khác, vì không đủ vốn để duy trì. Theo anh Toàn, để duy trì được trại gà thì cần bảo đảm được nhiều yếu tố như con giống, nhân công, thuốc thú y và nhiều chi phí phát sinh, mà giá gà thì lại xuống thấp trong thời gian dài, khiến gia đình anh đành phải dừng lại, dù rất tiếc vì đã bỏ bao công sức, tâm huyết đầu tư. Trong bối cảnh chăn nuôi hiện nay, những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ như anh Toàn dù đã cố gắng vất vả sớm hôm chỉ mong lấy công làm lãi vẫn rất khó khăn, không thể kéo dài thời gian nuôi để đợi giá gà lên do thiếu vốn để duy trì sản xuất.

Anh Trịnh Tiến Toàn, xã Thanh Liêm, tỉnh Ninh Bình bên trang trại gà trước khi chuyển nhượng trang trại vì thua lỗ.

Tại xóm Mường Rếch, xã Mường Động, tỉnh Phú Thọ, anh Bạch Đăng Ninh có một trang trại nuôi gà, ngan. Anh Ninh cho biết, trong chăn nuôi gia cầm, khó khăn nhất là việc phòng, chống dịch bệnh, nhất là dịp mùa đông đến. Mặc dù vẫn phun thuốc khử trùng, cho đàn gia cầm uống thuốc nhưng có năm gia cầm vẫn chết hàng loạt. Năm không có dịch bệnh thì giá gà lại thấp. Anh Ninh chia sẻ: “Chăn nuôi kiểu tự do thế này chỉ thêm đồng ra, đồng vào. Tôi rất muốn mở rộng theo mô hình trang trại bài bản, tập trung để có thu nhập ổn định, bền vững. Nhưng như thế phải đầu tư lớn, trong khi việc vay vốn ngân hàng để xây chuồng trại không dễ dàng”.

Cũng đầu tư nuôi gà trên địa bàn Phú Thọ, nhưng nhờ thực hiện liên kết tiêu thụ và chăn nuôi tập trung áp dụng phòng, chống dịch bệnh hiệu quả, trang trại nuôi gà thịt của anh Nguyễn Văn Huy, người dân tộc Mường, ở xóm Liên Hòa, xã Liên Sơn, lại phát triển khá ổn định. Anh Huy cho biết, những năm 2018 về trước, gia đình anh nuôi mỗi năm khoảng 1.500 con gà thịt theo mô hình tự phát, luôn gặp khó khăn từ việc chọn con giống, mua thức ăn, phòng chống dịch bệnh, giá gà thương phẩm bấp bênh. Năm 2017 đàn gà của anh Huy bị cúm chết hàng loạt, phải tiêu hủy hơn 1.000 con. Từ năm 2019, với quyết tâm “sống với nghề nuôi gà”, anh Huy đã tự tìm tòi, học hỏi và triển khai xây dựng chuồng trại theo mô hình chăn nuôi tập trung.

Dẫn phóng viên đi thăm 2 khu chuồng đang nuôi 8.000 con gà thịt, anh Huy chia sẻ: "Đã xác định nuôi gà là phải đam mê, ngày đêm ăn ngủ với gà. Từ việc nhập con giống đến quy trình cho ăn, theo dõi bệnh tật, tiêm thuốc thú y phòng bệnh, làm điện sưởi và quạt thông gió đến dọn phân chuồng trại…, tất cả đều phải bài bản và đồng bộ. Hiện nay, người chăn nuôi chúng tôi đều có hội nhóm để chia sẻ kinh nghiệm cho nhau, từ con giống, thức ăn, chăm sóc, phòng dịch…, đặc biệt là khi nào gà đến ngày được xuất, giá chốt theo từng ngày thế nào, số lượng cần xuất bán, đơn vị bao tiêu chốt lấy hết bấy nhiêu, cho nên không phải lo đầu ra. Trang trại nhà tôi hiện thuê hai công nhân, mỗi năm nuôi được 3 lứa, trừ chi phí cho lợi nhuận từ 600 đến 700 triệu đồng/năm".

Theo nhận định của ông Nguyễn Thanh Sơn, diễn biến ngành chăn nuôi gia cầm thời gian qua cho thấy một thực tế rõ ràng là hội nhập quốc tế, tái cơ cấu mô hình sản xuất không còn là khẩu hiệu mà đang trở thành con đường tất yếu để ngành chăn nuôi gia cầm phát triển, trong đó cần đẩy mạnh các giải pháp về chủ động nguồn giống, thức ăn, giảm hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ để hình thành các vùng chăn nuôi tập trung, đặc biệt cần mở rộng nhiều hơn mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín, từ sản xuất con giống đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm, hướng tới xuất khẩu…

(Còn nữa)