Phát triển công dân số, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia

Phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức tập huấn kỹ năng số cho các Tổ dân phố trên địa bàn phường. (Ảnh: Đăng Anh)

Hiện nay, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hiệu lực quản trị và năng lực tự chủ quốc gia. Trong đó, phát triển công dân số có ý nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện thành công chiến lược chuyển đổi số quốc gia lấy người dân làm trung tâm.

Những năm qua, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật liên quan chuyển đổi số, phát triển công dân số của nước ta ngày càng được hoàn thiện, góp phần bảo đảm năng lực số của công dân phù hợp với trình độ phát triển của khoa học-công nghệ.

Luật Chuyển đổi số năm 2025 quy định: Phát triển công dân số, thúc đẩy các điều kiện tiếp cận, sử dụng công bằng dịch vụ số cơ bản, tối thiểu bao gồm danh tính điện tử, năng lực số cơ bản, chứng thư chữ ký số theo pháp luật về giao dịch điện tử, dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ viễn thông cơ bản theo pháp luật về viễn thông, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt theo pháp luật về ngân hàng. Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ cũng xác định yêu cầu bảo đảm đồng bộ, thống nhất giữa phát triển công dân số với chiến lược chuyển đổi số quốc gia, phát triển dữ liệu, Chính phủ số, xã hội số và kinh tế số...

Thực tiễn chuyển đổi số quốc gia nói chung, phát triển công dân số nói riêng thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực: Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư; các nền tảng số dùng chung bước đầu phát huy hiệu quả; Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID được hoàn thiện, kết nối, khai thác hiệu quả, góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, nâng cao chất lượng phục vụ, giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân, mang lại lợi ích kinh tế-xã hội. Cụ thể, mạng 5G phủ 91,9% số dân, hơn 71 triệu tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại các địa phương đạt 93,54%.

Nhiều địa phương, đơn vị đã triển khai các giải pháp, cách thức phong phú, đa dạng trong chuyển đổi số, phát triển công dân số. Điển hình, tại Hà Nội, hệ thống quản lý tài khoản định danh tập trung đã giúp người dân sử dụng nhiều dịch vụ trên nền dữ liệu đồng bộ. Đến tháng 9/2026, nền tảng công dân Thủ đô số (iHanoi) thu hút hơn 6,2 triệu tài khoản định danh; tiếp nhận và xử lý 107.620 phản ánh, kiến nghị, hình thành kênh tương tác minh bạch, giám sát trực tiếp giữa chính quyền và Nhân dân.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy phát triển công dân số đang đặt ra nhiều thách thức về hạ tầng số dùng chung; sự kết nối dữ liệu; khoảng cách về nhận thức và kỹ năng số giữa các vùng, miền; năng lực số của người dân chưa theo kịp tiềm năng công nghệ…

Vì vậy, để phát triển công dân số, các cơ quan quản lý nhà nước cần chú trọng xây dựng hệ thống hạ tầng, nền tảng và ứng dụng số dùng chung, kết nối, vận hành thống nhất. Đồng thời, triển khai phổ cập, hỗ trợ các điều kiện tiếp cận, khả năng sử dụng dịch vụ số cơ bản, nâng cao năng lực số của mỗi công dân, chú trọng nhóm đối tượng còn khó khăn trong chuyển đổi số. Đối với mỗi công dân, cần nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm của mình trong môi trường xã hội số; sử dụng công nghệ với trách nhiệm và đạo đức thông tin; thực hiện nghiêm các quy tắc ứng xử trên không gian mạng; tạo dựng môi trường số lành mạnh…

Chuyển đổi số quốc gia là một chiến lược quan trọng nhưng cũng là một hành trình dài, khởi nguồn từ nhận thức và quyết tâm của mỗi cá nhân. Mỗi công dân số đều có vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển xã hội số bền vững. Chỉ khi nào năng lực số của cá nhân phát triển, mỗi người dân trở thành một công dân số thì công cuộc chuyển đổi số quốc gia mới thật sự thành công, qua đó xây dựng chính quyền số vận hành hiệu quả, minh bạch hơn; kinh tế số phát triển bền vững hơn; xã hội số lành mạnh hơn.