Phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo các tiêu chí nào?

Đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn phải có giải pháp về phát triển đô thị tăng trưởng xanh

Theo Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, phát triển đô thị tăng trưởng xanh phải phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, các định hướng, chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và của địa phương.

Trong chương trình, kế hoạch phát triển đô thị phải có các nội dung về phát triển đô thị tăng trưởng xanh.

Trong đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn phải có nội dung khảo sát, đánh giá và có giải pháp về phát triển đô thị tăng trưởng xanh được xác định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch. Trong chương trình, kế hoạch phát triển đô thị phải có các nội dung về phát triển đô thị tăng trưởng xanh.

Các hoạt động phát triển đô thị tăng trưởng xanh được triển khai và vận hành dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các hệ thống 11 thông tin khác bảo đảm tích hợp, kết nối, chia sẻ và sử dụng hiệu quả dữ liệu trong toàn hệ thống đô thị…

Tăng diện tích cây xanh, sử dụng vật liệu và công nghệ tiết kiệm năng lượng

Nghị định đồng thời quy định các yêu cầu cụ thể về phát triển đô thị tăng trưởng xanh đối với đô thị hiện hữu, đô thị mở rộng, đô thị mới, các dự án đầu tư xây dựng tại đô thị…

Theo đó, việc phát triển đô thị tăng trưởng xanh đối với đô thị hiện hữu phải gắn với cải tạo không gian công cộng, tăng diện tích cây xanh, sử dụng vật liệu và công nghệ tiết kiệm năng lượng, đồng bộ hệ thống thu gom và xử lý chất thải.

Đối với khu vực đô thị mở rộng, điều chỉnh quy hoạch, ngoài việc tuân thủ các tiêu chí tăng trưởng xanh còn phải có các giải pháp về công trình tiết kiệm năng lượng, thu gom, xử lý rác thải, nước thải, giao thông công cộng...

Đối với khu vực đô thị mới, cần ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, công trình xanh, hạ tầng thông minh và hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường. Đối với các dự án đầu tư xây dựng tại đô thị phải tuân thủ hoặc nâng cao tiêu chí tăng trưởng xanh trong quy hoạch, sử dụng năng lượng sạch, vật liệu phát thải thấp và kết nối hạ tầng đồng bộ.

3 nhóm tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh

Nghị định số 35/2026/NĐ-CP quy định 3 nhóm tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh, gồm nhóm tiêu chí hạ tầng xanh, môi trường, năng lượng và giảm phát thải tại đô thị.

Trong đô thị tăng trưởng xanh ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, công trình xanh, hạ tầng thông minh và hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường...

Trong đó, nhóm tiêu chí hạ tầng xanh tại đô thị bao gồm: Tỷ lệ vận tải hành khách công cộng; Tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng xanh; Tỷ lệ phương tiện giao thông cá nhân hạn chế phát thải; Đường dành riêng cho xe đạp; Tỷ lệ đường đô thị sử dụng các thiết bị và công nghệ tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng năng lượng tái tạo để chiếu sáng; Tỷ lệ dân số được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung; Diện tích đất cây xanh công cộng bình quân đầu người.

Nhóm các tiêu chí về môi trường tại đô thị bao gồm: Chỉ số chất lượng không khí; Tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, vận chuyển và xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; Tỷ lệ nước thải sinh hoạt được thu gom và xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; Tỷ lệ ngày trong năm có nồng độ bụi siêu mịn và bụi mịn trong môi trường không khí vượt quá quy chuẩn kỹ thuật môi trường cho phép.

Nhóm các tiêu chí về năng lượng và giảm phát thải tại đô thị bao gồm: Tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong tổng tiêu thụ năng lượng đô thị; Tỷ lệ nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu; Số lượng công trình xanh.

Căn cứ vào các yêu cầu, tiêu chí về phát triển đô thị tăng trưởng xanh và mục tiêu, giải pháp nêu trong Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí… UBND cấp tỉnh xác định cụ thể các mức, tỷ lệ đạt được của từng tiêu chí, để áp dụng cho từng đô thị trên địa bàn, bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương trong từng thời kỳ và có cơ chế giám sát, đánh giá việc thực hiện theo từng giai đoạn…

Đánh giá việc thực hiện phát triển đô thị tăng trưởng xanh

Theo Nghị định, các nội dung đánh giá việc phát triển đô thị tăng trưởng xanh bao gồm: Việc tuân thủ các yêu cầu, tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh; Hiệu quả thực hiện, quản lý hệ thống hạ tầng xanh, vận hành hệ thống thu gom và xử lý rác thải, nước thải sinh hoạt; Mức độ sử dụng vật liệu phát thải carbon thấp, vật liệu thân thiện với môi trường trong các dự án đầu tư xây dựng công trình tại đô thị.

Việc sử dụng phương tiện giao thông cá nhân hạn chế phát thải là góp phần hình thành hạ tầng xanh, phát triển đô thị tăng trưởng xanh.

Hiệu quả việc sử dụng tiết kiệm năng lượng, việc sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính theo hệ thống đánh giá MRV tại đô thị; Hiệu quả việc vận hành hệ thống giao thông công cộng, phương tiện giao thông xanh; Chất lượng môi trường (chỉ số chất lượng không khí, bụi siêu mịn, bụi mịn, chất lượng nước mặt, nước thải) và tỷ lệ đạt chuẩn xử lý chất thải…

Trên cơ sở nội dung các tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh, UBND cấp tỉnh phân công cơ quan chủ trì và cơ quan chuyên môn của địa phương phối hợp tham gia tổ chức đánh giá việc thực hiện phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo định kỳ hàng năm hoặc đột xuất theo yêu cầu và có báo cáo kết quả đánh giá gửi UBND cấp tỉnh để theo dõi, chỉ đạo.

Việc đánh giá mức độ thực hiện phát triển đô thị tăng trưởng xanh được thực hiện thông qua các hình thức, gồm: Báo cáo của các cơ quan chuyên môn trên địa bàn theo yêu cầu của cơ quan chủ trì được UBND cấp tỉnh giao, qua khảo sát, đánh giá thực tế tại địa bàn và thông qua hệ thống thông tin quản lý phát triển đô thị thông minh…

Việc đầu tư, đưa vào vận hành các công trình xanh, công trình tiết kiệm năng lượng là góp phần phát triển đô thị tăng trưởng xanh.

Đảm tính thống nhất, đồng bộ với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, nội dung quy định về phát triển đô thị tăng trưởng xanh được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định tại Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 19/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ và Quy định về chỉ tiêu xây dựng đô thị tăng trưởng xanh ban hành kèm theo Thông tư số 01/2018/TT-BXD ngày 5/01/2018 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, nhằm cụ thể hóa chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.

Các quy định này bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, hệ thống quy hoạch quốc gia và các quy định pháp luật có liên quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn và đô thị thông minh.

Nghị định quy định các yêu cầu chung và yêu cầu cụ thể về phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo từng đối tượng đô thị mới, khu vực đô thị mở rộng và đô thị hiện hữu.

Nghị định cũng quy định các tiêu chí về phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo 3 nhóm chính: Hạ tầng xanh - môi trường - năng lượng và giảm phát thải; được lồng ghép, tích hợp trong quy hoạch đô thị, chương trình, kế hoạch, dự án phát triển đô thị; đồng thời quy định việc đánh giá việc thực hiện phát triển đô thị tăng trưởng xanh, phân công rõ ràng trách nhiệm và nhiệm vụ cụ thể cho từng cấp chính quyền trong việc thực hiện giám sát.

"Các quy định nêu trên sẽ khắc phục được tình trạng quy định phân tán, thiếu các yêu cầu và tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh cụ thể áp dụng theo từng loại hình đô thị; khắc phục việc thực hiện mang tính chất hình thức các mục tiêu tăng trưởng xanh trong quy hoạch, kế hoạch và dự án phát triển đô thị.

Việc triển khai các quy định này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường đô thị, thúc đẩy phát triển hạ tầng xanh, giao thông công cộng và công trình tiết kiệm năng lượng, từng bước hình thành mô hình quản lý đô thị hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống đô thị", Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhận định.

Tâm Vũ