Phát triển đô thị ven biển: Kiến tạo không gian mới, động lực mới

Khu du lịch biển Giao Ninh, xã Giao Ninh. Ảnh: Ngọc Linh

Nghị quyết số 16-NQ/TU, ngày 12/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về chiến lược phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định kinh tế biển là động lực tăng trưởng mới, tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nghị quyết hướng tới mục tiêu đưa kinh tế biển và ven biển đạt tỷ trọng trên 20% GRDP vào năm 2030, trên cơ sở phát triển đồng bộ các ngành: Nuôi trồng, khai thác thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, cảng biển, logistics, năng lượng tái tạo, du lịch biển ven biển.

Từ định hướng đó, không gian đô thị ven biển được đặt vào vị trí “mặt bằng tổ chức” các hoạt động kinh tế biển và kết nối với các trụ cột khác như kinh tế di sản, kinh tế đô thị, kinh tế văn hóa.

Ngày 21/4/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 131/KH-UBND về xây dựng và phát triển đô thị Ninh Bình đến năm 2030. Kế hoạch đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đô thị đồng bộ, hiện đại, góp phần thực hiện mục tiêu đưa Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tập trung rà soát các tiêu chí đô thị, hoàn thiện quy hoạch, trong đó mở rộng không gian đô thị ra hướng biển là một giải pháp quan trọng nhằm tăng tỷ lệ đô thị hóa, tạo quỹ đất cho dịch vụ, du lịch, công nghiệp gắn với kinh tế biển.

Từ tầm nhìn chiến lược đến kế hoạch cụ thể đã mở ra lộ trình để khu vực phía Đông, Đông Nam hình thành các đô thị ven biển, phát huy lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống giao thông, tiềm năng công nghiệp, dịch vụ, du lịch và logistics...

Từ định hướng đó, nhiều địa phương đang tập trung rà soát quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất, đầu tư hạ tầng và hoàn thiện các tiêu chí, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng các đô thị ven biển trở thành động lực phát triển mới của tỉnh.

Là một trong những địa phương ven biển được xác định trong lộ trình phát triển đô thị của tỉnh, xã Hải Tiến đang từng bước cụ thể hóa các mục tiêu của Kế hoạch số 131/KHUBND bằng những nhiệm vụ sát với điều kiện thực tiễn. Xã đã chủ động rà soát hiện trạng đô thị trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, phối hợp với cơ quan chuyên môn hoàn thiện hồ sơ phục vụ công tác Quy hoạch chung đô thị phía Đông Nam của tỉnh.

Đồng chí Lưu Thị Nghiêm, Chủ tịch UBND xã Hải Tiến cho biết, xã đã cơ bản hoàn thiện Đề án phát triển đô thị để trình cơ quan chuyên môn thẩm định. Qua rà soát, Hải Tiến hiện cơ bản đáp ứng 4/5 tiêu chí thành lập phường; tiêu chí còn lại về tỷ lệ hộ nghèo đang được tập trung hoàn thiện để trở thành phường trong giai đoạn 2026- 2027.

Cùng với đó, xã ưu tiên tạo quỹ đất để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là hệ thống giao thông và các công trình công cộng, tạo nền tảng mở rộng không gian đô thị và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Bên cạnh đầu tư hạ tầng, Hải Tiến chú trọng phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên và các di sản văn hóa ven biển để phát triển du lịch.

Chứng tích Nhà thờ đổ, bãi biển Hải Tiến cùng chuỗi hoạt động hưởng ứng Tuần Du lịch Ninh Bình năm 2026 đang góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, từng bước hình thành diện mạo của một đô thị phát triển theo hướng văn minh, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được những giá trị đặc trưng của vùng ven biển.

Theo Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, xã Giao Ninh nằm trong vùng phát triển kinh tế đô thị ven biển phía Đông. Trên cơ sở đó, xã xác định phát triển đồng bộ hạ tầng, lấy du lịch, dịch vụ, công nghiệp và kinh tế biển làm động lực tăng trưởng, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Giao Ninh chủ động phối hợp với các sở, ngành, các nhà đầu tư và đơn vị liên quan triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Trong đó, địa phương ưu tiên đầu tư hạ tầng Khu du lịch Giao Ninh nhằm khai thác hiệu quả lợi thế, hình thành điểm đến hấp dẫn của vùng ven biển.

Cùng với đó đề xuất đầu tư, nâng cấp các tuyến giao thông kết nối phát triển kinh tế biển, du lịch và công nghiệp; cải tạo cống C7, cống Triết Giang A cùng các công trình trên tuyến đường phòng, chống lụt bão từ đường Thống Nhất ra đê biển Trung ương; từng bước hoàn thiện các tuyến đường Hoàng Phạm Dịch, Đặng Phi Hiến, Cồn Tàu… Những công trình này không chỉ tăng cường khả năng kết nối hạ tầng mà còn tạo dư địa thu hút đầu tư và phát triển các ngành kinh tế ven biển.

Theo đồng chí Doãn Phi Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Giao Ninh, địa phương xác định đầu tư hạ tầng là khâu đột phá để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện lộ trình xây dựng xã trở thành phường trước năm 2028. Khi hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật từng bước được hoàn thiện, Giao Ninh sẽ có thêm điều kiện phát triển du lịch, thương mại, dịch vụ, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, đồng thời hình thành diện mạo của một đô thị ven biển năng động, giàu bản sắc.

Nhìn từ hai địa phương Hải Tiến và Giao Ninh có thể thấy, khi Nghị quyết số 16-NQ/ TU về phát triển kinh tế biển và Kế hoạch số 131/KH-UBND về xây dựng, phát triển đô thị được cụ thể hóa bằng những chương trình, nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn, đô thị ven biển đã dần hiện hữu qua những công trình hạ tầng, khu du lịch được đầu tư, những không gian phát triển mới cùng sự chuyển biến trong tư duy lãnh đạo, quản lý ở cơ sở.

Mỗi địa phương lựa chọn một hướng đi phù hợp với lợi thế của mình, song đều hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng từ biển, nâng cao chất lượng đô thị và tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Phát triển đô thị ven biển là quá trình tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch, khai thác hài hòa các giá trị tự nhiên, văn hóa và kinh tế của vùng biển, đồng thời tạo nền tảng thu hút đầu tư, phát triển du lịch, dịch vụ và các ngành kinh tế biển.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đối với các cấp ủy, chính quyền trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU và Kế hoạch số 131/KH-UBND, bảo đảm mỗi chủ trương, mỗi quy hoạch đều được chuyển hóa thành những kết quả cụ thể, thiết thực. Trong hành trình xây dựng Ninh Bình phát triển nhanh, bền vững, đô thị ven biển sẽ trở thành nơi hội tụ của quy hoạch đồng bộ, hạ tầng hiện đại và các giá trị văn hóa đặc trưng vùng biển.

Khi tiềm năng được đánh thức, lợi thế được phát huy và quy hoạch được thực hiện nghiêm túc, vùng ven biển sẽ hình thành những cực tăng trưởng mới, đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển của tỉnh và hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế biển trở thành một động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.