Phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với quy hoạch, hạ tầng đồng bộ - Đòn bẩy để Phục Hòa bứt phá

Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, xã Phục Hòa – một trong những cửa khẩu quan trọng của tỉnh Cao Bằng, là cầu nối giao thương giữa Việt Nam với thị trường rộng lớn của Trung Quốc.

Phát triển kinh tế cửa khẩu từ lợi thế hạ tầng

Để khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu quốc tế, tỉnh Cao Bằng đã quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Tà Lùng với quy mô 1.708,05 ha theo định hướng hiện đại, đa chức năng và bền vững. Với các phân khu chức năng gồm khu trung tâm cửa khẩu với hệ thống dịch vụ công, thương mại, kho tàng, bến bãi và logistics; khu công nghiệp và dịch vụ phụ trợ; khu đô thị cửa khẩu; khu đô thị ven sông; khu đô thị trung tâm mới; khu phát triển du lịch tập trung và khu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Trao đổi với chúng tôi trong buổi làm việc dịp cuối năm 2025, Chủ tịch UBND xã Phục Hòa, ông Đàm Đình Đạo đã cho biết, phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với quy hoạch và đầu tư hạ tầng đồng bộ là một trong những khâu đột phá của Đảng bộ xã, nhiệm kỳ 2025 – 2030. Địa phương tập trung ưu tiên quy hoạch và phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, cải tạo, mở rộng các tuyến đường kết nối khu vực cửa khẩu và vùng sản xuất nhằm tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển và thúc đẩy thương mại biên giới.

Những năm gần đây, hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), xuất nhập cảnh (XNC) qua Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng tiếp tục được duy trì đà tăng trưởng ổn định, đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội của địa phương. Theo ông Nông Văn Đào, Phó Văn phòng Quản lý cửa khẩu Tà Lùng, năm 2025, cửa khẩu ghi nhận 30.000 lượt người XNC, 24.000 lượt phương tiện XNC, tổng sản lượng hàng hóa thông quan đạt 324.264 tấn. Riêng 7 tháng đầu năm 2026, có gần 15.000 lượt người, trên 9.900 lượt phương tiện XNC và hơn 120.000 tấn hàng hóa được thông quan, cho thấy hoạt động thương mại biên giới tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực.

Song song với hoàn thiện quy hoạch, địa phương tập trung phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh huy động nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ hoạt động XNK. Nhiều tuyến đường giao thông kết nối cửa khẩu được đầu tư, nâng cấp; hệ thống điện, nước được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Hệ thống giao thông kết nối Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, xã Phục Hòa được đầu tư mở rộng, cơ bản đáp ứng hoạt động xuất nhập khẩu.

Đặc biệt, tại cửa khẩu, hạ tầng số được chú trọng đầu tư với hệ thống wifi miễn phí phục vụ hoạt động XNK và triển khai thực hiện Nền tảng cửa khẩu số. Việc số hóa, tự động hóa quy trình quản lý phương tiện và hàng hóa; kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics; tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thông qua xử lý hồ sơ điện tử, đồng thời tăng tính công khai, minh bạch, hỗ trợ giám sát hàng hóa theo thời gian thực và nâng cao năng lực phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Theo ông Nông Văn Đào, năm 2025, Cửa khẩu Tà Lùng bao gồm lối thông quan qua cầu Tà Lùng II được nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế, có năng lực thông quan 250 – 300 xe hàng mỗi ngày, tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy XNK, phát triển logicstics, dịch vụ thương mại và tạo thêm nhiều việc làm cho người dân địa phương. Cùng với đó, hệ thống bến bãi logistics trên 20 ha có khả năng tiếp nhận 2.000 xe hàng/ngày, góp phần nâng cao năng lực thông quan của khu kinh tế.

Không chỉ đầu tư hạ tầng, địa phương còn triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như ưu đãi phí bến bãi ở mức 200 nghìn đồng/lượt xe hàng, cung cấp các dịch vụ miễn phí khác cho lái xe. Hệ thống ngân hàng đảm bảo nguồn thanh khoản, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp tham gia XNK. Đồng thời, cải cách hành chính được đẩy mạnh thông qua số hóa quy trình kiểm tra, giám sát và chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng.

Ông Nông Văn Đào cho biết, các hạng mục trọng điểm như bãi kiểm hóa, phần mềm quản lý phương tiện và nền tảng chia sẻ dữ liệu đã và đang tiếp tục được hoàn thiện để hướng tới xây dựng cửa khẩu thông minh. Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình phối hợp nên thời gian thông quan mỗi phương tiện đã giảm từ khoảng 20 phút xuống còn 7 phút, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí.

Song hành với cải cách thủ tục, xã Phục Hòa phối hợp với các ngành chức năng tích cực đồng hành cùng nhà đầu tư trong triển khai các dự án. Nhiều thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư được rút ngắn thời gian giải quyết, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch. Đối với khu quy hoạch phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics rộng 241 ha, đến nay đã có 60 ha được đưa vào đầu tư, đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 25%, tạo dư địa thu hút các dự án mới.

Các xe vận chuyển hàng hóa thông quan qua Lối thông quan cầu Tà Lùng II (Việt Nam) – Thủy Khẩu (Trung Quốc).

Biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng bền vững

Đến nay, Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng thu hút 34 dự án của 23 nhà đầu tư với tổng vốn đăng ký 3.570 tỷ đồng. Trong đó, 23 dự án đã đi vào hoạt động với tổng vốn thực hiện 812,8 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực kho bãi, logistics, thương mại, chế biến nông sản và dịch vụ XNK; 5 dự án đang hoạt động cầm chừng, 5 dự án đang xây dựng và 1 dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư. Nổi bật là Dự án Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao của Tập đoàn TH True Milk, tổng mức đầu tư trên 2.544 tỷ đồng, quy mô 10.000 con bò sữa, nhà máy chế biến sữa công suất 49.000 tấn/năm, đang sắp hoàn thành, mở ra hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và tạo việc làm cho người dân địa phương.

Sự hiện diện của các doanh nghiệp đã từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ phục vụ hoạt động XNK, từ vận tải, kho bãi, bốc xếp, kiểm hóa đến tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và các dịch vụ hậu cần, phụ trợ khác. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng cho hoạt động thương mại biên giới, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh của hàng hóa.

Năm 2025, kim ngạch XNK qua Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng đạt 971 triệu USD, số thu thuế XNK đạt 2.203 tỷ đồng. Riêng 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch XNK đạt hơn 573,317 triệu USD, thu thuế XNK đạt trên 787 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của khu kinh tế cửa khẩu đã tạo việc làm cho nhiều lao động trong lĩnh vực logistics, vận tải, thương mại, xây dựng, lưu trú, ăn uống; nhiều hộ dân chuyển đổi sang kinh doanh dịch vụ phục vụ hoạt động cửa khẩu, từng bước nâng cao thu nhập và đời sống.

Theo ông Nông Văn Đào, bên cạnh kết quả đạt được, phát triển kinh tế cửa khẩu vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Hoạt động XNK còn phụ thuộc khá lớn vào chính sách quản lý biên mậu của phía Trung Quốc; mỗi khi nước bạn điều chỉnh quy định về kiểm hóa hoặc tạm dừng thông quan một số mặt hàng đều bị tác động trực tiếp đến hoạt động XNK, làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp. Hạ tầng kỹ thuật tuy được đầu tư nhưng chưa thật sự đồng bộ và hiện đại; một số công trình đã xuống cấp, thiếu các dịch vụ giá trị gia tăng, trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu về cả số lượng cũng như chất lượng. Công tác thu hút đầu tư ngoài ngân sách chưa tương xứng với tiềm năng của khu kinh tế cửa khẩu; một số dự án triển khai chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất và môi trường đầu tư.

Dự án Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao của Tập đoàn TH True Milk tổng mức đầu tư trên 2.544 tỷ đồng tại Khu kinh tế cửa khẩu Tà Lùng sẽ mở ra hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và tạo việc làm cho người dân địa phương.

Về định hướng thời gian tới, ông Nông Văn Đào cho biết, đơn vị đặt mục tiêu mỗi năm thu hút ít nhất một nhà đầu tư mới vào Khu kinh tế cửa khẩu, tiếp tục nâng cao năng lực thông quan và phấn đấu duy trì bình quân 100 xe hàng XNK mỗi ngày trong điều kiện ổn định. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện nền tảng số, mở rộng hệ thống chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng, hướng tới xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện các thủ tục nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn. Tăng cường công tác đối ngoại với các cơ quan chức năng phía Trung Quốc nhằm tháo gỡ vướng mắc, giảm chi phí logicstics, rút ngắn thời gian thông quan và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại song phương. Hệ thống dịch vụ phục vụ XNK cũng sẽ tiếp tục được đầu tư theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp.

Đối với xã Phục Hòa, giai đoạn tới địa phương tập trung nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, sử dụng hiệu quả quỹ đất gắn với bảo vệ môi trường theo định hướng phát triển của tỉnh. Phát triển dịch vụ hậu cần logistics; chủ động phối hợp với các sở, ngành tham mưu cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, thương mại và dịch vụ. Đồng thời, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm; huy động nguồn lực để đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, nhất là hạ tầng giao thông, thương mại – dịch vụ và logistics theo hướng đồng bộ, hiện đại. Đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số, cải thiện môi trường đầu tư và cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án.

Cũng tại buổi làm việc dịp cuối năm 2025, Chủ tịch UBND xã Phục Hòa, ông Đàm Đình Đạo khẳng định: “Hạ tầng là ‘đòn bẩy’ quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, phát triển thương mại, dịch vụ, logistics, cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ - công nghiệp, tạo nền tảng cho Phục Hòa bứt phá trong tiến trình phát triển bền vững”.

Cùng định hướng phát triển đúng đắn, xã Phục Hòa đang từng bước chuyển hóa tiềm năng, lợi thế thành động lực tăng trưởng. Những kết quả bước đầu trong phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với quy hoạch bài bản và đầu tư hạ tầng đồng bộ đang tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời là tiền đề hình thành cực tăng trưởng mới, góp phần tích cực thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của tỉnh trong những năm tới.